تایمز اسرائیل: ترامپ مقابل ایران به بن‌بست رسیده است

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: روزنامه تایمز اسرائیل در گزارشی مفصل به بررسی وضعیت کنونی تقابل میان ایران و آمریکا پرداخته و نوشته است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برخلاف مواضع تند سال‌های گذشته، اکنون با گزینه‌های محدودی در برابر تهران مواجه شده و عملاً به سمت توافقی حرکت می‌کند که شباهت زیادی به برجام دارد؛ توافقی که خود زمانی آن را «فاجعه‌بار» و «یک‌طرفه» توصیف می‌کرد.

ترامپ؛ از خروج از برجام تا بازگشت به همان مسیر

این گزارش با اشاره به خروج آمریکا از برجام در مه ۲۰۱۸ می‌نویسد ترامپ در آن زمان متحدان اروپایی واشنگتن را شوکه کرد؛ زمانی که اعلام کرد از توافق هسته‌ای دولت باراک اوباما خارج می‌شود.

ترامپ در آن مقطع اصرار داشت که برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) که در سال ۲۰۱۵ میان ایران، آمریکا، آلمان، فرانسه، روسیه، چین و بریتانیا منعقد شد، توافقی «وحشتناک» و «یک‌طرفه» بوده که اساساً نباید شکل می‌گرفت.

او از کاخ سفید مدعی شده بود این توافق، تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی علیه ایران را در ازای محدودیت‌هایی بسیار ضعیف بر برنامه هسته‌ای تهران لغو کرده و در عین حال هیچ محدودیتی بر دیگر فعالیت‌های ایران، از جمله نقش منطقه‌ای تهران در سوریه، یمن و سایر نقاط منطقه اعمال نکرده است.

ترامپ همچنین در آن زمان برجام را به‌دلیل نپرداختن به برنامه موشک‌های بالستیک ایران که به ادعای او می‌توانند کلاهک هسته‌ای حمل کنند، به‌شدت مورد انتقاد قرار داده بود.

با این حال، تایمز اسرائیل می‌نویسد اکنون و پس از گذشت هشت سال، اعمال فشار حداکثری، تحریم‌های سنگین و حتی حملات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ترامپ عملاً به دنبال توافقی حرکت می‌کند که تفاوت بنیادینی با همان چارچوبی ندارد که روزی آن را شکست‌خورده می‌دانست.

تهدید‌های ترامپ دیگر برای ایران بازدارنده نیست

این روزنامه اسرائیلی در ادامه گزارش خود به تهدید‌های اخیر ترامپ علیه ایران پرداخته و نوشته است که تهران عملاً اعتنایی به این تهدید‌ها نشان نداده است.

براساس این گزارش، ترامپ روز یکشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال به ایران هشدار داده و نوشته بود: «برای ایران، ساعت در حال تیک‌تاک است و آنها بهتر است سریع حرکت کنند؛ وگرنه چیزی از آنها باقی نخواهد ماند. زمان، تعیین‌کننده است.»

تایمز اسرائیل این پیام را آخرین مورد از مجموعه تهدید‌هایی توصیف می‌کند که ترامپ از زمان اعلام آتش‌بس در ۸ آوریل مطرح کرده است؛ تهدید‌هایی که بخشی از آنها شفاهی، بخشی در فضای مجازی و برخی نیز با ادبیاتی مبهم و رمزآلود همراه بوده‌اند.

این گزارش می‌افزاید ترامپ همان روز، پس از بازگشت از چین، تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی از خود و یک دریابان آمریکایی منتشر کرد که در میان آب‌های متلاطم و در محاصره ناو‌هایی با پرچم ایران قرار داشتند. زیرنویس این تصویر این جمله بود: «این آرامش قبل از طوفان است.»

با این حال، تایمز اسرائیل تأکید می‌کند ایران در طول جنگ و فشار‌های نظامی نیز تسلیم نشده و بعید است اکنون صرفاً در نتیجه تهدید‌های لفظی یا جنگ روانی آمریکا از مواضع خود عقب‌نشینی کند. این روزنامه می‌نویسد کشوری که در جریان جنگ اخیر دست‌هایش را بالا نبرده، اکنون نیز برای جلوگیری از احتمال ازسرگیری عملیات نظامی، تسلیم نخواهد شد.

تهران همچنان بر شروط خود تأکید دارد

در بخش دیگری از این گزارش به مواضع ایران در مذاکرات پرداخته شده است.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، اعلام کرده است که هیچ راهی جز پذیرش حقوق مردم ایران طبق پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای تهران وجود ندارد. به نوشته تایمز اسرائیل، پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای ایران شامل پایان درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز حتی پیش از آغاز مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای بوده است.

این گزارش همچنین مدعی شده که در این پیشنهاد، توقف غنی‌سازی هسته‌ای برای مدت ۱۵ سال نیز مطرح شده است. با وجود این، تایمز اسرائیل تأکید می‌کند تهران همچنان حاضر نشده درباره مسائل راهبردی خود از جمله برنامه موشکی و سیاست‌های منطقه‌ای عقب‌نشینی کند.

