وقتی از وفاق صحبت می‌کنم، منظورم مردم هستند/ باید مبلغ کالابرگ را افزایش دهیم

به گزارش مجله خبری نگار،شب گذشته بخش اول مصاحبه صادقانه و صریح «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهور اسلامی ایران با خبرگزاری‌ها به مناسبت آغاز سومین سال فعالیت دولت چهاردهم منتشر شد؛ امشب پنجشنبه ۱۵ مردادماه نیز بخش دوم این مصاحبه منتشر شد که مشروح آنرا در زیر می‌خوانید.

آقای رئیس‌جمهور، به موضوع ناترازی اشاره کردید. زمانی که دولت را تحویل گرفتید، کشور با چه وضعیتی مواجه بود؟ به تعبیری، نابسامانی‌ها و ناترازی‌های گسترده‌ای در حوزه برق و سوخت وجود داشت که به تولید کشور آسیب می‌زد؛ صنایع در تابستان با قطعی برق و در زمستان با قطعی گاز روبه‌رو بودند. لطفاً توضیح دهید دولت را با چه شرایطی تحویل گرفتید و برای ادامه مسیر کشور چه راهکاری در نظر دارید؟

وقتی از وفاق صحبت می‌کنم، منظورم مردم هستند

دولت را در شرایطی تحویل گرفتیم که توضیح آن مفصل است، اما برآیند وضعیت این بود که در زمستان باید با قطعی برق، آب و گاز مواجه می‌شدیم. مجموع ذخایر انرژی ما یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون لیتر بود و می‌گفتند این ذخایر تا آبان بیشتر دوام نمی‌آورد. پس از آن، دیگر سوختی نداشتیم که نیروگاه‌هایمان را با آن بچرخانیم. کمبود گاز هم داشتیم و بحث این بود که در زمستان، هم برق نخواهیم داشت و هم گرمایش با مشکل مواجه خواهد شد؛ اما با همکاری، همراهی و مدیریت، این اتفاق نیفتاد.

باز هم وقتی از وفاق صحبت می‌کنم، منظورم همین مردم هستند. این مردم بودند که در مصرف برق و گازشان بسیار به ما کمک کردند. ما نیز تلاش کردیم نیروگاه‌هایمان را تقویت کنیم. همین پنل‌های خورشیدی که راه‌اندازی شده‌اند، اکنون نزدیک به هفت هزار مگاوات وارد مدار کرده‌اند. هفت هزار مگاوات، یعنی حدود هفت میلیارد دلار؛ پولی که ما نداریم، اما این ظرفیت وارد مدار شده و در حال توسعه است.

این اقدام، از یک طرف مشکل انرژی ما را حل می‌کند و هر روز نیز در حال گسترش است. با وجود جنگ، درگیری و محاصره‌ای که وجود دارد، قرار بود ۳۰ هزار مگاوات پنل خورشیدی احداث کنیم، اما با مشکلاتی که داشتیم نتوانستیم به هدفی که می‌خواستیم برسیم. البته در قانون برنامه، در مجموع ۱۲ هزار مگاوات برای پنج سال پیش‌بینی شده است؛ اما ما اصلاً به‌دنبال این نیستیم که فقط به همان میزان تعیین‌شده در قانون برسیم. به‌دنبال آن هستیم که تا جایی که ظرفیت و توان داریم، مشکل انرژی خود را از طریق انرژی پاک حل کنیم؛ زیرا اکنون سوختی را که در حقیقت ارزان در اختیار داریم، هدر می‌دهیم، هوا را آلوده می‌کنیم و در نهایت با کمبود نیز مواجه می‌شویم.

امسال، با وجود اینکه نیروگاه‌های ما را زدند و روزانه نزدیک به ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز ما را زدند، شما قطعی برق بسیار کمی دیدید. امیدوارم از این پس دیگر اصلاً قطعی برق نداشته باشیم. در این گرما، در برخی نقاط قطعی‌هایی وجود داشت؛ اما برنامه‌ریزی کرده‌ایم که به‌هیچ‌وجه برق صنایع و کارگاه‌ها را قطع نکنیم و در حال تلاش هستیم این کار را انجام دهیم.

همه این اقدامات با همراهی، همدلی و جهت‌گیری‌هایی که داشتیم و با مساعدت و همکاری مردم انجام شد و توانستیم مشکل را مدیریت کنیم. برای زمستان نیز، با وجود کمبود روزانه ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز، در حال طراحی و برنامه‌ریزی هستیم تا به امید خدا مردم در زمستان با مشکل مواجه نشوند.

