رسوایی مقاله‌فروشی در دنیا!

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: از زمانی که چرتکه تعداد مستندات علمی و علم‌سنجی بر پایه مستندات علمی موردتوجه دانشگاه‌ها، سیاست‌مداران و حکمرانان قرار گرفت، توجه‌ها بیشتر به سمت یک اقتصاد جدید جلب شد؛ اقتصاد «مقاله» که بخشی از آن سوژه یک مطالعه در مقیاس ملی شده است.

فعالیت کارخانه‌های مقاله‌سازی در سال‌های اخیر گسترش‌یافته و حساسیت‌ها هم نسبت به آنها بیشتر شده، بااین‌وجود تصویر روشنی از اعداد و ارقام ردوبدل شده برای خریدوفروش وجود نداشت. این کاری است که ریس ریچاردسون و اسپنسر هونگ از دانشگاه نورث‌وسترن و آنا آبالکینا از دانشگاه آزاد برلین در قالب نخستین مطالعه بزرگ جهانی درباره صنعت پنهان نشر علمی انجام دادند و بر اساس نتایج آن مشخص شده شبکه‌ها یا شرکت‌هایی که مقاله علمی را سفارشی تولید می‌کنند یا در ازای پول نام افراد را به‌عنوان نویسنده درج می‌کنند حدود ۸۰۰ دلار - یا به قیمت دلاری ۱۵۴ هزارتومانی بازار آزاد در روز گذشته حدود ۱۲۳ میلیون تومان- به‌ازای هر دریافت می‌کنند؛ البته این عدد صرفاً نمایشگر میانگین قیمت‌گذاری است و بالاخره این بازار هم حساب‌وکتاب خودش را دارد! مثلاً اینکه اسم شما کدام جایگاه از نویسندگان باشد و مقاله در چه موضوع و در کدام مجله منتشر شود روی عدد هم تأثیر خواهد داشت.

نویسندگان این مجموعه معتقدند مطالعه آنها که آگهی‌های منتشرشده در تلگرام و دیگر شبکه‌های اجتماعی توسط شرکت‌هایی در هفت کشور (هند، عراق، قزاقستان، ازبکستان، روسیه، لتونی و اوکراین) را مورد بررسی قرار داده است، جامع‌ترین داده‌های موجود درباره قیمت خدمات کارخانه‌های مقاله‌سازی در سطح جهانی را ارائه می‌دهد.

بررسی ۱۸ هزار آگهی مقاله‌فروش‌ها

پژوهشگران این پژوهش که روز گذشته در آرکایو (arXiv) منتشر شده، با تحلیل بیش از ۱۸ هزار آگهی که توسط هفت شرکت در هفت کشور منتشر شده بود، در مجموع ۵ هزار و ۵۶۷ محصول متمایز را شناسایی کردند. این محصولات تنوع گسترده‌ای دارند؛ از فروش جایگاه «نویسنده اول» در مقالات نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس یا حتی فروش عنوان «تنها نویسنده» برای یک «کتاب‌درسی بین‌المللی» تا خدماتی مانند «ثبت اختراع طراحی صنعتی» در کشورهایی، چون انگلیس، هند و کانادا. در میان خدمات ارائه‌شده طی شش سال گذشته، فروش جایگاه نویسندگی در مقالات کنفرانسی نیز دیده می‌شود؛ به‌ویژه مقالاتی مربوط به رویداد‌های مؤسسه مهندسین برق و الکترونیک (IEEE) وابسته هستند. بر اساس این پژوهش شرکت‌های هندی برای درج نام به‌عنوان نویسنده اول در این نوع مقالات، بین ۶۰ تا ۱۴۰ دلار دریافت می‌کنند.

چند می‌گیری مقاله بدی؟

هزینه درج نام به‌عنوان نویسنده اصلی یک مقاله علمی بازه‌ای بسیار گسترده دارد؛ از ۵۷ دلار تا ۵ هزار و ۶۳۱ دلار (از حدود ۹ میلیون تا ۸۶۷ میلیون تومان). با این حال میانگین حدود ۷۸۸ دلار (۱۲۲ میلیون تومان) برآورد شده است. این عدد برای جایگاه‌های دیگر متفاوت است؛ مثلاً اگر فردی بخواهد در جایگاه پنجم فهرست نویسندگان یک مقاله قرار گیرد، به صورت میانگین باید ۴۲۰ دلار (حدود ۶۵ میلیون تومان) هزینه کند. در بسیاری از موارد، این شرکت‌ها جایگاه‌های نویسندگی را در مجلاتی که توسط ناشران معتبر بین‌المللی از جمله الزویر، اشپرینگر نیچر و وایلی اداره می‌شوند تبلیغ می‌کنند؛ البته همان‌گونه که در مقاله اشاره شده، این وعده‌ها همیشه محقق نمی‌شود و «مقالات اغلب در همان نشریه‌ای که ابتدا تبلیغ شده‌اند منتشر نمی‌شوند.»

قیمت‌گذاری انعطاف‌پذیر و مشتری‌پسند

ریچاردسون یکی از محققان این پژوهش می‌گوید تفاوت چشمگیر قیمت‌ها میان کشور‌ها و شرکت‌ها، تنظیم آنها بر اساس سطح درآمد مشتریان هدف، و همچنین نوسانات شدید در طول زمان، همگی نشان می‌دهد این کسب‌وکار‌ها «به‌شدت انعطاف‌پذیر» هستند و به طور مداوم خود را با شرایط بازار تطبیق می‌دهند. او تأکید می‌کند نه افزایش تلاش‌ها برای مقابله با تقلب علمی و نه ظهور هوش مصنوعی مولد نتوانسته است از تقاضا برای این خدمات بکاهد.

این پژوهشگر معتقد است: «بازار دست‌کاری اعتبار علمی ایجاد یا تقویت تصنعی سابقه علمی بسیار سودآور است. فرصت‌های شغلی و منابع مالی محدودند، محیط دانشگاهی به‌شدت رقابتی است.» بااین‌حال پیامد‌های مشارکت در این فعالیت‌ها چه برای افراد و چه برای نهاد‌ها هنوز بسیار محدود و نادر است. ریچاردسون در پژوهش پیشین خود برآورد کرده بود تنها حدود ۲۵ درصد از تولیدات کارخانه‌های مقاله‌سازی در نهایت باطل یا پس‌گرفته می‌شوند. به گفته او، این رقم احتمالاً بیش از میزان واقعی کشف‌شده است، زیرا تنها موارد شناسایی‌شده در دسترس پژوهشگران قرار داشته‌اند.

این پژوهشگر دانشگاه نورث‌وسترن معتقد است: «حتی اگر شرایط تغییر کند، این کسب‌وکار‌ها به‌سرعت از بین نمی‌روند. همان‌طور که بار‌ها دیده‌ایم و همان‌گونه که برخی نمونه‌های بررسی‌شده در این پژوهش نشان می‌دهند، کارخانه‌های مقاله‌سازی همواره راهی برای سازگارشدن با شرایط جدید پیدا می‌کنند.»