اقدام مداخله‌جویانه واشنگتن برای جایگزینی نهاد‌های حزب‌الله در جنوب لبنان

به گزارش مجله خبری نگار، روزنامه الشرق‌الاوسط در گزارشی نوشت که سفر «مورگان اورتگاس» فرستاده آمریکایی به بیروت در آغاز هفته گذشته، حامل پیامی فراتر از گفت‌و‌گو‌های سیاسی و امنیتی معمول بود.

منابع لبنانی آگاه از دیدار‌های اورتگاس در پایتخت لبنان اظهار داشتند که آمریکا در حال بررسی توانایی دولت لبنان برای جایگزینی نهاد‌های اجتماعی و خدماتی وابسته به حزب‌الله در جنوب کشور است.

این منابع گفتند: واشنگتن هم‌زمان چندین مسیر را دنبال می‌کند؛ از جمله اجرای اصل «انحصار سلاح در دست دولت»، تقویت ثبات در مناطق مرزی، حمایت از ارتش لبنان، میانجی‌گری میان لبنان و رژیم صهیونیستی و در عین حال اعمال فشار برای جلوگیری از تأمین مالی حزب‌الله از طریق تحریم مؤسسه مالی «القرض الحسن». هدف از این اقدامات، تقویت نهاد‌های رسمی لبنان به‌عنوان جایگزینی مؤثر برای ساختار‌های خدماتی حزب‌الله عنوان شده است.

منابع مذکور تأکید کردند که فرستاده آمریکا در دیدار‌های خود پیام‌های روشنی درباره وضعیت جنوب لبنان و نقش فزاینده حزب‌الله در پر کردن خلأ‌های اجتماعی و اداری این منطقه ارائه کرده است. این پیام‌ها ناظر بر ضعف ساختار‌های دولتی در جنوب است؛ ضعفی که به گفته این منابع، حزب‌الله از آن برای گسترش نفوذ مدنی خود بهره برده است.

به باور این منابع، علاقه‌مندی مجدد آمریکا به جنوب لبنان پدیده تازه‌ای نیست، اما در ماه‌های اخیر با افزایش تنش‌های مرزی و ناتوانی نهاد‌های لبنانی در پاسخ به پیامد‌های معیشتی و اجتماعی آن، اهمیت بیشتری یافته است. واشنگتن اکنون جنوب لبنان را «آزمونی واقعی برای سنجش توان دولت در بازسازی حضور خود» توصیف می‌کند؛ حضوری که تا حد زیادی جایگزین آن توسط نهاد‌های وابسته به حزب‌الله شده است.

منابع سیاسی می‌گویند اورتگاس در دیدار‌های خود تصریح کرده است که «ثبات جنوب پیش‌شرط هرگونه بازسازی یا حمایت اقتصادی از لبنان خواهد بود» و آمریکا هیچ پروژه‌ای در جنوب را خارج از چارچوب دولت لبنان یا از طریق کانال‌های حزبی پشتیبانی نخواهد کرد.

به گفته منابع مذکور، اورتگاس تأکید کرده است که امنیت اجتماعی در جنوب به اندازه امنیت نظامی اهمیت دارد و هر منطقه‌ای که خارج از حاکمیت دولت اداره شود، در معرض بی‌ثباتی دائمی خواهد بود.

منابع محلی در جنوب لبنان می‌گویند که فروپاشی مالی سال ۲۰۱۹ باعث شد خدمات عمومی به شدت کاهش یابد، در حالی که مؤسسات حزب‌الله از جمله شبکه‌های درمانی، آموزشی، امدادی و تأمین مواد غذایی به فعالیت خود ادامه دادند. این مؤسسات اکنون بخش بزرگی از نیاز‌های روزمره هزاران خانواده را تأمین می‌کنند و در عمل به‌عنوان جایگزین نهاد‌های رسمی دولت عمل کرده‌اند.

بر اساس دیدگاه تحلیلگران لبنانی، حزب‌الله دیگر صرفاً پرکننده خلأ دولت نیست، بلکه در مناطق تحت نفوذ خود به «دولت موازی» تبدیل شده است؛ وضعیتی که واشنگتن با نگرانی به آن می‌نگرد و آن را نشانه‌ای از تضعیف تدریجی حاکمیت دولت مرکزی می‌داند.

منابع آگاه به مذاکرات بیروت تأکید کردند که اورتگاس به صراحت اعلام کرده است: هیچ گفت‌وگویی درباره بازسازی یا کمک بین‌المللی بدون تحقق حاکمیت کامل دولت لبنان بر جنوب و ایجاد نهاد‌های رسمی فعال و شفاف صورت نخواهد گرفت.