روایتی از ساختار و سیر تحول دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی

به گزارش مجله خبری نگار، این کتاب با هدف ثبت و روایت بخشی از تاریخ بیش از یک قرن آموزش، پژوهش و نقش‌آفرینی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی کشور تدوین شده است.

در این مراسم کامبیز پورطهماسی، معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، با اشاره به روند شکل‌گیری کتاب مسیر سبز اظهار کرد: این کتاب نخستین اثر مکتوب درباره ساختار دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی است و در عین حال، تنها بخشی از تاریخ، افتخارات و نقش‌آفرینی این مجموعه را روایت می‌کند.

وی با اشاره به شکل‌گیری ایده تدوین این کتاب در سال ۱۴۰۱ افزود: تقارن تاریخی خوبی است که یادداشت دکتر عیاری در چهارم شهریورماه ۱۴۰۱ را یادآوری کنیم. در جلسه‌ای که جمعیت همیاران کرج در همین ساختمان برگزار کرده بود، ایشان یادداشتی را ارائه کردند مبنی بر اینکه با توجه به قدمت و تاریخ این دانشکدگان، حیف است نوشته‌ای درباره ساختار و افتخارات این مجموعه وجود نداشته باشد

پورطهماسی با تأکید بر اینکه کتاب مسیر سبز همه ابعاد تاریخی و اثرگذاری دانشکدگان را پوشش نمی‌دهد، مطرح کرد: مسیر سبز فقط یک روایت از ساختار دانشکدگان است. این مجموعه علاوه بر قدمت، تاریخ و روند تحول ساختاری، نقش‌آفرینی مهمی در دانشگاه، استان البرز، کشور، حوزه کشاورزی و حتی مسائل اجتماعی داشته است؛ بنابراین آنچه در تاریخ دانشکدگان وجود دارد، در این کتاب خلاصه نخواهد شد.

معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به برنامه‌های پیش‌رو برای تکمیل تاریخ این مجموعه گفت: در ادامه این مسیر، قرار است با بهره‌گیری از اسناد و مدارک موجود، اثری درباره نقش‌آفرینی اجتماعی دانشکدگان در شهر کرج، استان البرز و در سطح ملی تدوین شود.

وی افزود: این اثر که در پیش‌قرارداد با عنوان چهارراه دانشکده از آن یاد شده است، می‌تواند مکمل مسیر سبز باشد و ابعاد دیگری از ارتباط متقابل دانشکدگان و جامعه کرج و نقش آن در تحولات اجتماعی و علمی منطقه را به تصویر بکشد.

پورطهماسی همچنین از برنامه‌ریزی برای انتشار مجموعه‌ای تصویری از دانشکدگان خبر داد و گفت: در این طرح، تصاویر تاریخی و معاصر از کلاس‌ها، ساختمان‌ها، فضاهای آموزشی و دیگر بخش‌های دانشکدگان گردآوری و در قالب اثری مستقل منتشر خواهد شد.

ضرورت ثبت نقش دانشکدگان در تحولات علمی و فنی کشور

پورطهماسی با تأکید بر اینکه تاریخ دانشکدگان صرفاً به ساختار اداری و آموزشی آن محدود نمی‌شود، اظهار کرد: این مجموعه در بیش از یک قرن فعالیت خود، نقش مهمی در تحولات علمی و فنی کشاورزی و منابع طبیعی کشور داشته و بسیاری از استادان و دانش‌آموختگان آن در شکل‌گیری نهادهای تخصصی و توسعه دانش کشاورزی و منابع طبیعی ایران اثرگذار بوده‌اند.

وی با اشاره به نام استاد فقید کریم ساعی افزود: چهره‌هایی همچون مرحوم ساعی و بسیاری دیگر از بزرگان علمی این مجموعه، بخشی از تاریخ اثرگذاری دانشکدگان در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی کشور هستند و شایسته است نقش علمی و فنی آنان نیز در قالب آثار پژوهشی مستقل ثبت و معرفی شود.

مسیر سبز روایت هویت تاریخی دانشکدگان است

همچنین علیرضا عیاری، مؤلف کتاب مسیر سبز نیز با اشاره به پیشینه تاریخی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران اظهار کرد: تدوین تاریخچه این مجموعه، روایت داستانی بیش از ۱۲۶ سال تلاش، فراز و نشیب، تجربه و اثرگذاری علمی است. روایتی که ریشه‌های آن به شکل‌گیری مدرسه فلاحت در باغ موسوم به کاخ سلیمانیه بازمی‌گردد.

وی عنوان کرد: مدرسه فلاحت در ادامه مسیر تاریخی خود توسعه یافت و با تغییر ساختار و عنوان، به مجموعه‌ای علمی و ریشه‌دار تبدیل شد که در پایه‌گذاری و گسترش کشاورزی نوین ایران نقش داشت.

