تداوم عقلانیت بهشتی

میشل فوکو در مواجهه با انقلاب اسلامی از «اراده جمعی» سخن گفت و نیروی اصلی شکل‌گیری این اراده را «معنویت سیاسی» نامید. در واقع، فوکو دریافته بود که در تشیع عنصری وجود دارد که می‌تواند به واسطه الهیات شیعی، اراده‌ای جمعی را در ساحت سیاست شکل دهد. او این فهم را «معنویت سیاسی» نام گذاشت.

به گزارش مجله خبری نگار، میشل فوکو در مواجهه با انقلاب اسلامی از «اراده جمعی» سخن گفت و نیروی اصلی شکل‌گیری این اراده را «معنویت سیاسی» نامید. در واقع، فوکو دریافته بود که در تشیع عنصری وجود دارد که می‌تواند به واسطه الهیات شیعی، اراده‌ای جمعی را در ساحت سیاست شکل دهد. او این فهم را «معنویت سیاسی» نام گذاشت.

اما معنویت سیاسی، دو ساحت دیگر نیز داشت که فوکو در آن مقطع کمتر به آنها توجه کرد و این عکس دقیقاً امتداد همان دو ساحت است.

معنویت سیاسی سه سطح را در بر می‌گرفت. نخست، معنویت برخاسته از تشیع؛ دوم، حماسه‌ای که در متن هویت ایران اسلامی جریان دارد و انقلاب ۱۳۵۷ امتداد همان مسیر تاریخی است؛ و سوم، عقلانیت.

در این عکس، شهید بهشتی، که یکی از نماد‌های عقلانیت در آن مقطع بود، به‌عنوان پیش‌نماز در صف اول ایستاده است. در همان صف، جوانی به نام علی لاریجانی نیز حضور دارد. دشمن با ترور شهید بهشتی تصور می‌کرد عقلانیت انقلاب را هدف قرار داده و تصمیم‌گیری سیاسی را دچار بحران خواهد کرد، اما ایده معنویت سیاسی نشان داد که مسئله، فردمحور نیست.

همان جوانی که در صف اول ایستاده بود، نزدیک به نیم‌قرن بعد، بار دیگر به یکی از نماد‌های عقلانیت در جمهوری اسلامی تبدیل شد. این همان امتدادی است که فوکو تنها بخشی از آن را دیده بود؛ امتدادی که در آن، معنویت، حماسه و عقلانیت، نه در وجود یک فرد، بلکه در تداوم یک سنت تاریخی و فکری بازتولید می‌شوند.

منبع: فرهیختگان-سیدجواد نقوی

لینک کپی شد

اشتراک‌ گذاری