میراث بالفور به کجا رسید؟ ۷۸ درصد مردم بریتانیا اسرائیل را تهدیدی برای صلح می‌دانند!

به گزارش مجله خبری نگار، بیش از یک قرن پس از آنکه دولت بریتانیا با اعلامیه بالفور سنگ بنای تشکیل رژیم جعلی صهونیستی را گذاشت، امروز بخش بزرگی از افکار عمومی همین کشور، اسرائیل را تهدیدی جدی علیه صلح جهانی می‌داند. این تحول نشانه تغییر عمیق تصویری است که اسرائیل طی دهه‌ها در افکار عمومی غرب ساخته بود؛ تصویری که حالا زیر فشار واقعیت‌های میدانی، کشتار غیرنظامیان، ویرانی گسترده و تداوم سیاست‌های اشغالگرانه فروریخته است.

نظرسنجی تازه مرکز ملی پژوهش‌های اجتماعی بریتانیا نشان می‌دهد ۷۸ درصد پاسخ‌دهندگان، اسرائیل را تهدیدی جدی برای صلح جهانی می‌دانند؛ در حالی که این رقم حدود دو دهه پیش ۴۸ درصد بود. این میزان در پاییز ۲۰۲۴ به ۷۳ درصد رسیده بود و پس از یک کاهش مقطعی، در نظرسنجی بهار ۲۰۲۶ بار دیگر افزایش یافت. هم‌زمان، ۷۴ درصد شرکت‌کنندگان آمریکا را نیز تهدیدی جدی برای صلح جهانی ارزیابی کرده‌اند؛ رقمی که در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۵ درصد بود.

از اعلامیه بالفور تا شکل‌گیری رژیم جعلی

اهمیت این آمار زمانی روشن‌تر می‌شود که به تاریخ روابط بریتانیا و اسرائیل بازگردیم. در دوم نوامبر ۱۹۱۷، آرتور بالفور وزیر خارجه وقت بریتانیا در نامه‌ای حمایت دولت خود را از ایجاد خانه ملی برای یهودیان در فلسطین اعلام کرد. این اعلامیه صرفا یک نامه دیپلماتیک نبود؛ تعهدی سیاسی بود که چند سال بعد در چارچوب قیمومت بریتانیا بر فلسطین نیز جای گرفت.

از سال ۱۹۲۲ تا ۱۹۴۷، بریتانیا اداره فلسطین را بر عهده داشت و در همین دوره، زمینه‌های سیاسی و حقوقی مهاجرت گسترده یهودیان و تحولات منتهی به تأسیس رژیم نامشروع اسرائیل شکل گرفت. البته تشکیل اسرائیل حاصل مجموعه‌ای از عوامل و بازیگران بین‌المللی بود، اما نقش تعیین‌کننده بریتانیا در هموار کردن مسیر آن قابل انکار نیست. امروز، بیش از ۱۰۰ سال پس از آن تصمیم، پرسش مهم این است: چگونه کشوری که زمانی در شکل‌گیری پروژه سیاسی صهیونیسم در فلسطین نقش داشت، شاهد چنین تغییر محسوسی در نگاه شهروندانش به اسرائیل است؟ پاسخ را باید در عملکرد خود این رژیم و پیامد‌های سیاست‌های آن جست‌و‌جو کرد.

غزه؛ نقطه عطف منفور شدن اسرائیل

غزه مهم‌ترین نقطه عطف این تغییر بوده است. حمله همه جانبه اسرائیل پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، به ویرانی گسترده مناطق مسکونی، تخریب زیرساخت‌های حیاتی، فروپاشی بخش بزرگی از نظام درمانی و آوارگی گسترده مردم انجامید. بر اساس گزارش وزارت بهداشت غزه، تا ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ شمار فلسطینیان شهید شده از آغاز این عملیات به بیش از ۷۴ هزار نفر و شمار مجروحان به حدود ۱۷۵ هزار نفر رسیده بود. این ارقام در شرایطی ثبت شده که بخشی از قربانیان همچنان زیر آوار مانده‌اند و امکان دسترسی به همه مناطق برای امدادرسانی و بازیابی پیکر‌ها وجود نداشته است.

ابعاد حقوقی این فجایع نیز دیگر صرفا موضوع مناقشه سیاسی میان طرف‌های درگیر نیست. کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که مقام‌ها و نیرو‌های اسرائیلی در غزه مرتکب نسل‌کشی شده‌اند؛ نتیجه‌گیری‌ای که بر اساس بررسی اعمال مشخص و معیار‌های کنوانسیون منع نسل‌کشی ارائه شد.