عیاری با تأکید بر پیوند تاریخی دانشکدگان با شهر کرج افزود: دانشکده کشاورزی کرج در طول بیش از یک قرن، نه ‌تنها بر روند توسعه علمی و کشاورزی کشور اثرگذار بوده، بلکه در رشد و شکل‌گیری شهر کرج نیز نقش داشته است. در مقابل، همراهی مردم کرج، به‌ ویژه ساکنان مناطق پیرامونی دانشکدگان، نیز در دوام و توسعه این مجموعه مؤثر بوده است.

تاریخ شفاهی استادان و کارکنان باید ثبت شود

دکتر وحید اعتماد، استاد بازنشسته گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، نیز در این مراسم با اشاره به اهمیت تاریخ‌نگاری و مستندسازی اظهار کرد: آثار تاریخی، پیوند میان نسل‌های گذشته و امروز را برقرار می‌کنند و بر همین اساس، ثبت تاریخ دانشکدگان برای شناخت هویت علمی و فرهنگی آن ضروری است.

وی با اشاره به جایگاه علمی و تاریخی دانشکدگان گفت: این مجموعه در طول تاریخ خود شخصیت‌های برجسته‌ای را در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی پرورش داده است و نقش علمی این افراد باید بیش از گذشته برای جامعه معرفی شود.

اعتماد افزود: انتشار آثار استادان، فرصتی برای معرفی سرمایه‌های علمی دانشکدگان و انتقال تجربه آنان به نسل‌های جدید است.

وی یکی از ضرورت‌های مهم را تدوین تاریخ شفاهی دانشکدگان دانست و گفت: تجربه‌های استادان، کارکنان و مدیران این مجموعه در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی، اجرایی و دانشجویی، سرمایه‌ای ارزشمند است که باید پیش از آنکه بخشی از این خاطرات از میان برود، ثبت و ضبط شود.

مستندسازی میراث علمی دانشکدگان، گامی برای حفظ هویت تاریخی و ترسیم مسیر آینده کشاورزی کشور

رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در مراسم رونمایی از کتاب مسیر سبز با تأکید بر ضرورت مستندسازی میراث علمی، فرهنگی و تاریخی این مجموعه، گفت: دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با بیش از یک قرن سابقه، بخشی مهم از تاریخ علم، کشاورزی و منابع طبیعی کشور را در خود جای داده و ثبت و انتقال این میراث به نسل‌های آینده یک ضرورت علمی و فرهنگی است.

دکتر سیدمحمدعلی ابراهیم‌زاده موسوی در این مراسم ضمن گرامیداشت یاد بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و شهدای انقلاب، با اشاره به سابقه طولانی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، اظهار کرد: کشور ما گنجینه‌ای ارزشمند از دانش، آثار تمدنی، علمی، ادبی و فرهنگی است، اما در سده‌های اخیر در زمینه ثبت و مستندسازی این میراث با غفلت‌هایی مواجه بوده‌ایم و دانشکدگان نیز از این قاعده مستثنا نیست.

رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با بیان اینکه بسیاری از شخصیت‌های علمی و اثرگذار کشور در این مجموعه فعالیت کرده‌اند، افزود: این مجموعه به ‌عنوان نخستین دانشکده کشاورزی خاورمیانه و یکی از آثار ملی ثبت‌شده، تاریخی پرافتخار دارد و لازم است دستاوردها و نقش آن در توسعه کشاورزی و منابع طبیعی کشور به‌صورت دقیق و مستند برای نسل‌های آینده ثبت شود.

وی با اشاره به تجربه تحصیل خود در فرانسه، اهمیت آموزش مستندسازی را مورد تأکید قرار داد و بیان کرد: مستندسازی باید از سال‌های نخست آموزش به افراد آموخته شود. در نظام‌های آموزشی پیشرفته، ثبت مشاهدات، گزارش‌نویسی و مستندسازی بخشی از فرایند یادگیری است و ما نیز باید این فرهنگ را بیش از گذشته در نظام آموزشی و دانشگاهی خود تقویت کنیم.

ابراهیم‌زاده موسوی با اشاره به پیشینه تاریخی ایران در ثبت دانش و تجربه، خاطرنشان کرد: بخش مهمی از تمدن ایران بر پایه ثبت دانش شکل گرفته است. از نگارش و ثبت تجربیات گرفته تا نقشه‌ها، آثار و نشانه‌هایی که از گذشته به جای مانده است. امروز نیز باید این فرهنگ را در دانشگاه‌ها احیا و تقویت کنیم.