این کار را به حول و قوه الهی، با کمک مردم، همدلی و همراهی میان قوا و آگاهی‌بخشی لازم به مردم انجام خواهیم داد تا آنان نیز با ما همراه شوند.

یکی دیگر از ابعاد این ناترازی‌ها، حوزه اقتصاد است که آثار آن مستقیماً در معیشت و سفره مردم دیده می‌شود. پیش از این، با مشکلات ناشی از تحریم‌ها مواجه بودیم و اکنون محاصره دریایی نیز به آن اضافه شده و ناترازی‌های اقتصادی را تشدید کرده است. دولت از نظر اقتصادی چه شرایطی را از دولت‌های پیشین به ارث برد و زمانی که شما مسئولیت را تحویل گرفتید، وضعیت اقتصاد کشور چگونه بود؟

همسایگان ما اجازه ندادند عده‌ای وارد کشور شوند و باعث اغتشاش شوند

ببینید، روند کاملاً مشخص است. آنها انتظار داشتند کشور، به‌دلیل همین فشار‌هایی که وارد کرده‌اند، سقوط کند. این روند طی سال‌ها اتفاق افتاده و چندان هم به این دولت یا آن دولت مربوط نبوده است. آنها همواره این فشار‌ها را وارد کرده‌اند و اقتصاد ما را روزبه‌روز در محاق قرار داده‌اند و با مشکل مواجه کرده‌اند. اکنون در دولت ما، این فشار‌ها به حداکثر رسیده است و خودشان هم در تحلیل‌هایشان تعجب می‌کنند که چرا ما سقوط نکرده‌ایم.

ما با همراهی کارشناسان، دانشگاهیان، مدیران و فعالان اقتصادی در حال پیگیری مسائل هستیم. جلسات متعددی با استادان اقتصاد، جامعه‌شناسی و ارتباطات دانشگاه‌ها برگزار کرده‌ایم و دانشگاه‌ها وارد میدان شده‌اند. با صنعتگران، اتاق صنعت، اتاق بازرگانی و اصناف نیز جلسات مختلفی داشته‌ایم. خود من بار‌ها جلسه گذاشته‌ام و وزیر محترم نیز چندین بار جلسه برگزار کرده است. با کمک آنها تلاش می‌کنیم موانع را از سر راهشان برداریم و آنها نیز به کمک ما آمده‌اند تا بتوانیم مشکلات را حل کنیم.

من نمی‌گویم که توانسته‌ایم همه مشکلات را حل کنیم. تحریم یک واقعیت است. وقتی نتوانیم نفت خود را بفروشیم، یعنی ارز کمتری خواهیم داشت؛ نه اینکه اصلاً ارز نداشته باشیم، اما کمتر خواهیم داشت. وقتی ارز کمتری داشته باشیم، طبیعتاً با مشکلاتی روبه‌رو می‌شویم. باید راهی پیدا کنیم که تا جایی که از دستمان برمی‌آید، این مشکلات را کمتر و کمتر کنیم.

این اتفاق خواهد افتاد، اما تحقق سریع آن دشوار است. وقتی این مسیر را بسته‌اند، طبیعتاً ما نیز در حال طراحی راه‌های مختلف با همسایگانمان هستیم. تجارت خود را با آنها گسترش می‌دهیم و دادوستدمان را بیشتر می‌کنیم. چون امکان جابه‌جایی پول را نداریم، طبیعتاً بخشی از مبادلات به‌صورت تهاتری انجام می‌شود.

ارتباط ما با همسایگان بسیار بهتر از گذشته است و کشور‌های همسایه همکاری بسیار خوبی با ما دارند. یکی از برنامه‌هایی که در جریان این جنگ، اغتشاشات و تنش‌ها طراحی کرده بودند، ایجاد ناآرامی از شمال‌غرب و جنوب‌شرق بود. می‌گفتند از آن‌سوی مرز‌ها افرادی وارد می‌شوند و در این مناطق اغتشاش ایجاد می‌کنند؛ اما خود کشور‌های منطقه اجازه ندادند کسی به‌راحتی از آن‌طرف وارد شود و اغتشاش ایجاد کند.

این موضوع بسیار مهمی است؛ یعنی همسایگان ما اجازه ندادند عده‌ای وارد کشور شوند و باعث اغتشاش شوند. نه‌تنها اجازه چنین کاری را ندادند، بلکه به ما کمک هم کردند. گفتن این مطالب ساده است، اما رسیدن به این وفاق و همدلی میان همسایگان و در داخل کشور، به‌گونه‌ای که همه طرح‌ها و نقشه‌هایی را که آنها کشیده بودند با مشکل مواجه کند، کار ساده‌ای نبوده است.

