آفریقایی‌ها، جام جهانی می‌خواهند؟!

به گزارش مجله خبری نگار، گسترش جام جهانی ۲۰۲۶ به ۴۸ تیم، شرایط را به طور قابل توجهی برای کشور‌های آفریقایی مساعد کرده و درخشش آنها در مرحله گروهی و صعود ۹ نماینده این قاره از ۱۰ نماینده، نشانگر به وجود آمدن تعادل میان قدرت تیم‌های آفریقایی با تعداد نمایندگان آنهاست.

گسترش جام جهانی ۲۰۲۶ به ۴۸ تیم، شرایط را به طور قابل توجهی برای کشور‌های آفریقایی مساعد کرده و درخشش آنها در مرحله گروهی و صعود ۹ نماینده این قاره از ۱۰ نماینده، نشانگر به وجود آمدن تعادل میان قدرت تیم‌های آفریقایی با تعداد نمایندگان آنهاست. این قاره در گذشته با یک تنگنای شدید در مرحله انتخابی روبه‌رو بود که توانایی آنها را برای کسب تجربه مداوم بین‌المللی محدود می‌کرد. این عدم تعادل تاریخی سرانجام در مسابقات فعلی که به میزبانی ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود، برطرف شده است.

تغییرات مسابقات انتخابی برای آفریقایی‌ها

در جام‌های جهانی ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۲ تعداد پنج سهمیه برای ۵۴ کشور آفریقایی در نظر گرفته می‌شد، اما در جام ۴۸ تیمی فعلی این میزان به ۹ سهمیه مستقیم به همراه یک سهمیه پلی‌آف تغییر یافته است. این در حالی بود که در گذشته سهمیه اروپا ۱۳ بود که نسبت به کشور‌های حاضر در قاره سبز بسیار متناسب‌تر بود و این تعادل اکنون به قاره آفریقا نیز آمده است. این حضور گسترده در بالاترین سطح مسابقات فوتبال، به تیم‌های آفریقایی اجازه داده تا از فرصت‌های جدید در صحنه جهانی استفاده و ثابت کنند که به جمع نخبگان فوتبال جهان تعلق دارند.

عملکرد درخشان در جام جهانی ۲۰۲۶

تیم‌های آفریقایی همین حالا نیز در این فرمت گسترده جام جهانی، معادلات سنتی فوتبال را به هم ریخته‌اند. کیپ‌ورد تازه‌وارد با تساوی مقابل مدافع عنوان قهرمانی اروپا، جهان را شگفت‌زده کرد، در حالی که غنا با یک عملکرد کاملاً منسجم توانست یک امتیاز از انگلستان بگیرد. آفریقای جنوبی نیز پس از جبران یک شکست تلخ در بازی افتتاحیه، به مرحله حذفی راه یافت. مراکش با اثبات اینکه صعود تاریخی‌اش به نیمه‌نهایی در قطر تصادفی نبوده، در گروه C با برزیل هم‌امتیاز شد.

سنگال با وجود قرار گرفتن در گروهی مرگبار با حضور فوق‌ستاره‌هایی مانند ارلینگ هالند و کیلیان امباپه، با موفقیت به مرحله یک‌شانزدهم نهایی راه یافت. ساحل عاج با رسیدن به مراحل حذفی، از دستاورد‌های «نسل طلایی» سابق خود پیشی گرفت، در حالی که مصر و کنگو نیز با موفقیت از مرحله گروهی عبور کردند و نشان از ارتقای سطح رقابتی کل این قاره داشتند.

پایه‌گذاری موفقیت با توسعه زیرساخت‌ها در آفریقا

اگرچه استعداد فوتبالی هرگز مشکل تیم‌های آفریقایی نبوده است، اما بازیکنان و مربیان سابق این قاره تأکید می‌کنند که زیرساخت‌ها حلقه مفقوده هستند. آرونا دیندان، ملی‌پوش سابق ساحل عاج اشاره می‌کند ساخت زمین‌ها و امکانات تمرینی بهتر، بسیار مهم‌تر از هرگونه شعار برای کسب موفقیت است. او استدلال می‌کند که خروج گسترده استعداد‌های جوان آفریقا به اروپا ناشی از کمبود فرصت‌های توسعه در این قاره بوده است. مراکش الگوی طلایی این تحول زیرساختی است. آکادمی فوتبال «محمد ششم» آنها با امکانات لیگ برتر انگلیس رقابت می‌کند. سرمایه‌گذاری یک دهه‌ای آنها مستقیماً به موفقیت‌های تاریخی در جام جهانی و تسلط چشمگیر مراکش در مسابقات مختلف رده جوانان منجر شده است. ساحل عاج نیز همین مسیر را دنبال کرده و ۲۴ مرکز تمرینی سطح بالا برای میزبانی جام ملت‌های آفریقا ۲۰۲۳ ساخت که پس از پایان مسابقات، آنها را به باشگاه‌های محلی واگذار کرد. این سرمایه‌گذاری‌ها نتایج ملموسی به همراه داشته است، به طوری که باشگاه‌های برتر اروپایی مانند استون ویلا فعالانه در حال جذب استعداد‌ها از لیگ‌های داخلی آفریقا هستند.

