پزشکان در مورد خطرات نگه داشتن عطسه هشدار داده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار عطسه کردن در یک اتوبوس شلوغ، در یک جلسه یا در طول یک اجرا، موقعیتی است که بسیاری آن را ناخوشایند می‌دانند. بنابراین، برخی به طور غریزی بینی و دهان خود را می‌گیرند و سعی می‌کنند آن را سرکوب کنند. با این حال، پزشکان هشدار می‌دهند که اگرچه در بیشتر موارد هیچ اتفاق جدی رخ نمی‌دهد، اما این عادت همچنان می‌تواند خطرناک باشد. این موضوع بار دیگر توسط مقاله‌ای در مجله Popular Science مطرح شد که در آن کارشناسان توضیح دادند که چرا انسان‌ها رفلکس عطسه دارند و چرا نباید سعی کنید آن را بیش از حد متوقف کنید. مقاله ایزوستیا توضیح می‌دهد که چگونه عطسه می‌کند، خطرات مرتبط با سرکوب آن و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد.

نه فقط یک واکنش غیرارادی: چرا مردم عطسه می‌کنند؟

عطسه یک رفلکس محافظ طبیعی است که به بدن کمک می‌کند تا مواد محرک را از دستگاه تنفسی فوقانی پاک کند. این عمل می‌تواند توسط ذرات گرد و غبار، گرده، شوره حیوانات، دود تنباکو، بو‌های تند، ویروس‌ها و سایر موادی که مخاط بینی را تحریک می‌کنند، تحریک شود. از دیدگاه پزشکی، عطسه به خودی خود به جلوگیری از نفوذ ذرات بالقوه خطرناک به اعماق دستگاه تنفسی کمک می‌کند.

این فرآیند به طور خودکار آغاز می‌شود. پس از تحریک مخاط بینی، انتهای اعصاب سیگنالی را به ساقه مغز منتقل می‌کنند، جایی که رفلکس عطسه هماهنگ می‌شود. سپس فرد نفس عمیقی می‌کشد، عضلات قفسه سینه، دیافراگم و شکم به شدت منقبض می‌شوند و جریان قدرتمندی از هوا از طریق بینی و دهان، مخاط و ذرات به دام افتاده را بیرون می‌راند. به همین دلیل است که متخصصان عطسه را یکی از مکانیسم‌های دفاعی مهم سیستم تنفسی می‌دانند.

اگرچه عطسه اغلب می‌تواند برای دیگران ناراحت‌کننده باشد، پزشکان توصیه می‌کنند که عمداً این رفلکس را سرکوب نکنید. بسیار ایمن‌تر است که اجازه دهید عطسه رخ دهد و در عین حال آداب تنفسی را رعایت کنید: دهان و بینی خود را با دستمال کاغذی یکبار مصرف یا آرنج خمیده بپوشانید و سپس دستان خود را بشویید. این رویکرد همزمان به بدن کمک می‌کند تا از شر ماده محرک خلاص شود و خطر انتقال عفونت‌های تنفسی به دیگران را کاهش می‌دهد.

اگر سعی کنید عطسه را متوقف کنید چه اتفاقی می‌افتد؟

وقتی فردی همزمان بینی و دهان خود را می‌گیرد، هوایی که باید خارج شود، در مجاری هوایی محبوس می‌ماند. فشار در حفره بینی، حلق و گوش میانی به شدت افزایش می‌یابد و بدن را مجبور می‌کند تا آن را به بافت‌های اطراف توزیع کند. به همین دلیل است که متخصصان توصیه می‌کنند از سرکوب منظم رفلکس عطسه خودداری کنید: اگرچه در بیشتر موارد این کار منجر به عواقبی نمی‌شود، اما کاملاً بی‌خطر نیست.

در حالی که اکثر افرادی که عطسه خود را سرکوب می‌کنند، هیچ عارضه‌ای را تجربه نمی‌کنند، موارد نادری از آسیب جدی در ادبیات پزشکی شرح داده شده است. به عنوان مثال، یک مطالعه موردی که در BMJ Case Reports منتشر شده است، بیماری را توصیف می‌کند که پس از تلاش برای سرکوب عطسه شدید، دچار پارگی در حلق خود شد و هوا را به داخل بافت‌های نرم گردن و مدیاستن خود وارد کرد. این مرد در بیمارستان بستری شد و پس از درمان به طور کامل بهبود یافت، اما نویسندگان تأکید کردند که چنین مواردی بسیار غیرمعمول و بسیار نادر هستند.

