ایران پل صلح؛ میانجیگری جنگ اوکراین

به گزارش مجله خبری نگار/ایران: بیش از شش ماه از آغاز بحران اوکراین می‌گذرد. بحرانی که اگرچه ریشه آن به اقدامات مخرب ناتو و امریکا باز می‌گردد، اما تبعات آن بر بسیاری از کشور‌های جهان بخصوص کشور‌های اروپایی سایه انداخته است. ایران از ابتدای شکل‌گیری این بحران با ایفای نقش مستقلانه خود هرگونه جنگ را محکوم کرد و خواهان آتش‌بس بین طرفین شد. گرچه این موضوع باعث نشد تا ایران به ورطه ساده‌اندیشی بیفتد و علت‌العلل آغاز این بحران یعنی اقدامات امریکا برای گسترش ناتو به سمت شرق را نادیده بگیرد. به هر صورت ایران توانست با سیاست خارجی حکیمانه و منطقی مواضع مثبتی اتخاذ و توجه بسیاری از کشور‌ها را به خود جلب کند.

دیپلماسی تهران در یک سال گذشته که به ارتقای جایگاه کشورمان در منطقه و فرامنطقه منجر شده است همزمان با آن است که کشور‌های غربی در استیصال به سر برده و نگران زمستان سرد خود هستند. از همین رو آن‌ها اکنون دست به دامن ایران شده‌اند تا از حسن روابط ایران با مسکو و کی‌یف استفاده کرده و زمینه را برای توقف جنگ و برقراری مجدد صلح فراهم آورند. اکنون خبر‌ها حکایت از آن دارد که یکی از رهبران کشور‌های اروپایی از آیت‌الله رئیسی برای ورود به این مسأله و ایفای نقش سازنده درخواست یاری کرده است.

سفر امیرعبداللهیان به مسکو با محوریت اوکراین

در پی همین رخداد‌ها بود که وزیر امور خارجه کشورمان سه‌شنبه شب راهی مسکو شد تا با همتای روس خود دیدار و گفتگو نماید. حسین امیرعبداللهیان پیش از ترک تهران خبر داد که هدف اصلی از سفر به مسکو تلاش برای حل بحران اوکراین براساس درخواست به عمل آمده از جمهوری اسلامی ایران است. وی خبر داد برخی طرف‌های غربی خواهان نقش آفرینی فعال تهران در این موضوع هستند. وزیر امور خارجه همچنین عنوان کرد: پیگیری مناسبات دوجانبه و موضوع افغانستان نیز در دستور کار مذاکراتی این سفر است.

پیام مکرون به پوتین از طریق رئیسی

صبح روز گذشته همچنین محمد جمشیدی، معاون سیاسی دفتر رئیس جمهور با مطرح کردن درخواست یکی از رؤسای کشور‌های اروپای غربی در حساب کاربری توئیتر خود از ارسال «یک ابتکار صلح در کنار یک پیام مهم» از تهران به مسکو خبر داد. جمشیدی در توئیت خود توضیح داده بود که پس از مجموعه‌ای از رایزنی‌ها، این بسته ابتکار صلح در کنار یک «پیام مهم» از سوی امیر عبداللهیان وزیر امور خارجه به مسکو ارسال شده است. در پی انتشار این توئیت، خبرگزاری ایسنا اعلام کرد که مقام ارشد اروپایی که خواستار میانجیگری رئیس جمهور ایران شده است، «امانوئل مکرون» رئیس جمهور فرانسه است.

هیأت همراه معنادار

این سفر به عنوان سومین سفر وزیر امور خارجه دولت سیزدهم به پایتخت فدراسیون روسیه در حالی انجام شده است که ترکیب هیأت همراه در این سفر بخوبی نشان دهنده اهمیت و اولویت گفتگو‌های انجام شده در بین مقامات دو کشور است. حسن کاظمی قمی نماینده ویژه ایران در امور افغانستان، ناصر کنعانی سخنگوی وزارت امور خارجه، علیرضا حقیقیان دستیار وزیر و مدیرکل اوراسیا، سید رسول موسوی دستیار وزیر و مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه و علی اصغر خاجی مشاور ارشد وزیر امور خارجه در امور ویژه سیاسی که مسائل سوریه را دنبال می‌کند نیز امیرعبداللهیان را در این سفر همراهی کرده‌اند.