این وضعیت به برکت همراهی، همدلی و پشتیبانی رهبر معظم انقلاب شهیدمان شکل گرفت که در آن مقطع با قدرت از دولت و سیاست‌ها حمایت می‌کردند. هرجا گرفتار می‌شدیم و مشکلی پیدا می‌کردیم، خدمت ایشان می‌رسیدیم و ایشان با تمام توان پشتیبانی می‌کردند. اگر توانسته‌ایم تا امروز باقی بمانیم، نتیجه همان سیاست‌ها، جهت‌گیری‌ها، همراهی‌ها و رهنمود‌های مقام معظم رهبری شهیدمان بوده است.

امروز نیز رهبر عزیزمان، با توصیه‌هایی که درباره وحدت و انسجام دارند، کمک می‌کنند تا بتوانیم مشکلات را حل کنیم.

یکی از اقدامات شما اصلاح نظام بانکی بود که در شروع کار بانکی آینده را که دولت‌های قبلی جرأت نداشتند در موردش اقدام کنند دولت شما با قدرت این کار را انجام داد آیا به دلیل شراطی که الان کشور با آن روبروست این اصلاحات متوقف می‌شود یا ادامه پیدا می‌کند؟

با همراهی سران قوا مشکل ناترازی برخی بانک‌ها حل شد

یکی از راه‌های کنترل تورم، اصلاح همین نظام بانکی است. اکنون نیز وزارت اقتصاد برنامه دارد ناترازی‌هایی را که در بانک‌ها وجود دارد، مدیریت کند. همچنین جلوی روندی را می‌گیرد که در آن، بانک‌ها گاهی منابع مالی را صرف خرید‌ها و فعالیت‌های غیرتولیدی می‌کنند. این مسیر ادامه خواهد داشت و برای آن برنامه‌ریزی شده است؛ البته کار ساده‌ای هم نیست.

آن زمانی که نماینده و نایب‌رئیس مجلس بودم، یک صندوق در مشهد دچار مشکل شده بود. هر روز در خیابان‌ها تظاهرات می‌شد، چون نمی‌توانستند پول مردم را پرداخت کنند. نه جمعیت آن‌قدر زیاد بود و نه حجم پول به این اندازه؛ اما در سراسر کشور هر روز اعتراضاتی شکل می‌گرفت. آن زمان، به روشی توانستیم آن مشکل را حل کنیم.

بانک آینده که شاید ۱۰ برابر آن، یا حتی بیشتر، حجم و گستردگی داشت، بسته شد؛ بدون اینکه اعتراضی شکل بگیرد یا نگرانی خاصی در جامعه ایجاد شود. این موضوع نیز با تدبیر و مدیریتی انجام شد که شکل گرفت و البته با هماهنگی قوه قضاییه و مجلس محترم پیش رفت. برادرمان آقای دکتر قالیباف و برادرمان آقای اژه‌ای نیز در این مسیر همراهی کردند و مجموع این هماهنگی‌ها باعث شد بدون تنش از این مرحله عبور کنیم.

یکی دیگر از اقداماتی که دولت شما انجام داد، اصلاح سیاست ارز ترجیحی بود؛ اقدامی که بحث‌های زیادی درباره آن شکل گرفت. آیا دولت از ابتدا برای اجرای این سیاست برنامه داشت یا شرایط و اجبار‌های اقتصادی باعث شد به‌ناچار آن را اجرا کنید؟

مبلغ کالابرگ را باید افزایش دهیم

ما نمی‌دانستیم قرار است جنگ شود. آنچه به آن معتقدیم عدالت است. در کشور، وقتی مثلاً یارانه می‌دهیم، معمولاً دهک‌های بالا بیشتر از دهک‌های پایین از آن مصرف می‌کنند؛ یارانه برق، گاز، آب، انرژی و هر چیز دیگری که بخواهید. درباره یارانه‌ای که برای کالا‌های اساسی می‌دادیم نیز همین سؤال مطرح بود که چه کسانی بیشتر از آن استفاده می‌کردند؛ در حالی که باید این یارانه را به کسانی بدهیم که نیازمندترند و بیشتر به آن احتیاج دارند.

