اظهارات مستندساز معروف درمورد سوژه جدید اثر بعدی اش

به گزارش مجله خبری نگار، فیلم مستند سینمایی «در سپهر ایران» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مجید کریمی و مشارکت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، ساخته شده و مستندی تاریخی درباره نور، در دوره‌های مختلف تاریخ ایران است. این فیلم در نوزدهمین جشنواره سینما حقیقت و چهل‌وچهارمین جشنواره ملی فیلم فجر اکران شد و در جشنواره چهل و چهارم، کاندیدای بهترین تهیه کننده فیلم مستند بلند (بهترین فیلم مستند) بود.

مجید کریمی، کارگردان این اثر ومدرس دانشگاه درباره مستند بلند «در سپهر ایران» گفت: این مستند ۹۶ دقیقه‌ای است و به موضوع اندیشه نور در دوره‌های مختلف تاریخ ایران می‌پردازد؛ از زمانی که ایرانیان وارد فلات مرکزی ایران می‌شوند و آخشیج‌ها یا ایزدان طبیعی مانند: آتش، آب، باد، خاک را به عنوان ایزدان طبیعت شناخته و آنها را مورد پرستش قرار می‌دهند. از همین رو، در ادامه‌ی این روند، نور به واسطه‌ی اهمیت ویژه‌ای که ایرانیان برای آن قائل بودند، مورد توجه خاص قرار می‌گیرد.

بررسی عنصر نور درتاریخ ایران

کریمی ادامه داد: ما نور را در دو وجه بررسی کرده‌ایم؛ نمود آسمانی آن، خورشید و نمود زمینی آن، آتش مورد توجه خاص قرار می‌گیرند. سپس، جایگاه پرستش نور را در مهرکده‌ها جست‌و‌جو کردیم و از آن نقطه به عنوان نقطه‌ی آغازِ بررسی، مدنظر قرار داده‌ایم. بعد از آن، در دوره‌های بعدی جلو می‌رویم؛ از جمله جایگاه آتش که در آتشکده‌ها وجود داشته است. به همین ترتیب، در دوره‌های مختلف تاریخی و در نهایت تا دوران اسلامی نیز از منظر نور و جایگاه نور در معماری ایران در دوره‌های مختلف تاریخی، این مسیر را روشن و دقیق، توسط باستان شناسان همراه، مورد بررسی باستان شناسی و کاوش علمی قرار دادیم.

وی درباره مهم‌ترین ویژگی این برهه از تاریخ بیان کرد: در این برهه از تاریخ وحدت بین ایرانیان مدنظر ماست؛ یعنی اگر بخواهم موضوع دیگری هم کار کنم، همچنان که «در سپهر ایران» خود ایران را بررسی کرده‌ام و اندیشه نور و آتش نزد ایرانیان را محور قرار داده‌ام. در اینجا، خودِ ایرانیان را می‌بینیم؛ یعنی در مستند بعدی به سراغ ایرانیان می‌رویم که اندیشه‌گی‌های بزرگی داشته‌اند، یعنی زمانی که انسان‌های دیگر نقاط جهان به مظاهری چون: بت پرستی و ... توجه داشته‌اند و به دین و آیین‌های دیگر توجهی نداشتند، ایرانیان، ایزدان طبیعی مانند آب، باد، خاک و آتش را می‌پرستیدند و آنها را مورد توجه خاص قرار می‌دادند.

کریمی افزود: وقتی به تاریخ نگاه می‌کنیم، زمانی که کوروش می‌آید، ادیان دیگر را مورد احترام قرار می‌دهد. در منابع تاریخی می‌بینیم در سرزمین‌هایی مانند میان‌رودان و در بابل نیز گفته: هر کسی در پرستش کیش و آیین خودش آزاد است و کسی را مجبور به پرستش دین دیگری نمی‌کند. ایرانیان از ۲۵۰۰ سال پیش برای انسان، برای مقام انسانی و برای آزادی و برابری، احترام قائل بودند؛ این موضوع را کوروش در دل منشور سفالین خود فریاد می‌زند. او می‌گوید: «من که‌ام، چه کردم؛ همه‌ی آنهایی که اسیر بودند را آزاد کردم.» در نتیجه، آزادی و برابری ایجاد می‌کردند که نگذاشته شود کسی بر کسی ظلم کند و همه در پرستش کیش و آیین خود آزاد باشند.

وی ادامه داد: شما اگر جلوتر بیایید تا امروز، همان آزادی را می‌بینید. الان اگر به کشور‌های دیگر بروید، می‌بینید آزادیِ ادیانی که در ایران وجود دارد، به آن اندازه در همه جا دیده نمی‌شود. مثلا در خیابان سی تیر می‌توانید ببینید که پیروان ادیان مختلف جایگاه پرستش خود را در کنار یکدیگر دارند؛ کنیسه، کلیسا، آتشکده و مسجد. آنها مراسم خودشان را انجام می‌دهند و هیچ‌کس جلویشان را نمی‌گیرد این یعنی آزادی برای انسان در پرستش دین و آیین خودش، از دست‌کم ۲ هزار و ۵۰۰ سال پیش تا امروز ادامه داشته است و ما این را با سند تاریخی اثبات می‌کنیم؛ یعنی در این سرزمین، مردم ۲۵۰۰ ساله آزاد بودند تا اندیشه خودشان و اعتقادات دینی‌شان را داشته باشند.