مسأله اسرا و نیروگاه هسته‌ای اوکراین

حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان دیروز چهارشنبه نهم شهریور ماه پس از دیدار و گفتگو با «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه در مسکو در نشست خبری مشترک حضور یافت و ضمن تشریح رایزنی‌های انجام شده به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد. وی در ابتدا ضمن ابراز خرسندی از حضور در مسکو و حسن استقبال لاوروف گفت: در جریان گفتگو‌های امروز حامل پیام یکی از رهبران اروپایی و درخواست آن‌ها از آقای دکتر رئیسی در موضوع اوکراین بودیم. ایده‌هایی برای کمک به برقراری صلح، آرامش و توقف جنگ در اوکراین مطرح است و این ایده‌ها را با آقای لاوروف مطرح کردیم. جمهوری اسلامی ایران مواضع خودش را در خصوص اوکراین در عالی‌ترین سطح به روشنی بیان کرده است.

وزیر خارجه بیان کرد: در مسأله اوکراین درخصوص برخی از موضوعات انسانی نیز صحبت کردیم، از جمله مسأله اسرا که مورد توجه جدی است و همچنین درخصوص رویداد‌های اخیر در ارتباط با نیروگاه هسته‌ای زاپروژیای اوکراین نگرانی جامعه جهانی در این مسأله را مورد توجه قرار دادیم. آقای لاوروف به نکاتی در این زمینه اشاره کرد و اقداماتی را که روسیه برای رفع نگرانی‌ها انجام داده است، تشریح کرد. وی گفت: معتقدیم برای برون رفت از این وضعیت، باید از همه ظرفیت‌های موجود استفاده شود. ایران که در موضوع هسته‌ای جزو یکی از کنشگران اصلی در جهان در موضوع صلح آمیز هسته‌ای است، برای هرگونه مساعدت و همکاری برای برقراری امنیت در این نیروگاه هسته‌ای و محیط پیرامونی آن آمادگی دارد.

ایران خواهان عدم تغییر ژئوپلیتیک در قفقاز

امیرعبداللهیان افزود: همان طور که آقای لاوروف اشاره کرد ما در همه موضوعاتِ همکاری‌های دوجانبه از مباحث مهم تجاری، اقتصادی، بانکی، همکاری‌های گردشگری، شیلات، همکاری‌های استانی، ترانزیت، دیپلماسی پارلمانی و همکاری‌های امنیتی و دفاعی صحبت کردیم. خرسندیم مسیر روابط دو کشور در جهت درست خودش قرار دارد و در راستای منافع دو ملت و دو کشور، توافقات رؤسای جمهور دو کشور و اراده رهبران دو کشور بخوبی در این جهت جریان دارد و مورد پیگیری قرار می‌گیرد.

وی خاطرنشان کرد: مصمم به توسعه همکاری‌های اقتصادی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مختلفی که بین دو کشور وجود دارد، هستیم. رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: درباره وضعیت افغانستان گفتگو کردیم و بر ادامه فرمت نشست همسایگان افغانستان برای کمک به وضعیت این کشور تأکید داریم و همچنین بر تشکیل دولت فراگیر با مشارکت قوی همه اقوام افغانستان تأکید داریم و نگرانی خودمان را از گسترش تروریسم و شرایطی که در افغانستان وجود دارد، به روشنی اعلام کردیم. وی بیان کرد: در قفقاز عدم تغییر ژئوپلیتیک در منطقه مورد توجه جدی ماست.

مذاکرات مبسوط درخصوص سوریه

به گزارش فارس، امیرعبداللهیان همچنین بیان کرد: درباره سوریه گفت‌وگوی مبسوطی داشتیم و در چهارچوب دوجانبه و فرمت آستانه به رایزنی‌ها و همکاری‌ها برای کمک به برون رفت سوریه از وضعیت کنونی و برخی از چالش‌های اقتصادی که با آن مواجه است، مصمم هستیم.

در مسأله یمن معتقدیم که پایدار ماندن آتش‌بس‌های موقت کنونی در یمن براساس نظرات رهبران یمن منوط است به رفع کامل محاصره انسانی در این کشور و همچنین تمرکز بر گفتگو‌های سیاسی همه اطراف یمنی در این موضوع. امیدواریم همه طرف‌ها به تعهداتشان عمل کنند و با توجه به شرایط سخت انسانی ۲۰ میلیون زن، مرد و کودک یمنی رفع محاصره انسانی را در این کشور به عنوان ضامنی در تداوم برقراری آتش‌بس شاهد باشیم.

