یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که انسان‌ها چگونه خواب‌ها را به خاطر می‌آورند و فراموش می‌کنند

به گزارش مجله خبری نگار، برخی مطالعات نشان داده‌اند که زنان، افراد جوان‌تر یا افرادی که مستعد خیال‌پردازی هستند، تمایل دارند رویا‌های شبانه خود را بهتر به یاد بیاورند. با این حال، مطالعات دیگر این یافته‌ها را تأیید نکرده‌اند.

علاوه بر این، فرضیه‌های دیگر، مانند تأثیر ویژگی‌های شخصیتی یا توانایی‌های شناختی، پشتیبانی داده‌های کافی را پیدا نکرده‌اند. در طول همه‌گیری کووید-۱۹، پدیده تفاوت‌های فردی در به یاد آوردن رویا، هنگامی که افزایش ناگهانی در به یاد آوردن رویا در سراسر جهان گزارش شد، توجه عمومی و علمی را دوباره به خود جلب کرد.

یک مطالعه جدید توسط محققان دانشکده مطالعات پیشرفته IMT در لوکا، ایتالیا، عواملی را که بر این پدیده، معروف به "به یاد آوردن رویا" - توانایی به یاد آوردن رویا‌ها هنگام بیدار شدن - تأثیر می‌گذارند، روشن می‌کند و ویژگی‌های فردی و الگو‌های خواب را که آن را شکل می‌دهند، آشکار می‌کند.

این مطالعه که با همکاری دانشگاه کامرینو بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ انجام شد، شامل بیش از ۲۰۰ شرکت‌کننده ۱۸ تا ۷۰ ساله بود. آنها روزانه به مدت ۱۵ روز رویا‌های خود را ثبت کردند، در حالی که داده‌های خواب و توانایی‌های شناختی آنها با استفاده از دستگاه‌های پوشیدنی و آزمون‌های روانشناختی ردیابی شد.

به هر شرکت‌کننده یک دستگاه ضبط صدا داده شد تا تجربیات خواب خود را روزانه، بلافاصله پس از بیدار شدن، گزارش دهد.

از شرکت‌کنندگان خواسته شد تا گزارش دهند که آیا خواب را به خاطر می‌آورند یا اینکه بدون یادآوری جزئیات، برداشت‌هایی از خواب دارند و اگر می‌توانند محتوای خواب را به خاطر بیاورند، آن را توصیف کنند.

در طول مطالعه، شرکت‌کنندگان همچنین یک اکتی‌گراف، یک دستگاه نظارت بر خواب که مدت زمان خواب، کیفیت و هرگونه اختلال را اندازه‌گیری می‌کرد، به همراه داشتند.

در آغاز و پایان دوره ثبت رویا، شرکت‌کنندگان تحت آزمایش‌های روانشناختی و پرسشنامه‌هایی قرار گرفتند که عوامل مختلفی را اندازه‌گیری می‌کرد، از سطح اضطراب گرفته تا علاقه به رویا‌ها و تمایل به رویاپردازی (تمایل به تغییر مکرر توجه از وظیفه فعلی به افکار نامربوط یا درون‌نگری)، و همچنین آزمون‌های حافظه و توجه انتخابی.

«یادآوری رویا»، که به عنوان احتمال بیدار شدن با برداشت‌ها و خاطرات تجربه رویا تعریف می‌شود، تنوع بین فردی قابل توجهی را نشان داد و تحت تأثیر عوامل متعددی بود.

این مطالعه نشان داد افرادی که نگرش مثبتی نسبت به رویا‌ها و تمایل به رویاپردازی داشتند، به طور قابل توجهی بیشتر احتمال داشت رویا‌های خود را به یاد بیاورند. به نظر می‌رسد الگو‌های خواب نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند: افرادی که دوره‌های طولانی‌تری از خواب سبک را تجربه می‌کردند، بیشتر احتمال داشت با خاطرات رویا‌های خود از خواب بیدار شوند.

شرکت‌کنندگان جوان‌تر میزان بیشتری از به یاد آوردن رویا را نشان دادند، در حالی که بزرگسالان مسن‌تر اغلب «رویا‌های سفید» (احساس رویا بدون هیچ گونه یادآوری جزئیات) را تجربه می‌کردند. این نشان دهنده تغییرات مرتبط با سن در فرآیند‌های حافظه در طول خواب است.

علاوه بر این، تفاوت‌های فصلی نیز پدیدار شد، به طوری که شرکت‌کنندگان کاهش یادآوری رویا را در طول زمستان در مقایسه با بهار گزارش کردند که نشان‌دهنده تأثیر احتمالی عوامل محیطی یا ریتم شبانه‌روزی است.

جولیو برناردی، نویسنده اصلی این مطالعه و استاد روانشناسی عمومی در IMT، توضیح می‌دهد: «یافته‌های ما نشان می‌دهد که یادآوری رویا صرفاً یک تصادف نیست، بلکه بازتابی از چگونگی تعامل نگرش‌های شخصی، ویژگی‌های شناختی و پویایی خواب است.» «این بینش‌ها نه تنها درک ما از مکانیسم‌های رویا را عمیق‌تر می‌کند، بلکه پیامد‌هایی برای بررسی نقش رویا‌ها در سلامت روان و مطالعه هوشیاری انسان نیز دارد.»

والنتینا الس، محقق IMT و نویسنده اصلی این مطالعه، می‌افزاید: «داده‌های جمع‌آوری‌شده در این پروژه به عنوان مرجعی برای مقایسه‌های آینده با گروه‌های بالینی عمل خواهد کرد. این امر ما را قادر می‌سازد تا تحقیقات بیشتری در مورد تغییرات پاتولوژیک در رویا‌ها و ارزش تشخیصی و پیش‌آگهی بالقوه آنها انجام دهیم.»

این مطالعه در مجله Communications Psychology منتشر شده است.