ارتباط میان پژوهش و ترویج، حلقه مفقوده کشاورزی کشور

به گزارش مجله خبری نگار، خدا بخش گودرزوند چگینی در میزگرد تخصصی علم در خدمت غذا، سلامت و محیط‌زیست؛ رویکرد صلح و توسعه آینده که روز چهارشنبه ۲۰ آبان در دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، با بیان اینکه کشاورزی در ایران ماهیتی کشاورزمحور دارد، ادامه داد: دولت به تنهایی نمی‌تواند همه برنامه‌های توسعه کشاورزی را اجرا کند و هر اقدامی برای توسعه این بخش باید با مشارکت کشاورزان و در اراضی آنها انجام شود. از این رو، تحقیقات کاربردی باید به مزارع منتقل و دانش متناسب با شرایط هر منطقه بومی‌سازی شود.

وی با اشاره به راه‌اندازی طرح دانشگاه در مزرعه از سال ۱۳۸۸ بیان کرد: این فعالیت‌ها از یک سو برای دانشجویان تجربه آموزشی و از سوی دیگر برای ما دستاوردی ترویجی بود تا بتوانیم نتایج آن را در اختیار کشاورزان قرار دهیم.

رئیس ایستگاه تحقیقاتی کوهین دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به اجرای الگوی کشاورزی حفاظتی در مرکز تحقیقات کوهین اظهار کرد: در این مرکز تلاش کردیم روش‌هایی مانند حفظ خاک، دستکاری نکردن خاک، کنترل فرسایش و احداث باغ در اراضی دیم را به صورت عملی اجرا کنیم و نتایج آن را در اختیار کشاورزان قرار دهیم.

چگینی با اشاره به تغییر تدریجی شیوه‌های کشاورزی در سال‌های اخیر گفت: در گذشته در منطقه کوهین کمتر کشاورزی از دستگاه‌های کشت مستقیم استفاده می‌کرد، اما اکنون روش‌های مکانیزه و جدید در میان کشاورزان گسترش یافته است. البته برای انتخاب و پذیرش یک الگوی کشت، چهار عامل برای کشاورز اهمیت دارد که تقاضای بازار و امکان فروش محصول، سازگاری محصول با شرایط منطقه، پایداری تولید و امکان ادامه کشت در سال‌های بعد و سهولت عملیات کشاورزی و تناسب امکانات و هزینه‌ها با توان کشاورز است.

وی با تأکید بر ضرورت افزایش بهره‌وری در دیمزار‌ها افزود: میزان بارندگی، تبخیر، شرایط اقلیمی و ظرفیت خاک در عملکرد محصولات دیم مؤثر است. متوسط بارندگی سالانه کشور حدود ۲۵۰ میلی‌متر است و میزان تبخیر نیز چند برابر بارندگی است؛ بنابراین برای افزایش تولید باید متناسب با شرایط هر منطقه برنامه‌ریزی کرد.

رئیس ایستگاه تحقیقاتی کوهین دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به نتایج اجرای کشاورزی حفاظتی در اراضی دیم اظهار کرد: با اجرای این روش‌ها توانستیم سطح اراضی آیش را کاهش دهیم و بهره‌وری زمین را افزایش دهیم.

چگینی با اشاره به افزایش تولید محصولات کشاورزی کشور در سال‌های گذشته اظهار کرد: تولید محصولات کشاورزی از حدود ۲۵ میلیون تن به ۱۴۰ میلیون تن رسیده است. این در حالی است که با محدودیت منابع آب، افزایش تنش‌ها و تغییرات اقلیمی مواجه بوده‌ایم. این روند نشان‌دهنده افزایش نفوذ دانش در بخش کشاورزی است.

سیاست‌گذاری و حکمرانی مهمترین چالش امنیت غذایی کشور است

بیژن نظری، عضو هیئت علمی گروه آبیاری و آبادانی دانشکدگان هم با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاست‌گذاری در حوزه آب و خاک گفت: بهره‌وری اقتصادی آب در کشور که اکنون بین ۰.۲ تا ۰.۳ دلار به ازای هر مترمکعب است، ظرفیت افزایش تا یک دلار را دارد.

وی اظهار کرد: بر اساس مطالعات آینده‌نگاری، چالش‌های کشور در حوزه امنیت غذایی در سال‌های آینده تشدید خواهد شد و مهمترین مسئله در این زمینه، سیاست‌گذاری و حکمرانی است.

نظری با اشاره به محدودیت منابع آب و خاک افزود: باید به جای سرزنش شرایط طبیعی کشور، راهکار‌های سازگاری با کم‌آبی و تولید پایدار را متناسب با ظرفیت‌های اقلیمی دنبال کنیم.

وی با بیان اینکه بهره‌وری فیزیکی آب در کشور حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد ظرفیت بالقوه است، بیان کرد: با تأمین زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری می‌توان بهره‌وری آب را افزایش داد، اما این افزایش نباید به قیمت تخریب محیط زیست، افزایش شوری خاک و آلودگی منابع طبیعی تمام شود.

عضو هیئت علمی گروه آبیاری و آبادانی دانشکدگان با اشاره به دو برابر شدن شوری آب‌های زیرزمینی طی ۵۰ تا ۶۰ سال گذشته و حدود ۱۶۰ میلیارد مترمکعب کسری ذخایر آب کشور، نسبت به تشدید مشکلات تولید غذا در آینده هشدار داد.