یک مقاله مروری که توسط متخصصان گوش و حلق و بینی آمریکا در مجله Otolaryngology–Head and Neck Surgery منتشر شده است، خاطرنشان می‌کند که موارد جداگانه‌ای از آسیب پرده گوش، آسیب‌های حنجره، سینوس‌های پارانازال و آسیب‌های رگ‌های خونی مرتبط با عطسه شدید یا عطسه سرکوب‌شده نیز گزارش شده است. با این حال، محققان تأکید می‌کنند که چنین عوارضی آنقدر نادر هستند که به عنوان مشاهدات بالینی جداگانه منتشر می‌شوند و نه به عنوان یک اتفاق شایع.

وقتی عطسه سرکوب‌شده واقعاً دلیلی برای مراجعه به پزشک می‌شود

در بیشتر موارد، سرکوب عطسه منجر به عواقب جدی نمی‌شود. با این حال، اگر درد شدید گردن یا قفسه سینه، مشکل در بلع، تغییر صدا، کاهش شنوایی، سرگیجه شدید یا خونریزی بینی بلافاصله رخ دهد، پزشکان توصیه می‌کنند فوراً به پزشک مراجعه کنید. اگرچه چنین عوارضی نادر هستند، اما ممکن است نشان دهنده آسیب بافتی یا باروتروما باشند که نیاز به بررسی دارد.

عطسه بیش از حد نیز نیاز به توجه ویژه دارد. این علامت به تنهایی همیشه نشان دهنده سرماخوردگی نیست. این بیماری می‌تواند ناشی از آلرژی‌های فصلی، قرار گرفتن در معرض مواد محرک، عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی و گاهی اوقات ناشی از مصرف برخی دارو‌ها باشد. اگر عطسه به مدت چند هفته ادامه یابد و با گرفتگی بینی، تب، تنگی نفس یا سایر علائم قابل توجه همراه باشد، مشورت با پزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی برای تعیین علت آن ارزشمند است.

پزشکان همچنین یادآوری می‌کنند که بهتر است سعی نکنید عطسه را متوقف کنید، بلکه باید آن را تا حد امکان برای دیگران ایمن کنید. برای انجام این کار، توصیه می‌شود دهان و بینی خود را با دستمال یکبار مصرف یا در صورت عدم دسترسی، با آرنج خمیده بپوشانید. پس از آن، دستمال استفاده شده را دور بیندازید و دستان خود را کاملاً بشویید یا ضدعفونی کنید. این آداب تنفسی به کاهش خطر شیوع ویروس کمک می‌کند و در عین حال به بدن اجازه می‌دهد تا عملکرد‌های محافظتی خود را انجام دهد.

چرا پزشکان توصیه می‌کنند با رفلکس طبیعی مبارزه نکنید؟

نتیجه‌گیری اصلی متخصصان ساده است: اکثر مردم نباید از خود عطسه بترسند. این بخشی از عملکرد طبیعی سیستم تنفسی است و به بدن کمک می‌کند تا از شر محرک‌های بالقوه خطرناک قبل از نفوذ عمیق‌تر به مجاری هوایی خلاص شود. به همین دلیل است که پزشکان توصیه نمی‌کنند هر بار که عطسه می‌کنید، عمداً بینی و دهان خود را بگیرید.

با این اوصاف، خطر عطسه‌ی سرکوب‌شده را نباید بیش از حد ارزیابی کرد. عوارض شدید شرح داده شده در مقالات پزشکی وجود دارند، اما بسیار نادر هستند. اکثر این نشریات موارد بالینی جداگانه‌ای را دقیقاً به این دلیل ارائه می‌دهند که احتمال وقوع آنها بسیار کم است. برای اکثریت قریب به اتفاق مردم، یک تلاش ناموفق برای سرکوب عطسه منجر به آسیب جدی نمی‌شود.

با این حال، کارشناسان معتقدند که سرکوب منظم این رفلکس توصیه نمی‌شود. اگر بدن در تلاش است تا از شر یک ماده تحریک‌کننده خلاص شود، بهتر است اجازه دهید این کار به طور طبیعی و در عین حال با حفظ بهداشت خوب انجام شود. همانطور که متخصصان خاطرنشان می‌کنند، پوشاندن صورت با دستمال یا آرنج بسیار آسان‌تر از ایجاد فشار اضافی در داخل مجاری هوایی است، حتی اگر خطر عوارض حداقل باشد.