بررسی تأثیر روغن نعناع فلفلی بر فشار خون!

به گزارش مجله خبری نگار/آنا، قلب برای رساندن خون، اکسیژن و مواد مغذی به بافت‌های بدن، خون را درون رگ‌ها به جریان می‌اندازد. فشاری که خون هنگام حرکت به دیواره رگ‌ها وارد می‌کند، «فشار خون» نام دارد. فشار خون با دو عدد اندازه‌گیری می‌شود: عدد بالایی یا فشار سیستولیک که فشار واردشده به دیواره سرخرگ‌ها هنگام انقباض قلب است و عدد پایینی یا فشار دیاستولیک که فشار موجود در سرخرگ‌ها هنگام استراحت قلب بین دو انقباض را نشان می‌دهد.

بر اساس اطلاعات کلینیک مایو، در حالت کلی فشار خون ۱۳۰/۸۰ میلی‌متر جیوه یا بالاتر فشار خون بالا یا پرفشاری خون محسوب می‌شود. فشار سیستولیک ۱۲۰ تا ۱۲۹، در صورتی که فشار دیاستولیک کمتر از ۸۰ باشد، در محدوده فشار خون افزایش‌یافته قرار دارد. فشار سیستولیک ۱۳۰ تا ۱۳۹ یا فشار دیاستولیک ۸۰ تا ۸۹ در مرحله یک فشار خون بالا و فشار سیستولیک ۱۴۰ یا بیشتر یا دیاستولیک ۹۰ یا بیشتر در مرحله دوم قرار می‌گیرد.

مشکل اینجاست که فشار خون بالا می‌تواند مدت‌ها بدون علامت باقی بماند، اما در همین مدت به بدن آسیب بزند. افزایش مداوم فشار می‌تواند به دیواره داخلی رگ‌ها آسیب برساند و به مرور آنها را تنگ‌تر و انعطاف‌پذیری‌شان را کمتر کند. فشار خون بالا همچنین قلب را مجبور می‌کند سخت‌تر کار کند و می‌تواند به ضخیم و بزرگ شدن بطن چپ قلب، بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی و حمله قلبی منجر شود.

آسیب به مغز نیز یکی دیگر از پیامد‌های آن است؛ فشار خون بالا خطر سکته مغزی و برخی مشکلات شناختی را افزایش می‌دهد. کلیه‌ها نیز که برای تصفیه خون به رگ‌های سالم نیاز دارند، در برابر فشار خون بالا آسیب‌پذیرند و فشار خون بالا یکی از علل شایع نارسایی کلیه است. رگ‌های ظریف چشم نیز ممکن است آسیب ببینند و مشکلات بینایی ایجاد کنند.

پس وقتی پژوهشگران از کاهش چند میلی‌متر جیوه در فشار خون صحبت می‌کنند، موضوع فقط تغییر یک عدد روی دستگاه نیست؛ هدف نهایی کاهش فشاری است که در طول زمان می‌تواند به اندام‌های حیاتی آسیب برساند.

از مصر و یونان باستان تا آزمایشگاه امروز

بوی تند و خنک نعناع برای انسان تازگی ندارد. نعناع فلفلی (Mentha × piperita) یک دورگه طبیعی از نعناع آبی و نعناع سبز است. برگ‌های این گیاه و اسانس آن قرن‌ها برای اهداف مرتبط با سلامت استفاده شده‌اند.

بر اساس اطلاعات مرکز ملی سلامت مکمل و تلفیقی آمریکا (NCCIH)، استفاده دارویی از گیاهان نعناع برای مشکلات گوارشی به یونان، روم و مصر باستان بازمی‌گردد. روغن نعناع فلفلی نیز قرن‌ها برای مشکلات دستگاه گوارش مورد استفاده بوده است.

با این حال، سابقه طولانی استفاده از یک گیاه به‌تنهایی به معنای اثبات علمی اثرات درمانی آن نیست. NCCIH می‌گوید بخش عمده پژوهش‌های انجام‌شده درباره روغن نعناع همچنان بر مشکلاتی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر متمرکز است و برای بسیاری از کاربرد‌های دیگر آن شواهد کافی وجود ندارد.

اکنون پژوهشگران پرسش متفاوتی را دنبال کرده‌اند: آیا روغن نعناع فلفلی می‌تواند بر فشار خون نیز اثر بگذارد؟

آزمایشی کوچک با یک نتیجه قابل توجه

پژوهشگران دانشگاه لنکشر در بریتانیا برای بررسی این پرسش ۴۰ فرد ۱۸ تا ۶۵ ساله را وارد مطالعه کردند. همه شرکت‌کنندگان یا در محدوده پیش‌فشارخون بودند یا فشار خون بالای مرحله یک داشتند.

شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. نیمی از آنها روزانه ۵۰ میکرولیتر روغن نعناع فلفلی در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب، دو بار در روز دریافت کردند. گروه دیگر نوشیدنی‌ای با طعم نعناع دریافت کرد که فاقد روغن فعال بود و نقش دارونما را داشت.

پس از ۲۰ روز، فشار خون سیستولیک در گروه دریافت‌کننده روغن نعناع به‌طور متوسط ۸.۴۸ میلی‌متر جیوه کاهش یافت، در حالی که گروه دارونما تغییر معناداری نشان نداد.

فشار خون دیاستولیک نیز در گروه نعناع به‌طور متوسط ۴.۵۷ میلی‌متر جیوه کاهش پیدا کرد. علاوه بر این، ضربان قلب در حالت استراحت این گروه، پس از تعدیل آماری، به‌طور متوسط ۸.۹۲ ضربه در دقیقه کمتر از گروه دارونما بود.

منتول؛ مظنون اصلی پشت اثر نعناع؟

اما اگر روغن نعناع واقعا در کاهش فشار خون نقش داشته باشد، این اثر چگونه ایجاد می‌شود؟

پاسخ هنوز قطعی نیست. پژوهشگران احتمال می‌دهند منتول، یکی از ترکیبات موجود در نعناع، در این فرایند نقش داشته باشد.

مرور پژوهش‌های مربوط به اثرات عروقی منتول نشان می‌دهد این ماده می‌تواند مستقیما یا از طریق فیبر‌های حسی بر عروق اثر بگذارد. برخی از این اثرات با افزایش نیتریک اکسید و دیگر عوامل مرتبط با گشادشدن عروق همراه‌اند. با این حال، پاسخ عروقی به منتول در همه شرایط یکسان نیست و می‌تواند به محل و شرایط مواجهه با این ماده بستگی داشته باشد.

بنابراین، فرضیه‌ای که منتول را عامل احتمالی کاهش فشار خون می‌داند هنوز نیازمند بررسی بیشتر است و نمی‌توان از پژوهش‌های موجود یک سازوکار قطعی برای یافته مطالعه جدید استخراج کرد.

یک نتیجه امیدوارکننده، نه یک درمان آماده

جونّی سینکلر، نویسنده اصلی مطالعه، یافته‌های پژوهش را امیدوارکننده دانسته و گفته است روغن نعناع به دلیل هزینه پایین می‌تواند در صورت تأیید نتایج در مطالعات آینده، گزینه‌ای ساده و کم‌هزینه برای بررسی بیشتر باشد.

اما فاصله میان یک نتیجه امیدوارکننده و یک درمان اثبات‌شده همچنان زیاد است.

این مطالعه تنها ۴۰ شرکت‌کننده داشت و فقط ۲۰ روز ادامه پیدا کرد؛ بنابراین هنوز معلوم نیست کاهش فشار خون مشاهده‌شده در دوره‌های طولانی‌تر نیز باقی می‌ماند یا در گروه‌های بزرگ‌تر تکرار می‌شود. همچنین نمی‌توان نتایج آن را به افراد مبتلا به فشار خون شدید یا به همه انواع فرآورده‌های نعناع تعمیم داد.

از سوی دیگر، NCCIH درباره روغن نعناع می‌گوید شواهد مربوط به بسیاری از کاربرد‌های آن محدود است و مصرف خوراکی آن می‌تواند در برخی افراد عوارضی مانند سوزش سر دل، تهوع، درد شکم و خشکی دهان ایجاد کند. این مرکز همچنین توصیه می‌کند افرادی که دارو مصرف می‌کنند، پیش از استفاده از فرآورده‌های گیاهی با پزشک یا ارائه‌دهنده خدمات سلامت مشورت کنند.

در نتیجه، این پژوهش فعلا بیش از آنکه نسخه‌ای تازه برای درمان فشار خون باشد، سرنخی برای پژوهش‌های بعدی است؛ سرنخی که یک گیاه با سابقه چند هزار ساله استفاده دارویی را در برابر یکی از مهم‌ترین مشکلات سلامت امروز قرار داده است.

مطالعات آینده باید این اثر را در گروه‌های بزرگ‌تر، برای مدت طولانی‌تر و با پایش دقیق‌تر فشار خون بررسی کنند تا مشخص شود آیا کاهش مشاهده‌شده در این آزمایش کوچک، پایدار و از نظر بالینی معنادار است یا نه.