اوضاع عراق و لیبی

وی به اوضاع عراق نیز اشاره کرد و گفت: آخرین وضعیت عراق را با آقای لاوروف همکارم مورد بررسی و تبادل نظر قرار دادیم. ما در خصوص تداوم حمایت از عراق و کمک به تقویت ثبات و امنیت این کشور اتفاق نظر داریم. از اینکه به رغم تحولات نگران کننده اخیر، شرایط داخلی این کشور به مسیر ثبات و امنیت برگشت، بسیار خوشحالیم و راهکار حل و فصل اختلافات را از مسیر سیاسی و داخلی در عراق می‌دانیم و رهبران عراق و مرجعیت دینی در عراق همواره نقش مهمی در تثبیت صلح و امنیت در این کشور ایفا کردند.

امیرعبداللهیان همچنین به اوضاع لیبی و مداخلات خارجی در لیبی اشاره کرد و افزود: ایران و روسیه در مسیر رایزنی‌های منطقه‌ای از برقراری ثبات، امنیت و تعیین سرنوشت لیبی به دست مردم این کشور قویاً حمایت می‌کنند.

وزیر خارجه همچنین اظهار داشت: درباره موافقتنامه جامع همکاری‌های بلندمدت ایران و روسیه امروز آخرین دیدگاه‌ها را تبادل کردیم و در آینده نزدیک این سند در دو طرف بعد از تایید پارلمان‌های دو کشور وارد مرحله اجرایی خواهد شد. همچنین توافق کردیم که در آینده نزدیک کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور در مسکو برگزار شود.

اجازه مداخله به هیچ طرفی را نداده و نخواهیم داد

امیرعبداللهیان در پاسخ به پرسشی درباره همکاری‌های تجاری دو کشور خاطرنشان کرد: در حوزه استقلال جمهوری اسلامی ایران اجازه مداخله به هیچ طرفی را نداده و نخواهیم داد. در حوزه همکاری‌های متنوع با فدراسیون روسیه آنچه را که در چهارچوب منافع طرفین است و با در نظر گرفتن حقوق بین‌الملل همکاری‌های متنوع اقتصادی، تجاری و از جمله در حوزه انرژی را سرعت دادیم و معتقدیم دو کشور از ظرفیت‌های فراوانی برای گسترش هر چه بیشتر مناسبات در عرصه‌های متنوعی برخوردارند.

کارت بانکی میر و شتاب

وی همچنین در پاسخ به سؤالی درباره کارت بانکی میر و شتاب بیان کرد: همکاران ما در بانک مرکزی ایران و روسیه این موضوع را در دستورکار جدی دارند و به لحاظ فنی توافقات خوبی انجام شده و ما خوشبین هستیم در آینده نزدیک، بتوانند آخرین هماهنگی‌های فنی را به عمل آوردند و مردم، تجار و بازرگانان دو کشور بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.

همکاری‌های ترانزیتی ایران و روسیه

وی در پاسخ به سؤال دیگری درباره همکاری‌های ترانزیتی ایران و روسیه نیز بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران از موقعیت ژئوپلتیکی ممتازی در مسیر تزانزیتی شمال - جنوب و شرق - غرب برخوردار است، تقویت مسیر‌های ترانزیتی از جمله خطوط متنوع ترانزیت شمال - جنوب را عامل مهم در کمک به توسعه منطقه و کمک به زنجیره امنیت غذایی منطقه‌ای و بین‌المللی می‌دانیم.

امیرعبداللهیان ادامه داد: در مورد کریدور شمال - جنوب امیدواریم هر چه سریع‌تر تمامی مسیر‌های سه گانه با تمام ظرفیت خودش فعال شود. کریدور شرقی با حرکت قطار در ماه گذشته و حمل کالا از روسیه به هند با موفقیت انجام شد. در موضوع کریدور غربی نیز آماده‌ایم خط آهن رشت - آستارا را هر چه سریع‌تر عملیاتی کنیم.

وزیر خارجه اضافه کرد: تکمیل خط آهن رشت - آستارا مورد توافق ایران و روسیه قرار گرفته و کارشناسان فنی ما در حال بررسی و پیگیری این موضوع هستند و در طرف ایرانی هم با جدیت احداث بخش اول این خط در دستورکار قرار گرفته است.

وی گفت: در کریدور میانی هم استفاده از دریای خزر به شکل ترکیبی یعنی خط آهن و جاده تا بنادر ایران و استفاده از دریا برای رسیدن به روسیه و ادامه مسیر مورد تأکید است، از طریق تکمیل حلقه زنجیره راه آهن. بحث ترانزیت یکی از موضوعات جدی در دستورکار امروز من و همکارم آقای لاوروف قرار داشت و وزیر راه ما و در آینده نزدیک رئیس کمیسیون مشترک ما در این زمینه ایده‌هایی را که دارند و به مرحله عملیاتی نزدیک شده را نهایی خواهند کرد.