در کار بعدی سراغ وحدت ایرانیان می‌روم

این کارگردان گفت: اگر بخواهم موضوع اخیر را کار کنم، فقط درباره ایران است؛ یعنی در واقع درباره ایرانیان، فیلم می‌سازم و وحدتی که بین این انسان‌های آزاده وجود دارد. همین الان نگاه کنید؛ اندیشه‌های مختلفی با دیدگاه‌ها و نظرات گوناگون در ایران وجود دارد. الان که به ایران حمله شده و در وضعیت جنگی هستیم، اگر نگاه کنید می‌بینید فعلاً مسئله خاصی از جنس اختلافات داخلی وجود ندارد. به‌نوعی، انگار همه متحد شده‌اند؛ البته شاید این حرف از نظر برخی کاملاً دقیق نباشد، اما در مجموع می‌خواهم بگویم که وسط این بحران، حداقل دیگر، آن مشکلات مربوط به احزاب، معترضین خاص و… را نداریم. امروز مسئله اصلی، میهن است. به همین دلیل در کار بعدی‌ام حتما سراغ ایرانیان می‌روم. یعنی همان وحدتی که بین آدم‌های این سرزمین وجود داشته و دارد.

کریمی درباره وظایف هنر و اینکه قاب فیلم و مستند بهتر می‌تواند واقعیت را نشان دهد یا رسانه و خبر، بیان کرد: هر کدام از رسانه ها، وظیفه خاص خودشان را دارند. گاهی یک خبر می‌تواند موجی در جامعه ایجاد کند که یک فیلم سینمایی یا یک مستند بلند یا کوتاه قادر به ایجاد آن نیست. گاهی هم حتی یک فیلم کوتاه، تأثیری بر جامعه می‌گذارد که نمونه‌اش را بار‌ها دیده‌ایم؛ مثلاً همان جمله معروف رئیس پلیس که گفته بود «ساعت پخش این سریال، در تهران ترافیک نداریم!» بنابراین هر رسانه‌ای، جایگاه و کارکرد خاص خودش را دارد. اما قطعاً فیلم مستند (کوتاه یا بلند) مخاطب بیشتری دارد؛ منظورم مستند‌های حرفه‌ای‌ست که پشتش اندیشه نهفته و سازندگانش کاربلد باشند. مستند هم، زبان بین‌المللی وسیع‌تری دارد و هم تأثیر بیشتری. در شرایط فعلی، هر سینماگر باید اندیشه‌اش را در هر قالب یا فرم هنری، در هر شکلی که می‌تواند، ارائه بدهد.

ایرانیان؛ مردمی سرسخت، تلاشگر و اهل مقاومت

کریمی در پاسخ به این سؤال که «آیندگان ایرانِ امروز را چطور خواهند دید؟» توضیح داد: نمی‌توانم با قطعیت پاسخ این سوال را بدهم؛ این موضوع باید از دید جامعه‌شناختی و با نگرش‌های مختلف بررسی شود. نمی‌دانم آیندگاه، امروز ما را چگونه خواهند دید، اما فکر می‌کنم در آینده خواهند گفت با توجه به اجماعی که میان برخی قدرت‌ها، از جمله آمریکا و اسرائیل، وجود داشته، مردم ایران چقدر سرسخت، تلاشگر و اهل مقاومت و مبارزه بودند. البته ما مشکلاتی هم داریم، اما اگر همان مشکلاتِ فعلی در بخش دفاعی وجود نداشت، شاید اصلاً امکان ورود به خاک و این حجم از حملات هوایی برای آنها به‌وجود نمی‌آمد.

این کارگردان درباره حال‌وهوای این روز‌های ایران نیز گفت: این روز‌ها خیلی غمگینم؛ یعنی از اتفاقاتی که ناگهان افتاد، مبهوت شدم. فکر نمی‌کردم این اتفاقات در این مدت اخیر بیفتد. اما با این حال خیلی امیدوارم و معتقدم این روز‌ها خواهد گذشت و ایران همچنان سر جایش خواهد ماند. ایران محکم‌تر از قبل خواهد ایستاد. چون وقتی می‌بینم با وجود این همه اجماع جهانی و همه نیرو‌هایی که پشت این ماجرا‌ها هستند، هنوز نتوانسته‌اند کار خاصی بکنند، واقعاً باید به ایران و ایرانی گفت «دست‌مریزاد».