نکات مهمی که در مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر باید رعایت کنیم

به گزارش مجله خبری نگار،همزمان با روز جهانی آلزایمر، دکتر «فرزانه بهادری»، عضو هیات علمی گروه آموزشی سالمندشناسی این دانشکده، با اشاره به اهمیت توجه به ابعاد مختلف بیماری آلزایمر، گفت: آلزایمر تنها با کاهش حافظه همراه نیست، بلکه می‌تواند تغییراتی در رفتار، احساسات، ارتباطات اجتماعی و توانایی فرد در انجام فعالیت‌های روزمره ایجاد کند؛ بنابراین نحوه تعامل با بیمار باید علمی، صبورانه و متناسب با شرایط شناختی او باشد.

رفتار‌های چالش‌برانگیز؛ پیام‌هایی که نیازمند درک هستند

دکتر بهادری با اشاره به رفتار‌هایی مانند بی‌قراری، پرخاشگری، اضطراب، تکرار مکرر سؤال یا درخواست، اختلال خواب، مقاومت در برابر مراقبت و سرگردانی، بیان کرد: این رفتار‌ها در بسیاری از موارد می‌توانند واکنشی به یک نیاز برآورده‌نشده باشند و نباید صرفاً به عنوان «رفتار نامناسب» بیمار در نظر گرفته شوند.

او افزود: درد، خستگی، گرسنگی، تشنگی، احساس ناامنی، نیاز به استفاده از سرویس بهداشتی، تغییر محیط، شلوغی و سر و صدای زیاد یا ناتوانی بیمار در بیان خواسته‌های خود می‌تواند زمینه‌ساز بروز چنین رفتار‌هایی باشد.

عضو هیئت علمی گروه آموزشی سالمندشناسی دانشکده بهداشت ادامه داد: یکی از نخستین اقدامات در مواجهه با رفتار‌های چالش‌برانگیز، شناسایی علت احتمالی رفتار است؛ چرا که رفتار بیمار می‌تواند نوعی ارتباط غیرکلامی برای بیان درد، ناراحتی یا نیاز او باشد.

پیش از اصلاح رفتار، علت آن را پیدا کنید

دکتر بهادری تأکید کرد: پیش از واکنش نشان دادن به رفتار بیمار، باید عواملی مانند درد، گرسنگی، تشنگی، خستگی، خواب‌آلودگی، نیاز به سرویس بهداشتی، شلوغی محیط یا تغییر ناگهانی در برنامه روزانه بررسی شود.

او گفت: به جای تمرکز صرف بر حذف یک رفتار، باید تلاش کرد عامل ایجادکننده آن شناسایی و در صورت امکان، شرایط محیطی یا نحوه ارتباط با بیمار اصلاح شود.

احساس بیمار را بپذیرید، نه الزاماً برداشت او از واقعیت را

این متخصص سالمندشناسی با اشاره به تغییر در درک بیمار از محیط و اتفاقات، بیان کرد: اصلاح مداوم بیمار یا تلاش برای متقاعد کردن او درباره برداشت نادرستش از واقعیت، ممکن است اضطراب و تنش او را افزایش دهد.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی بهتر است به جای مخالفت مستقیم، احساس بیمار مورد توجه قرار گیرد و با ایجاد اطمینان و آرامش، مسیر گفت‌و‌گو به سمت موضوعی آرامش‌بخش هدایت شود.

حواس بیمار را پرت کنید و مسیر توجه او را تغییر دهید

دکتر بهادری استفاده از تکنیک تغییر مسیر و جلب توجه بیمار به موضوعی دیگر را یکی دیگر از روش‌های غیر دارویی در مدیریت رفتار‌های چالش‌برانگیز دانست و افزود: هنگامی که بیمار دچار اضطراب، خشم یا تکرار یک رفتار خاص می‌شود، ادامه دادن بحث ممکن است شرایط را دشوارتر کند.

او پیشنهاد کرد در چنین شرایطی می‌توان موضوع گفت‌و‌گو را تغییر داد، فعالیت ساده‌ای به بیمار پیشنهاد کرد، موسیقی مورد علاقه او را پخش کرد، عکس‌های قدیمی را با او مرور کرد یا بیمار را به انجام فعالیتی آشنا دعوت کرد.

ارتباط کلامی را با توانایی شناختی بیمار هماهنگ کنید

عضو هیات علمی گروه آموزشی سالمندشناسی دانشکده بهداشت با تأکید بر اهمیت نحوه صحبت کردن با بیماران مبتلا به آلزایمر، گفت: با پیشرفت بیماری، توانایی پردازش اطلاعات می‌تواند کاهش یابد؛ بنابراین استفاده از جملات کوتاه و ساده، مطرح کردن تنها یک درخواست در هر مرحله و دادن فرصت کافی برای پاسخ دادن به بیمار اهمیت دارد.