کمیسیون همچنین از ارتکاب جنایت‌های جنگی و جنایت علیه بشریت سخن گفت. این ارزیابی، نتیجه تحقیق یک نهاد رسمی سازمان ملل است و به‌روشنی نشان می‌دهد که ابعاد حقوقی عملکرد اسرائیل به سطحی فراتر از انتقاد‌های سیاسی و دیپلماتیک رسیده است.

با این حال، مسئله فقط غزه نیست. تداوم اشغال سرزمین‌های فلسطینی، گسترش شهرک‌سازی، خشونت شهرک‌نشینان و محدود کردن حق تعیین سرنوشت فلسطینیان، مجموعه‌ای از سیاست‌های ساختاری است که سال‌هاست بحران را بازتولید می‌کند. دیوان بین‌المللی دادگستری نیز در نظر مشورتی ژوئیه ۲۰۲۴ اعلام کرد حضور مستمر اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی فلسطین غیرقانونی است و این رژیم باید به آن پایان دهد.

دیوان همچنین بر تعهد دولت‌ها به عدم شناسایی وضعیت غیرقانونی ناشی از این حضور و خودداری از کمک به تداوم آن تأکید کرد.

از غزه تا ایران؛ نگرانی از گسترش بی‌ثباتی

گسترش دامنه عملیات اسرائیل به لبنان، سوریه و در نهایت رویارویی مستقیم با ایران نیز نگرانی‌ها درباره پیامد‌های منطقه‌ای سیاست‌های این رژیم را افزایش داده است. گزارش مرکز ملی پژوهش‌های اجتماعی بریتانیا تصریح می‌کند که افزایش نگاه تهدیدآمیز به اسرائیل ممکن است علاوه بر ارزیابی عملکرد خود این رژیم، از نگرانی مردم درباره کشیده شدن منطقه به یک رویارویی گسترده‌تر نیز تأثیر گرفته باشد.

بنابراین، عدد ۷۸ درصد را نمی‌توان فقط واکنشی احساسی به تصاویر غزه دانست؛ این رقم می‌تواند بازتاب نگرانی از الگویی از رفتار باشد که پیامد‌های آن از مرز‌های فلسطین فراتر رفته است. در حقیقت رژیم صهیونیستی با ارتکاب انواع جنابت‌ها در ایران، سوریه، فلسطین و دیگر کشور‌ها این گزاره را در ذهن افکار عمومی جهان تقویت کرده است که بزرگترین تهدید امنیت جهانی همین رژیم است.

میراث بالفور و هزینه سیاست‌های اسرائیل

نکته اساسی آن است که تغییر افکار عمومی بریتانیا را نباید با تغییر کامل سیاست رسمی این کشور یا قطع حمایت از اسرائیل یکسان دانست. دولت‌ها بر اساس محاسبات امنیتی، اقتصادی و ائتلاف‌های راهبردی تصمیم می‌گیرند؛ اما افکار عمومی نیز می‌تواند هزینه سیاسی تداوم سیاست‌های گذشته را افزایش دهد.

نظرسنجی تازه نشان می‌دهد اسرائیل دیگر نمی‌تواند صرفا با تکیه بر روایت تاریخی و جعلی مظلومیت یهودیان یا ادعای دفاع از امنیت خود، اقداماتش را در برابر افکار عمومی توجیه کند. از اعلامیه بالفور تا نظرسنجی امروز، فاصله‌ای بیش از یک قرن وجود دارد؛ اما یک واقعیت در این میان برجسته شده است: حمایت تاریخی یک قدرت استعماری نتوانسته برای اسرائیل مشروعیتی دائمی و مصونیت اخلاقی ایجاد کند. مردمی که روزگاری دولتشان در مسیر شکل‌گیری این رژیم نقش داشت، امروز در مقیاسی گسترده آن را تهدیدی برای صلح جهانی می‌دانند.

این تحول در افکار عمومی، پیامد‌های مهمی برای آینده جایگاه بین‌المللی اسرائیل دارد. مشروعیت سیاسی یک دولت صرفا با حمایت متحدان قدرتمند آن تضمین نمی‌شود؛ بلکه رفتار آن در قبال حقوق بشر، قوانین بین‌المللی و حق تعیین سرنوشت ملت‌ها نیز در شکل‌گیری اعتبار جهانی‌اش نقش تعیین‌کننده دارد. اسرائیل با تداوم اشغال سرزمین‌های فلسطینی، گسترش شهرک‌سازی، تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی و کشتار گسترده مردم غزه، بیش از پیش به رژیمی منفور تبدیل شده است. گزارش‌ها و یافته‌های نهاد‌های بین‌المللی درباره ارتکاب جنایت‌های سنگین در غزه نیز نشان می‌دهد که هزینه سیاسی این سیاست‌ها دیگر به مرز‌های منطقه محدود نیست.