قدم اولی که برداشتیم این بود که پولی را که در ابتدای زنجیره کالا‌های اساسی پرداخت می‌کردیم، به مصرف‌کننده نهایی بدهیم؛ زیرا در این رفت‌وآمد‌های اداری و فرایند‌های خرید، وقتی می‌خواستند کالایی بخرند، قیمت را بالاتر اعلام می‌کردند تا دلار بیشتری بگیرند و وقتی می‌خواستند کالا را به خارج صادر کنند، قیمت را پایین‌تر اعلام می‌کردند تا ارز آن را بازنگردانند. بعد هم وقتی کالا وارد بازار می‌شد، همان‌طور که همه می‌دانید، فساد‌های مختلفی شکل می‌گرفت؛ کالا را پنهان می‌کردند، در جای دیگری مصرف می‌کردند یا دوباره صادر می‌کردند. چیزی را که مثلاً با قیمت ۲۸ دلار خریده بودند، در بازار با قیمت ۱۰۰ دلار می‌فروختند و از این قبیل اتفاقات رخ می‌داد.

اما وقتی این ارز را به مصرف‌کننده نهایی دادیم، دیگر در آن مسیر امکان شکل‌گیری تخلف وجود ندارد. هرکس کالا را وارد کند، آن را به بازار می‌آورد و می‌فروشد. ما مابه‌التفاوت ارز را در قالب کالابرگ قرار دادیم. البته اکنون باید مبلغ کالابرگ را افزایش دهیم، چون قیمت‌ها گران‌تر شده است. اصولاً باید بتوانیم میزان کالابرگ را بالا ببریم تا مردم راحت باشند. در حال تلاش هستیم، اما به‌دلیل کمبود ارز و مشکلاتی که داریم، تا حدی با مشکل مواجهیم. با این حال، به امید خدا این مسئله را نیز حل خواهیم کرد.

البته باید کاری کنیم کسانی که به کمک دولت نیاز ندارند و حتی می‌توانند خودشان کمک کنند، سهم کمتری دریافت کنند و آن مقدار به دهک‌های پایین‌تر اضافه شود. اگر بتوانیم از آنها کم کنیم و به این گروه‌ها بیافزاییم، عدالت بیشتری برقرار خواهد شد.

تلاش می‌کنیم اجازه ندهیم در معیشت مردم مشکلی ایجاد شود

در دنیا و حتی در مباحث علمی نیز دیدگاه‌های مختلفی در این زمینه وجود دارد. مثلاً در بیمه از همه دو هزار تومان دریافت کنیم. درمان منی که پولدارم و یک میلیون تومان درآمد دارم، با فردی که پول ندارد و ۱۰ هزار تومان درآمد دارد، یکسان در نظر گرفته شود؛ یعنی من یک‌میلیونی یا ۱۰ میلیونی، دو هزار تومان بدهم و کسی که ۱۰ هزار تومان درآمد دارد نیز دو هزار تومان پرداخت کند. این در حقیقت ضدعدالت است.

حتی بدتر از آن، این است که نه‌تنها عادلانه نیست، بلکه فشار بیشتری نیز به فرد کم‌درآمد وارد می‌کند. مثلاً دو هزار تومان یا ۲۰ هزار تومان برای کسی که یک میلیون یا ۱۰ میلیون تومان درآمد دارد، عدد مهمی نیست؛ اما برای فردی با درآمد پایین، همان ۲۰ هزار تومان رقم قابل‌توجهی است. به همین دلیل گفتند پرداخت‌ها باید متناسب شود؛ یعنی از همه، درصدی از حقوقشان دریافت کنیم.

زمانی که وزیر بودیم، قانون را اصلاح کردیم و گفتیم حق بیمه باید متناسب با حقوق افراد دریافت شود. شکل عادلانه‌تر آن این است که نظام را «پروگرسیو» کنند؛ یعنی هرکس درآمد بیشتری دارد، بیشتر بپردازد و هرکس درآمد کمتری دارد، کمتر پرداخت کند. این شیوه به عدالت نزدیک‌تر است. در دنیا نیز همین کار را انجام می‌دهند؛ در آمریکا، انگلستان و آلمان، یعنی کشور‌هایی که مملکت را با چنین روندی اداره می‌کنند، به همین شکل عمل می‌شود.

ما اکنون فعلاً به‌صورت متناسب، از پولدار و کم‌درآمد درصدی دادیم؛ اما عدالت این است که از کسی که توان مالی بیشتری دارد، مقداری بیشتر بگیریم و به کسی که توان مالی کمتری دارد، پرداخت کنیم. تلاش خواهیم کرد این اتفاق رخ دهد و درباره کالابرگ نیز کاری خواهیم کرد که دست‌کم اجازه ندهیم در معیشت مردم مشکلی به وجود بیاید. اکنون در این زمینه مشکل داریم و در دولت نیز درباره آن بحث می‌کنیم، اما حتماً این کار را انجام خواهیم داد، ان‌شاءالله.