بهره‌گیری از استعداد‌های دور از وطن

راهبرد حیاتی دیگر برای موفقیت آفریقا، جذب فعال بازیکنان دو تابعیتی است. پایگاه‌های داده اکنون به فدراسیون‌های مختلف اجازه می‌دهد تا استعداد‌های واجد شرایط متولد اروپا را در مراحل بسیار ابتدایی‌تر دوران حرفه‌ای‌شان ردیابی و جذب کنند. سنگال و مراکش نمونه‌های بارزی از ترکیب توسعه محلی با جذب افراد دور از وطن (دیاسپورا) هستند که ستارگان دو تابعیتی را متقاعد می‌کنند تا به جای کشور‌های اروپایی، کشور‌های آفریقایی را انتخاب کنند. بازیکنانی مانند ایوب بوعدی هافبک هجده ساله‌ای که تابعیت خود را از تیم‌های پایه فرانسه به مراکش تغییر داد یا ابراهیم امبایه که از فرانسه به سنگال پیوست و در ۱۷ سالگی در مسابقات جام ملت‌های آفریقا گلزنی کرد، و یا براهیم دیاز ستاره رئال مادرید که از اسپانیا به مراکش آمد و بلافاصله کفش طلای جام ملت‌های آفریقای ۲۰۲۵ را از آن خود کرد. هرچه کشور‌هایی مانند مراکش بیشتر به مدعیان واقعی جام جهانی تبدیل می‌شوند، متقاعد کردن استعداد‌های برتر دور از وطن برای بازی در یک کشور آفریقایی و اثبات مزیت‌های آن، بسیار آسان‌تر می‌شود.

موانع لجستیکی و مالی

با وجود پیشرفت غیرقابل انکار در زمین بازی، مشکلات ساختاری همچنان به عنوان موانع اصلی برای پیشرفت قاره آفریقا عمل می‌کنند. بازیکنان و مربیان مرتب از سازماندهی ضعیف و برنامه‌ریزی لجستیکی نامناسب یاد می‌کنند که تضاد آشکاری با آماده‌سازی ایده‌آل رقبای اروپایی و آمریکای جنوبی دارد. ناکامی‌هایی که در سرگردان ماندن پرواز‌های تیم‌های آفریقایی اتفاق می‌افتد مانند سرگردانی تیم نیجریه در لیبی و تأخیر‌های شدید در صدور روادید برای تیم‌های آفریقایی که می‌خواهند برای شرکت در تورنمنت‌های مختلف به دیگر کشور‌ها سفر کنند، مانند سفر بسیار سخت آفریقای جنوبی به جام جهانی امسال از این جمله مشکلات هستند. در زمینه اختلافات مالی هم تحریم تمرینات به دلیل دستمزد‌های پرداخت نشده و وعده‌های عملی نشده فدراسیون‌ها که نمونه آن را در نیجریه دیده‌ایم، مشکل‌ساز هستند.

مداخلات دولتی را نیز نباید فراموش کرد که موجب تعلیق موقت کل تیم‌ها و کادر مربیگری توسط دولت‌های ملی و سپس تحریم‌های فیفا می‌شود که گابن جدیدترین مثال برای آن است.

امکانات زیر استاندارد هم هنوز برای بسیاری از کشور‌ها وجود دارد به‌خصوص در مورد زمین‌های تمرینی مشترک و رفتار نامناسب با تیم‌های میهمان در طول مسابقات قاره‌ای که در سنگال در جام ملت‌های آفریقای اخیر به وضوح به چشم آمد. این حواشی خارج از زمین اغلب ناشی از اتکای شدید فدراسیون‌ها به بودجه محدود دولتی است که جریان عملیاتی مورد نیاز برای موفقیت در یک تورنمنت بزرگ بین‌المللی را مختل می‌کند. با همه اینها، همگرایی عواملی نظیر دسترسی گسترده‌تر به مسابقات بین‌المللی، سرمایه‌گذاری سنگین در امکانات پیشرفته و جذب استراتژیک استعداد‌های دور از وطن، کشور‌های آفریقایی را بیش از هر زمان دیگری به افتخارآفرینی در جام جهانی نزدیک کرده است. تیم‌هایی مانند مراکش در حال حاضر مدعیان واقعی هستند و ترکیب جوان ساحل عاج نوید یک تهدید بزرگ برای دیگر کشور‌های قدرتمند در جام جهانی ۲۰۳۰ را می‌دهد. در حالی که موانع لجستیکی سیستماتیک همچنان در قاره آفریقا پابرجا هستند، اما اجماع میان کارشناسان فوتبال روشن است که قهرمانی یک کشور آفریقایی در جام جهانی نه مسئله اگر، بلکه مسئله این است که تنها چه زمانی قرار است اتفاق بیفتد.

منبع: قدس