وی گفت: این کتاب را می‌توان نخستین گام در مسیر مستندسازی جامع تاریخ و دستاوردهای دانشکدگان دانست و بدون تردید باید این مسیر با آثار و مستندات بیشتری ادامه پیدا کند.

رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به تأثیرگذاری تاریخی این مجموعه بر توسعه استان البرز، تصریح کرد: بخش قابل‌توجهی از مؤسسات علمی، تحقیقاتی و فناورانه استان البرز، به ‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم ریشه در فعالیت‌های علمی و آموزشی این مجموعه دارند و بسیاری از این نقش‌ها برای مردم به‌ درستی شناخته نشده است.

وی با اشاره به خدمات استادان و دانشمندان این مجموعه در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، از جمله فعالیت‌های گسترده در زمینه غلات و ذخایر ژنتیکی، گفت: بخش مهمی از سرمایه علمی و ژنتیکی کشور حاصل تلاش استادان و پژوهشگرانی است که در این مجموعه فعالیت کرده‌اند و معرفی این میراث علمی به جامعه، بخشی از مسئولیت دانشگاه است.

ابراهیم‌زاده موسوی در بخش دیگری از سخنان خود از تحولات جدید در ساختار این مجموعه خبر داد و اظهار کرد: با ابلاغ‌های صورت‌گرفته از سوی مراجع ذی‌ربط، موضوع شکل‌گیری دانشگاه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی تهران با محوریت دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در حال پیگیری است که می‌تواند جایگاه این مجموعه را در سطوح ملی و بین‌المللی بیش از پیش ارتقا دهد.

وی همچنین از راه‌اندازی دانشکده توسعه پایدار دریامحور خبر داد و افزود: زیرساخت‌های این مجموعه در مناطق چابهار و قشم در حال شکل‌گیری است و این دانشکده نیز در راستای مأموریت‌های جدید دانشگاه در حوزه توسعه پایدار فعالیت خواهد کرد.

رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، یکی از مهمترین مأموریت‌های جدید این مجموعه را نقش‌آفرینی در امنیت غذایی و زیستی پایدار کشور عنوان کرد و ادامه داد: دانشگاه تهران با محوریت دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، در این مأموریت ملی نقش‌آفرینی خواهد کرد و دانشگاه‌های کشور نیز می‌توانند بر اساس آمایش سرزمینی، هر یک بخشی از این مأموریت کلان را بر عهده بگیرند.

وی تأکید کرد: دستیابی به امنیت غذایی صرفاً به معنای وجود مواد غذایی در کشور نیست، بلکه باید مردم به ‌صورت واقعی و اقتصادی به غذای سالم دسترسی داشته باشند. تحقق این هدف نیازمند تولید دانش، توسعه فناوری و افزایش بهره‌وری در کشاورزی است تا ضمن کاهش هزینه تمام‌شده محصولات، درآمد و توان اقتصادی کشاورزان نیز افزایش یابد.

مسیر سبز پیوند دانش، تاریخ و هویت

مهراب رجبی، مشاور استاندار و رئیس بنیاد البرزشناسی نیز با تأکید بر جایگاه تاریخی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در شکل‌گیری هویت علمی و اجتماعی کرج، اظهار کرد: تاریخ این مجموعه با تاریخ شهر کرج پیوندی عمیق دارد و بسیاری از فضاهای آموزشی، فرهنگی و علمی اثرگذار شهر در پیرامون محور دانشکده شکل گرفته‌اند.

رجبی با اشاره به پیشینه تاریخی خیابان دانشکده و جایگاه آن در ساختار قدیم شهر کرج، بر ضرورت توجه به تاریخ محلی و بازشناسی عناصر فرهنگی و اجتماعی شکل‌دهنده هویت این شهر تأکید کرد و گفت: ثبت و روایت این تاریخ می‌تواند شناخت نسل جدید از ریشه‌های فرهنگی و علمی شهر را تقویت کند.

مشاور استاندار البرز همچنین با تأکید بر اهمیت پیوند فکر و ذکر و نقش اندیشه در ماندگاری آثار علمی و فرهنگی، کتاب مسیر سبز را اقدامی ارزشمند در مسیر ثبت بخشی از حافظه تاریخی دانشکدگان و کرج دانست و بر ضرورت نقد، تکمیل و تداوم چنین آثاری تأکید کرد.

در پایان این مراسم، ضمن رو نمایی از کتاب و اهدای کتاب به شرکت کنندگان بر ضرورت استمرار همکاری میان دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، مسئولان استان البرز، پژوهشگران و فعالان فرهنگی برای مستندسازی تاریخ، حفظ میراث علمی و معرفی ظرفیت‌های این مجموعه به جامعه تأکید شد.