یک روان‌درمانگر نشانه‌های خود-روشنگری با گاز را شناسایی کرد

به گزارش مجله خبری نگار، یک فرد می‌تواند سال‌ها احساسات خود را نادیده بگیرد، اعمال دیگران را توجیه کند و در تصمیمات خود شک کند، حتی زمانی که هیچ دلیل عینی برای آن وجود ندارد. این وضعیت خود-روشنگری (self-gaslighting) نامیده می‌شود - عادت متقاعد کردن خود به اینکه تجربیات شخصی‌اش بی‌ربط هستند.ایرینا کراشکینا، روان‌درمانگر در JSC "Medicine" (کلینیک آکادمیک رویتبرگ) و دانشجوی دکترا، با ایزوستیا در مورد علل این پدیده و چگونگی مقابله با آن صحبت کرد.

به گفته این متخصص، وقتی فرد خود را با گاز لایتینگ سرزنش می‌کند، به یک منتقد بیش از حد بی‌رحم نسبت به خود تبدیل می‌شود. او دائماً احساسات، خاطرات و برداشت‌های خود از وقایع جاری را زیر سوال می‌برد.

در چنین مواردی، گفتگوی درونی اغلب از این خطوط پیروی می‌کند: «من دارم اغراق می‌کنم»، «هیچ اتفاق جدی‌ای نیفتاده»، «دیگران اوضاع خیلی بدتری دارند.» در نتیجه، فرد دیگر نیاز‌های خود را در نظر نمی‌گیرد، احساسات خود را سرکوب می‌کند و به تدریج سطح تنش درونی خود را افزایش می‌دهد.

ایرینا کراشکینا توضیح داد: «خود-تحریک‌آمیزی یک عادت روانشناختی برای بی‌ارزش جلوه دادن احساسات، عواطف و تجربیات خود است که فرد را مجبور به شک کردن به واقعیت خود می‌کند. این الگوی رفتاری می‌تواند به طرق مختلف خود را نشان دهد. فرد شروع به توجیه رفتار نامناسب دیگران می‌کند، برای هرگونه درگیری سرزنش می‌شود، موفقیت‌های خود را اتفاقی و اشتباهات را دلیلی بر بی‌کفایتی خود می‌داند.»

همچنین ممکن است تردید‌های مداوم در مورد حافظه و ارزیابی خود از موقعیت ایجاد شود. به عنوان مثال، پس از یک مکالمه ناخوشایند، به جای تحلیل رفتار طرف مقابل، فرد شروع به فکر کردن می‌کند که "بیش از حد واکنش نشان داده" یا "سوءتفاهم" ایجاد کرده است. به گفته این روان درمانگر، افرادی که این نوع تفکر را دارند اغلب معتقدند که حق ندارند احساس خشم، رنجش یا خستگی کنند.

علل خود-روشنگری اغلب در دوران کودکی شروع می‌شود. اگر کودکی مرتباً بشنود که احساساتش بی‌اهمیت تلقی می‌شوند - مثلاً به او گفته شود "این را از خودت نساز"، "گریه نکن" یا "چیزی نیست" - ممکن است یاد بگیرد که احساسات خود را نادیده بگیرد. با گذشت زمان، این مکانیسم به بزرگسالی نیز منتقل می‌شود: فرد شروع به صحبت با خود به همان روشی می‌کند که دیگران قبلاً با او صحبت می‌کردند. علاوه بر این، روابط سمی، ترس از قضاوت، کمال‌گرایی، عزت نفس پایین و مقایسه مداوم با دیگران می‌تواند در ایجاد خود-روشنگری نقش داشته باشد.

این متخصص همچنین خاطرنشان کرد که تمایز قائل شدن بین خود-انتقادی و خود-انتقادی معمولی بسیار مهم است. خود-انتقادی سالم به فرد کمک می‌کند تا اشتباهات را تشخیص دهد، نتیجه‌گیری کند و راه‌حل‌هایی پیدا کند. این کار باعث نمی‌شود که فرد در مورد ارزش خود شک کند یا حق خود را برای احساسات انکار کند. با خود-انتقادی، وضعیت به شکل متفاوتی بروز می‌کند: فرد بدون توجیه کافی خود را سرزنش می‌کند، تجربیات خود را نادیده می‌گیرد و خود را متقاعد می‌کند که مشکل فقط در ادراک او وجود دارد. پس از یک تحلیل سازنده، فرد معمولاً می‌فهمد که چه چیزی را می‌توان تغییر داد. خود-انتقادی اغلب احساس گناه، سردرگمی و حتی بی‌اعتمادی بیشتر به خود را به جا می‌گذارد.

کراشکینا توضیح داد که این عادت را می‌توان با توجه بیشتر به افکار و احساسات خود تغییر داد. مهم است که یاد بگیرید از خودتان سوالاتی مانند این بپرسید: «الان چه احساسی دارم؟»، «چه حقایقی از نتیجه‌گیری‌های من پشتیبانی می‌کنند؟»، «آیا در موقعیت مشابه این کلمات را به یکی از عزیزانم می‌گفتم؟» این تمرین‌ها به جدا کردن شرایط واقعی از سرزنش خودکار خود کمک می‌کنند.

این متخصص همچنین توصیه کرد که یک دفترچه خاطرات احساسی داشته باشید، خود-دلسوزی را در خود پرورش دهید و باور‌های قطعی مانند «من همیشه همه کار‌ها را اشتباه انجام می‌دهم» یا «من نمی‌توانم چیزی را تغییر دهم» را کنار بگذارید. اگر عادت شک و تردید مداوم به خودتان مداوم شد و شروع به تداخل با روابط، کار یا زندگی روزمره کرد، ارزش دارد که از یک متخصص کمک بگیرید.