آلزایمر چگونه در مغز پیشروی میکند؟

به گزارش مجله خبری نگار/رکنا، درباره آلزایمر باید از اول شفاف بگوییم: Alzheimer's disease فقط «فراموشی ساده» نیست؛ یک بیماری پیشروندهٔ مغزی است که روی حافظه، تفکر، رفتار و در نهایت توانایی انجام کار‌های روزمره اثر می‌گذارد. شناخت درستش کمک می‌کند هم بهتر از بیمار مراقبت کنید، هم فرسودگی خودتان کمتر شود.

از فراموشی واهمه داریم. «آلزایمر» بیماری خاموش دوره سالمندی است که از اسمش هم فرار می‌کنیم. اما اگر سراغ عزیزانمان بیاید چاره چیست؟ قصه‌هایی شبیه به داستان چند خط پایین تر، یکی از هزاران قصه آلزایمر است. بیماری مرموزی که می‌توان با آن کنار آمد، اما چطور؟

آلزایمر در هر فرد معمولاً با دلایل نامعلوم آغاز می‌شود. به مرور با پیشرفت بیماری، مغز کوچک می‌شود. با از بین رفتن سلول‌های مغزی لکه‌هایی موسوم به «پلاک پیری» در مغز فرد شکل می‌گیرد و بخشی از ذهن فرد آسیب می‌بیند. افرادی که عزیزی از خانواده شان به این بیماری مبتلا شده نباید خود را ببازند و فکر کنند که آلزایمر مساوی با مرگ است. با این حال نباید در روند درمان و مراقبت بیمار کوتاهی کرد. آمار‌های جهانی می‌گویند که این عارضه سالمندی، چهارمین عامل مرگ و میر بزرگسالان بعد از بیماری قلبی، سرطان و سکته است.

آلزایمر چیست؟

آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است. در این بیماری، سلول‌های مغزی به‌تدریج آسیب می‌بینند و ارتباط بین آنها از بین می‌رود.

عوامل مهم آلزایمر

علت‌ها (کاملاً قطعی نیستند، اما عوامل مهم):

افزایش سن (مهم‌ترین عامل)

سابقه خانوادگی

بیماری‌های قلبی–عروقی

دیابت و فشار خون بالا

سبک زندگی کم‌تحرک

علائم آلزایمر

علائم معمولاً آهسته شروع می‌شوند:

مراحل اولیه:

فراموشی وقایع اخیر

گم کردن وسایل

تکرار حرف‌ها

مشکل در پیدا کردن کلمات

مراحل متوسط:

سردرگمی در زمان و مکان

مشکل در انجام کار‌های روزمره (مثل آشپزی)

تغییرات خلقی (اضطراب، پرخاشگری)

شک و بدبینی

مراحل پیشرفته:

ناتوانی در شناخت نزدیکان

مشکل در راه رفتن یا بلع

وابستگی کامل به دیگران

تشخیص

تشخیص قطعی با آزمایش ساده نیست، ولی پزشک با ترکیبی از اینها بررسی می‌کند:

تست‌های حافظه و شناخت

تصویربرداری مغز (MRI یا CT)

بررسی وضعیت روانی و جسمی

درمان

درمان قطعی ندارد، اما برخی دارو‌ها می‌توانند روند بیماری را کند کنند و علائم را کاهش دهند.

شیوه‌های مراقبت از سالمند مبتلا به آلزایمر به شرح زیر است؛

۱. ایجاد محیط امن

حذف فرش‌های لغزنده و موانع

قفل ایمن برای در‌ها

استفاده از برچسب برای اتاق‌ها

۲. نحوه صحبت کردن

جملات کوتاه و ساده

تماس چشمی

پرهیز از بحث و تصحیح مداوم

آرام و با حوصله صحبت کنید

۳. حفظ روال روزانه

ساعت مشخص برای غذا، خواب و فعالیت

برنامه ثابت باعث کاهش اضطراب می‌شود

۴. تغذیه

غذا‌های ساده و مقوی

یادآوری برای نوشیدن آب

در مراحل پیشرفته: غذا‌های نرم

۵. فعالیت و تحرک

پیاده‌روی سبک

فعالیت‌های ذهنی ساده (پازل، عکس دیدن)

موسیقی درمانی

۶. مدیریت رفتار‌های دشوار

مثلاً پرخاشگری یا بی‌قراری:

علت را پیدا کنید (گرسنگی، درد، خستگی)

حواس‌پرتی مثبت ایجاد کنید

محیط را آرام نگه دارید

۷. مشکلات خواب

نور کافی در روز

پرهیز از چرت طولانی

ایجاد روتین خواب

مراقبت از خودِ مراقب (خیلی مهم)

اگر از سالمند مراقبت می‌کنید:

از دیگران کمک بگیرید

استراحت منظم داشته باشید

احساس گناه نکنید

در صورت نیاز با مشاور صحبت کنید

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

افت ناگهانی حافظه

تغییر شدید رفتار

زمین خوردن‌های مکرر

مشکلات بلع یا کاهش وزن شدید