ایران و روسیه رویکرد غرب را نمی‌پذیرند

وزیر خارجه روسیه نیز در این نشست خبری که پس از رایزنی‌های دو طرف انجام شد توضیحاتی ارائه داد. سرگئی لاوروف در ابتدای نشست خبری مشترک با حسین امیرعبداللهیان اعلام کرد که با همتای ایرانی خود درباره موضوعات مختلف دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی صحبت کرده است.

به گفته وزیر خارجه روسیه، این کشور و ایران درباره مسائل مختلف نظرات مشابهی دارند و با اقدامات کشور‌های غربی برای تحمیل مواضع خودشان در قبال موضوعات منطقه‌ای و بین‌المللی مخالف هستند.

سرگئی لاوروف در این بخش از سخنان خود اعلام کرد که روسیه و ایران رویکرد غرب که می‌خواهد جای قوانین بین‌المللی را بگیرد، نمی‌پذیرند.

استقلال خواهی از دیکته امریکا دلیل تحریم است

لاوروف در بخشی از نشست خبری مشترک با وزیر خارجه ایران خبر داد که با امیرعبداللهیان درباره پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگ‌های هم صحبت و تبادل نظر کرده است. وزیر خارجه روسیه در بخشی از این نشست خبری در پاسخ به سؤالی درباره فشار‌های شدید غربی‌ها علیه مسکو و تهران اینطور جواب داد، آن‌هایی که به دنبال استقلال یافتن از دیکته کردن‌های امریکا هستند، هدف تحریم‌ها قرار می‌گیرند.

این مقام ارشد مسکو در ادامه از تحرکات روسیه و ایران برای تسهیل روابط اقتصادی خبر داد و گفت که مذاکرات برای دستیابی به یکپارچه‌سازی نظام‌های پرداخت (تبادل پول) بین روسیه و ایران است. دیپلمات ارشد روسیه اعلام کرد که بین این کشور و ایران بویژه در زمینه‌های انرژی هسته‌ای و مسائل مرتبط به انرژی همکاری وجود دارد.

دیدار نمایندگان ویژه ایران و روسیه در امور افغانستان در مسکو

نمایندگان ویژه ایران و روسیه در امور افغانستان هم دیروز در مسکو دیدار و درباره آخرین تحولات این کشور به رایزنی پرداختند. در همین زمینه سید رسول موسوی دستیار وزیر و مدیرکل آسیای جنوبی در توئیتی نوشت: «نمایندگان ویژه ایران و روسیه در امور افغانستان امروز در مسکو دیدار و درباره آخرین تحولات افغانستان به رایزنی پرداختند.»

وی افزود: «همکاری‌های منطقه‌ای و نقش محوری کشور‌های همسایه افغانستان و روسیه در امنیت، صلح و ثبات افغانستان و مبارزه با تروریسم محور اصلی رایزنی‌های کاظمی قمی با کابلوف بود.»

وزیرامورخارجه در نشست خبری با همتای روس: امریکا تضمین قوی‌تر بدهد

وزیرامورخارجه کشورمان که روز گذشته به مسکو سفر کرد در نشست خبری خود در خصوص مذاکرات رفع تحریم‌ها بیان کرد: ما اخیراً آخرین متن طرف امریکایی را دریافت کرده ایم و همکاران من به دقت در حال بررسی متن هستند. ما همچنان در موضوع تضمین، نیازمند متنی نیرومندتر هستیم؛ لذا داریم فکر می‌کنیم که چگونه می‌توان به یک متن نیرومند در موضوع تضمین دست یافت و ضمانت ها‌ی قوی‌تر و قابل اعتناتر در این موضوع داشته باشیم.

آژانس از رفتار سیاسی فاصله بگیرد

وزیرامور خارجه خاطرنشان کرد: ما برای رسیدن به یک توافق قوی و پایدار جدی هستیم، البته یکی از موضوعاتی که در تبادل پیام‌های شفاهی ما با طرف‌های مذاکره کننده مورد توجه قرار گرفته، ولی باید در متن هم آن را نیرومند‌سازی کنیم این است که اولاً آژانس باید از رفتار سیاسی خود فاصله بگیرد و صرفاً بر تکلیف و وظیفه فنی خودش متمرکز شود؛ ثانیاً برای جمهوری اسلامی ایران قابل قبول نیست که پس از بازگشت همه طرف‌ها به برجام، مجدداً شاهد برخی از دیدگا‌ه‌های سیاسی و اتهامات بی‌اساس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باشیم؛ لذا در حوزه تضمین‌ها، موضوع حل و فصل مسائل باقیمانده پادمانی در آژانس هم مورد توجه جدی ماست. وی تصریح کرد: معتقدیم چنانچه طرف امریکایی در موضوع لغو تحریم‌ها و برخی نگرانی‌هایی که ما داریم، واقع بینانه عمل کند و بتوانیم متن موجودی را که در دستورکار داریم نیرومند‌سازی کنیم، رسیدن به توافق دور از دسترس نخواهد بود.

