کمبود آهن در بدن: چگونه آن را تشخیص دهیم و چرا نمی‌توان آن را تنها با رژیم غذایی جبران کرد

به گزارش مجله خبری نگار،با وجود جدی بودن این وضعیت، همه نمی‌دانند کمبود آهن چیست، خطرات بالقوه آن چیست و چگونه می‌توان آن را درمان کرد. بیایید این موضوع را با هم بررسی کنیم.

چرا بدن به آهن نیاز دارد؟

آهن یکی از ضروری‌ترین ریزمغذی‌ها در بدن انسان است. این ماده جزئی از بسیاری از آنزیم‌ها و پروتئین‌هایی است که به سم‌زدایی بدن، تبدیل کالری به انرژی و تقویت متابولیسم کلسترول کمک می‌کنند. پروتئین خاصی به نام فریتین، آهن را ذخیره کرده و در صورت نیاز آن را به هموگلوبین آزاد می‌کند. آهن همچنین مسئول انتقال اکسیژن به بافت‌ها، حفظ عملکرد صحیح مغز و پشتیبانی از سیستم ایمنی در مبارزه با باکتری‌ها و ویروس‌ها است.

متأسفانه، بدن ما نمی‌تواند به تنهایی آهن را سنتز کند، بنابراین ذخایر آن باید دائماً از طریق یک رژیم غذایی مناسب و متعادل دوباره پر شود. تنظیم جذب آهن یک فرآیند پیچیده و چند لایه است که شامل آنزیم‌های تخصصی متعددی است که مسئول کاهش-اکسیداسیون (ردوکتاز، هفاستین)، انتقال از طریق غشا (ناقل فلز دو ظرفیتی، فروپورتین)، انتقال (ترانسفرین) و ذخیره آهن (فریتین) هستند. این سیستم به جلوگیری از اثرات سمی آهن اضافی و مبارزه با کمبود آن کمک می‌کند.

چه چیزی باعث کمبود آهن می‌شود؟

کم‌خونی ناشی از فقر آهن یا کم‌خونی ناشی از فقر آهن می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. شایع‌ترین علل آن عبارتند از:

رژیم غذایی نامتعادل - زمانی که رژیم غذایی فاقد غذا‌های حاوی آهن (سبزیجات برگ سبز، جگر، گندم سیاه و بلغور جو دوسر، زغال اخته، میوه گل رز، غذا‌های سرشار از ویتامین C) باشد.

خونریزی - چه حاد و چه مزمن. در موارد ترومای شدید، خونریزی ناشی از زخم معده و اثنی عشر، و خونریزی شدید بینی و خونریزی رحم، کمبود آهن به دلیل از دست دادن تعداد زیادی گلبول قرمز ایجاد می‌شود (هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز خون حاوی ۷۰٪ آهن بدن است).

- مشکلات دستگاه گوارش که در آن فرآیند جذب مواد مغذی مختل می‌شود.

- فرآیند‌های التهابی مزمن.

کمبود آهن چه خطراتی دارد؟

کمبود آهن بدن انسان را تهدید می‌کند و باعث موارد زیر می‌شود:

• تشدید بیماری‌های مزمن؛

• اختلالات سیستم قلبی عروقی؛

• افزایش ضربان قلب (بالای ۸۰ ضربه در دقیقه)؛

• تنگی نفس و احساس کمبود هوا؛

• کاهش فشار خون؛

• حالت تهوع و از دست دادن اشتها و غیره.

چه علائمی نشان دهنده کمبود ریزمغذی‌ها در بدن است؟

علائم کمبود آهن به طور قابل توجهی متفاوت است. دلیل این امر این است که تظاهرات آنها مستقیماً به علت اصلی بیماری بستگی دارد. به عنوان مثال، علائم کمبود آهن در یک نوجوان که به دلیل رشد سریع ایجاد می‌شود، با علائم فرد مبتلا به سرطان تفاوت قابل توجهی خواهد داشت.

با این حال، علائم رایج کمبود آهن شامل سردرد، از دست دادن حافظه و افزایش حواس‌پرتی، افزایش ضربان قلب، ضعف عمومی، به ویژه در هنگام فعالیت بدنی، و همچنین پوست رنگ‌پریده، مو و ناخن‌های شکننده است.

چگونه تحقیقات می‌تواند به کنترل سطح آن کمک کند؟

آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح فریتین می‌تواند به تعیین وجود یا عدم وجود کمبود آهن کمک کند. این تنها راه برای تعیین کمبود آهن نیست، اما ساده‌ترین راه است. توصیه می‌شود این آزمایش سالی یک بار به عنوان یک معاینه عمومی و بلافاصله در صورت تشخیص علائم انجام شود.

شایان ذکر است زنانی که قاعدگی شدید، افزایش ضعف و ریزش مو را تجربه می‌کنند، ابتدا باید این آزمایش را انجام دهند.

پاییز امسال، ساکنان مسکو می‌توانند سطح فریتین خود را به صورت کاملاً رایگان آزمایش کنند، این بخشی از کمپین اجتماعی #youareiron برای مبارزه با کمبود آهن در زنان است که توسط EGIS با همکاری گروه MEDSI اداره می‌شود. این کمپین از ۱ اکتبر تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۱ ادامه دارد.

چگونه کم خونی فقر آهن را درمان کنیم؟

درمان کم‌خونی فقر آهن شامل مصرف مکمل‌های آهن بالا (معمولاً با نسخه پزشک) و تنظیم رژیم غذایی است. به طور متوسط، درمان حدود چهار ماه طول می‌کشد.

در همه موارد، درمان باید توسط پزشک تجویز شود، زیرا خوددرمانی در بهترین حالت به نتیجه مطلوب نمی‌رسد و در بدترین حالت، ممکن است مشکل را بدتر کند. به طور مشابه، تغییرات غذایی - حتی غنی‌ترین رژیم غذایی از آهن - نمی‌تواند به تنهایی کمبود آهن را از بین ببرد. با این حال، می‌تواند در طول درمان دارویی پشتیبانی ارزشمندی ارائه دهد.