عقب‌نشینی ترامپ از مطالبات حداکثری

این گزارش در ادامه می‌نویسد برخلاف هشت سال قبل، ترامپ اکنون دیگر بر موضوعاتی مانند برنامه موشکی ایران یا حمایت تهران از گروه‌های منطقه‌ای تمرکز ویژه‌ای ندارد و به نظر می‌رسد به توافقی محدود به مسئله هسته‌ای رضایت داده است. تایمز اسرائیل می‌نویسد ترامپ اکنون مشابه مذاکره‌کنندگان دولت اوباما ــ افرادی که زمانی آنها را به ضعف و ناتوانی متهم می‌کرد ــ عملاً پذیرفته که دستیابی به توافق هسته‌ای مستلزم کنار گذاشتن مطالبات مربوط به برنامه موشکی و نفوذ منطقه‌ای ایران است.

ترامپ پیش از سفر اخیر خود به چین گفته بود: «من فقط به یک چیز فکر می‌کنم؛ اینکه ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد. همین.» او همچنین تأکید کرده بود: «مهم‌ترین مسئله این است که ایران نتواند به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.»

براساس این گزارش، ترامپ تنها در موارد معدودی به موضوع موشک‌های بالستیک یا حمایت ایران از نیرو‌های منطقه‌ای اشاره کرده و حتی در همان موارد نیز آنها را در اولویت پایین‌تری قرار داده است. او اوایل ماه جاری گفته بود: «موشک‌ها بد هستند و باید متوقف شوند، اما مسئله اصلی این است که ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.»

ترامپ همچنین در پاسخ به پرسشی درباره جلوگیری از تأمین مالی گروه‌های منطقه‌ای از سوی ایران، از ارائه پاسخ صریح خودداری کرده و صرفاً گفته بود با توجه به آسیب واردشده به زیرساخت‌های انرژی ایران، تهران از نظر اقتصادی در موقعیتی نخواهد بود که چنین اقداماتی انجام دهد.

گزینه‌های محدود ترامپ در برابر ایران

تایمز اسرائیل در ادامه گزارش خود می‌نویسد ترامپ آشکارا به دنبال دستیابی به توافق است، اما مگر آنکه بخواهد تهدید‌های خود درباره اقدام نظامی را عملی کند و دامنه جنگ را به‌طور گسترده افزایش دهد، هیچ سناریوی واقع‌بینانه‌ای وجود ندارد که ایران با توافقی به‌مراتب سخت‌گیرانه‌تر از برجام موافقت کند.

تام نایدز، سفیر سابق آمریکا در اسرائیل، در گفت‌و‌گو با این روزنامه تصریح کرده است: «نتیجه نهایی احتمالاً بسیار شبیه برجام خواهد بود؛ حتی اگر نام آن برجام نباشد. بسیاری از همان عناصر توافق ۲۰۱۵ در آن وجود خواهد داشت.» این گزارش همچنین می‌افزاید با توجه به بسته شدن تنگه هرمز و تأثیر آن بر اقتصاد جهانی، حتی این احتمال وجود دارد که ترامپ برای بازگشایی این مسیر راهبردی، به توافقی ضعیف‌تر از برجام نیز رضایت دهد.

ناکامی آمریکا در تغییر معادلات تنگه هرمز

تایمز اسرائیل در بخش دیگری از گزارش خود به شکست تلاش‌های آمریکا در تنگه هرمز اشاره کرده و نوشته است که اقدام واشنگتن برای تغییر معادلات این منطقه، تأثیر قابل‌توجهی نداشته است. براساس این گزارش، آمریکا تلاش کرد با استفاده از نیروی دریایی خود، به کشتی‌هایی که قصد خروج از خلیج فارس را داشتند کمک کند، اما این عملیات کمتر از دو روز دوام آورد. این روزنامه اسرائیلی مدعی است این اقدام یا به دلیل عدم همکاری عربستان سعودی متوقف شد یا به دلیل آنکه آمریکا تصمیم گرفت بار دیگر مسیر مذاکرات با ایران را دنبال کند.

به نوشته تایمز اسرائیل، این اتفاق نه‌تنها بازدارندگی آمریکا را افزایش نداد، بلکه از نگاه تهران نشانه‌ای از محدود بودن گزینه‌های واشنگتن بود.

رسانه اسرائیلی: ایران عقب‌نشینی نمی‌کند

در پایان این گزارش آمده است که مقام‌های ایرانی همچنان ترامپ را در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به تمسخر می‌گیرند و تهران نیز نشانه‌ای از عقب‌نشینی بروز نداده است. تایمز اسرائیل می‌نویسد ایران حتی از تشکیل نهادی جدید برای مدیریت تنگه هرمز خبر داده و تأکید کرده که قصد تغییر رفتار تحت فشار را ندارد.

این گزارش در جمع‌بندی نهایی خود می‌نویسد ترامپ اکنون با انتخاب‌های دشواری روبه‌رو شده است؛ یا باید واقعیت جدید و قدرت بازدارندگی ایران را بپذیرد، یا بار دیگر منطقه را وارد دور تازه‌ای از جنگ و تنش کند؛ مسیری که می‌تواند هزینه‌های گسترده‌ای برای آمریکا، اسرائیل و متحدان منطقه‌ای واشنگتن به همراه داشته باشد.

در پایان نیز آمده است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اکنون در انتظار تصمیم نهایی ترامپ قرار دارد؛ تصمیمی که می‌تواند آینده تحولات منطقه و نتایج جنگ اخیر را تحت تأثیر قرار دهد.