تقدیر ایران از نقش سازنده روسیه در مذاکرات

وزیرامور خارجه از نقش سازنده مسکو در حمایت از مواضع منطقی جمهوری اسلامی ایران در مذاکره برای لغو تحریم‌ها قدردانی کرد و گفت: همکاران من با دقت و سرعت لازم در حال بررسی دقیق پیشنهاد‌های طرف امریکایی هستند و به محض اینکه بررسی‌هایمان را نهایی کنیم از طریق هماهنگ کننده اتحادیه اروپا پاسخ را ارائه خواهیم کرد.

نگرانی از حیله جدید غربی‌ها

لاوروف وزیر خارجه روسیه نیز در این نشست مطبوعاتی پیرامون مذاکرات رفع تحریم‌های ضد ایرانی ضمن حمایت از رسیدن به توافق و رفع تحریم‌ها گفت: از آخرین متن توافق احیای برجام، رضایت کامل داریم. موضع ایران را در نظر خواهیم گرفت. امیدوارم درخواست‌های برخی رهبران اروپایی از ایران در مورد اوکراین پیش شرط جدیدی برای احیای برجام نباشد.

روسیه: نگرانی از برنامه هسته‌ای ایران بی‌اساس است

نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین نیز روز گذشته در گفت‌وگویی با روزنامه روسی ایزوستیا گفت که بیشتر نگرانی‌های غرب درباره برنامه هسته‌ای ایران بی‌اساس است. اولیانوف گفت: «هیچ فعالیت غیرقانونی‌ای در حال حاضر در تأسیسات ایران انجام نمی‌شود.» نماینده روسیه در وین درباره پرونده هسته‌ای ایران در شورای حکام آژانس گفت: ایران باید به سؤالات اساسی [آژانس بین‌المللی انرژی اتمی]در حدی که می‌تواند پاسخ دهد تا در شورای حکام برای خارج کردن این موضوع از دستور کار تصمیم‌گیری شود. او تأکید کرد، «ایران به شرکای غربی مذاکرات وین که از اعضای شورای حکام هستند، اعتماد ندارد. این بی‌اعتمادی دلیل دارد.»

اولیانوف علاوه بر این، درباره باز بودن پرونده هسته‌ای ایران در شورای حکام گفت: این ابزار قدرتمندی در دستان کشور‌های غربی است. مسأله‌ای ایجاد شده است و آن‌ها هر کاری می‌کنند تا این موضوع مختومه تلقی نشود. به همین دلیل است که برای ایران مهم بود از تمامی شرکای برجام تضمین بگیرد که این مسأله را در شورای حکام مطرح نخواهند کرد.

انتظار اروپا برای توافق در چند روز آینده

جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز دیروز طی یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که امیدوار است در چند روز آینده توافق نهایی در مورد احیای برجام صورت گیرد. به گزارش ایرنا به نقل از اسپوتنیک، جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز چهارشنبه طی سخنانی گفت انتظار دارد طی چند روز آینده این توافق نهایی شود.

وی گفت: در روز‌های گذشته با همه طرف‌های موجود گفتگو کردم و نظراتی هم از طرف‌های ایرانی و امریکایی دریافت کردم که همگی را منطقی ارزیابی کردم. بورل که در یک کنفرانس مطبوعاتی شرکت کرده بود، افزود: فکر می‌کنم یک زمینه مشترک وجود دارد که نگرانی‌های همه را در نظر گرفته و امیدوارم این شتاب در روز‌های آینده به توافق نهایی منجر شود.

گفت‌وگوی تلفنی بایدن و لاپید

خبرنگار یک رسانه امریکایی هم شب گذشته اعلام کرد جو بایدن رئیس جمهوری امریکا با یائیر لاپید نخست وزیر موقت رژیم صهیونیستی درباره توافق با ایران گفتگو کرده است.

بر اساس گزارش خبرنگار آکسیوس به نقل از منابع صهیونیستی، بایدن در این تماس تلفنی بر تعهد واشنگتن به امنیت تل‌آویو تأکید کرده است.