وی توصیه کرد از پرسش‌های پیچیده و چندمرحله‌ای پرهیز شود و هنگام گفت‌و‌گو، با آرامش و لحن ملایم با بیمار ارتباط برقرار شود.

محیط آرام و آشنا، به کاهش سردرگمی کمک می‌کند

دکتر بهادری محیط زندگی بیمار را یکی از عوامل مؤثر بر رفتار او دانست و گفت: حفظ نظم و چیدمان ثابت وسایل، کاهش صدا‌های اضافی، تأمین نور کافی به‌ویژه در ساعات عصر و شب، استفاده از علائم ساده برای مشخص کردن مکان‌ها و جلوگیری از تغییرات ناگهانی در محیط می‌تواند به کاهش سردرگمی و افزایش احساس امنیت بیمار کمک کند.

برنامه منظم روزانه داشته باشید

وی همچنین بر اهمیت داشتن برنامه‌ای قابل پیش‌بینی برای بیماران مبتلا به آلزایمر تأکید کرد و افزود: تعیین زمان‌های نسبتاً ثابت برای خواب و بیداری، وعده‌های غذایی، فعالیت بدنی، استحمام و فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند به کاهش اضطراب و بی‌قراری بیمار کمک کند.

از بحث و مقابله مستقیم پرهیز کنید

دکتر بهادری با بیان اینکه تلاش برای اثبات اشتباه بیمار یا وارد شدن به بحث منطقی در بسیاری از موارد موجب افزایش تنش می‌شود، اظهار کرد: بهتر است احساس بیمار پذیرفته شود و توجه او به موضوع یا فعالیتی آرامش‌بخش تغییر پیدا کند.

مراقبت شخصی را به فرصتی برای ارتباط تبدیل کنید

این متخصص سالمندشناسی با اشاره به اینکه فعالیت‌هایی مانند حمام کردن، لباس پوشیدن و غذا خوردن ممکن است برای برخی بیماران استرس‌زا باشد، گفت: پیش از شروع مراقبت باید اقدام مورد نظر برای بیمار توضیح داده شود و تا حد امکان به او اجازه مشارکت داده شود.

وی افزود: عجله نکردن، حفظ حریم خصوصی و رعایت احترام بیمار از نکات مهم در زمان ارائه مراقبت‌های شخصی است و می‌تواند به کاهش مقاومت بیمار کمک کند.

فعالیت‌های معنادار را در برنامه بیمار قرار دهید

دکتر بهادری استفاده از فعالیت‌های متناسب با علایق و توانایی بیمار را نیز مؤثر دانست و گفت: گوش دادن به موسیقی مورد علاقه، مرور تصاویر خانوادگی، پیاده‌روی متناسب با توانایی فرد، فعالیت‌های ساده دستی و مشارکت در امور روزمره می‌تواند به کاهش بی‌قراری و حفظ توانایی‌های باقی‌مانده بیمار کمک کند.

توانایی‌های باقی‌مانده بیمار را تقویت کنید

وی با تأکید بر اینکه تمرکز مداوم بر ناتوانی‌های بیمار می‌تواند احساس وابستگی و اضطراب را افزایش دهد، افزود: بهتر است کار‌های ساده و متناسب با توانایی فرد به او واگذار شود و موفقیت‌های کوچک او مورد تشویق قرار گیرد.

این عضو هیات علمی دانشکده بهداشت ادامه داد: استفاده از جملات مثبت و تشویق بیمار برای مشارکت در فعالیت‌های ساده می‌تواند به حفظ احساس توانمندی و استقلال او کمک کند.

حمایت از خانواده؛ بخش مهم مراقبت از بیمار مبتلا به آلزایمر

دکتر بهادری با تأکید بر اینکه مراقبت از بیمار مبتلا به آلزایمر تنها به مدیریت علائم بیمار محدود نمی‌شود، گفت: آموزش و حمایت از خانواده‌ها و مراقبان نیز بخش مهمی از فرآیند مراقبت است.

او افزود: فرسودگی مراقبان، استرس و فشار روانی خانواده‌ها از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد و آموزش مهارت‌های ارتباطی، آشنایی با مراحل بیماری و استفاده از خدمات تخصصی سالمندی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیمار و خانواده کمک کند.

عضو هیات علمی گروه آموزشی سالمندشناسی دانشکده بهداشت در پایان با اشاره به اهمیت روز جهانی آلزایمر، گفت: این مناسبت فرصتی برای افزایش آگاهی جامعه درباره بیماری آلزایمر، کاهش نگرش‌های نادرست نسبت به بیماران و تأکید بر اهمیت مراقبت‌های جامع و مبتنی بر شواهد است.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به افزایش جمعیت سالمندان و روند رو به رشد بیماری‌های شناختی، توسعه خدمات تخصصی سالمندی، آموزش مراقبان و توجه به مداخلات غیر دارویی می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت سالمندان و حمایت از خانواده‌های آنان داشته باشد.