فشار اتحادیه اروپا بر تفلیس؛ تقابل روسیه و غرب در جبهه گرجستان

به گزارش مجله خبری نگار،  موضوع گفت‌و‌گو با اتحادیه اروپا بر سر یکپارچگی اروپایی گرجستان - روندی که پیش‌تر توسط مقامات این کشور در نوامبر ۲۰۲۴ تا سال ۲۰۲۸ به تعویق افتاده بود - بار دیگر و به شکلی غیرمنتظره به کانون توجهات بازگشته است.

«ماکا بوچوریشویلی»، وزیر امور خارجه گرجستان، در اظهاراتی تأکید کرد که تفلیس برای از سرگیری مذاکرات پیرامون همگرایی با اروپا آمادگی کامل دارد.

وی در این باره تصریح کرد: «ما بلافاصله پس از تصمیم‌گیری شورای اتحادیه اروپا، آماده آغاز مذاکرات هستیم، اما تأکید می‌کنیم که در این مسیر باید "گفت‌و‌گو" جایگزین "باج‌خواهی" شود.»

به گفته بوچوریشویلی، بحث درباره پیوستن به اتحادیه تنها در صورتی امکان‌پذیر است که بروکسل به اجرای تعهدات خود در قبال «توافق‌نامه انجمن» و برقراری یک گفت‌وگوی سیاسی همه‌جانبه پایبند بماند.

وی همچنین یادآوری کرد که در تاریخ ۹ جولای ۲۰۲۴، «پاول هرچینسکی»، سفیر اتحادیه اروپا در گرجستان، با استناد به مصوبه ۲۷ ژوئن ۲۰۲۴ شورای اروپا، رسماً از تعلیق فرآیند عضویت گرجستان در این اتحادیه خبر داده بود.

طرح مجدد مسئله «از سرگیری یکپارچگی اروپایی»، با ابتکار و پافشاری حزب «برای گرجستان» به رهبری «گئورگی گاخاریا»، نخست‌وزیر پیشین این کشور، به جریان افتاده است. در روز ۱۵ آوریل ۲۰۲۶، نمایندگان وابسته به این حزب، وزیر امور خارجه را به صحن پارلمان فراخواندند و از وی خواستند تا به ۱۹ پرسش کلیدی در خصوص دلایل تعلیق روند الحاق گرجستان به اتحادیه اروپا و سایر ابعاد سیاست خارجی دولت پاسخ دهد.

سایه سنگین اروپا و هراس از نفوذ روسیه

اعلام آمادگی وزیر خارجه گرجستان برای از سرگیری مذاکرات، رویدادی معنادار ارزیابی می‌شود. کاملاً مشهود است که دولت حاکم در تفلیس تحت فشار‌های فزاینده‌ای قرار دارد؛ فشار‌هایی که بخشی از آن از طریق حزب گئورگی گاخاریا اعمال می‌شود که در محافل سیاسی گرجستان به عنوان جریانی نزدیک به برلین و متأثر از نفوذ آلمان شناخته می‌شود.

از سوی دیگر، طرف‌های اروپایی نیز به شدت نگران چشم‌انداز تقویت نفوذ روسیه در گرجستان هستند. بی‌دلیل نیست که یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های اپوزیسیون گرجستان، احتمال احیای روابط دیپلماتیک با مسکو است.

با این حال، ماکا بوچوریشویلی در واکنش به این نگرانی‌ها اطمینان خاطر داد: «تا زمانی که بخش‌هایی از خاک گرجستان تحت اشغال روسیه قرار دارد، به هیچ عنوان نمی‌توان از برقراری مجدد ارتباطات ریلی یا از سرگیری روابط دیپلماتیک با مسکو سخن به میان آورد.»

حضور «مثلث وایمار» در تفلیس و زنگ خطر برای مسکو

تحولات روز‌های بعد به روشنی ثابت کرد که پیش‌کشیدن مجدد بحث همگرایی اروپایی تصادفی نبوده است. در ۱۶ آوریل ۲۰۲۶، یک هیئت دیپلماتیک عالی‌رتبه به نمایندگی از کشور‌های عضو «مثلث وایمار» وارد گرجستان شد. این هیئت متشکل از مقامات ارشدی، چون «نیکلاس واگنر» مدیر بخش اروپای شرقی، قفقاز و آسیای مرکزی وزارت خارجه آلمان، «بریس روکفوی» مدیر بخش اروپای قاره‌ای وزارت خارجه فرانسه و «مایکل گیرگون» معاون بخش سیاست همسایگی شرقی و گسترش وزارت خارجه لهستان بود.

لازم به ذکر است که «مثلث وایمار» متشکل از آن دسته از کشور‌های عضو اتحادیه اروپا است که دارای بالاترین ظرفیت‌های نظامی بوده و با سرعت در حال تقویت زرادخانه‌های خود هستند. این موضوع تنها به آلمان و فرانسه محدود نمی‌شود، بلکه لهستان را نیز در بر می‌گیرد؛ کشوری که هزینه‌های نظامی آن به ۴.۸۱ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) رسیده است؛ رقمی که نه تنها از سایر اعضای اتحادیه اروپا پیشی گرفته، بلکه به آستانه ۵ درصدی که به عنوان هدف کشور‌های ناتو در اجلاس لاهه تعیین شده، نزدیک شده است.

این هیئت اروپایی علاوه بر دیدار‌های مرسوم با رهبران جناح اپوزیسیون، با «لوان ژورژولیانی»، رئیس دفتر نهاد نخست‌وزیری گرجستان نیز به گفت‌و‌گو نشست. در پایان این نشست اعلام شد که گرجستان همچنان متعهد به پیگیری اصلاحات مندرج در توافق‌نامه انجمن و قرارداد «منطقه تجارت آزاد عمیق و جامع» است.

واکنش تند و تهدیدآمیز روسیه به تحرکات اروپایی‌ها

بلافاصله پس از سفر نمایندگان «مثلث وایمار» به تفلیس، وزارت امور خارجه روسیه با صدور هشداری شدیداللحن، نسبت به پیامد‌های مخرب همگرایی اروپایی گرجستان واکنش نشان داد. اگرچه در دیدار‌های مقامات گرجی و اروپایی هیچ سخنی از عضویت قریب‌الوقوع این کشور در اتحادیه اروپا به میان نیامده بود، اما «ماریا زاخارووا»، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، صراحتاً اعلام کرد که عضویت در اتحادیه اروپا به معنای «پیوستن اجباری» گرجستان به کارزار تحریم‌های ضد روسی است.

زاخارووا در این باره گفت: «این موضوع در عمل برای گرجستان چه معنایی خواهد داشت؟ به عنوان مثال، قطع کامل پرواز‌های مستقیم با روسیه و اعمال رژیم سختگیرانه روادید. در چنین شرایطی، روسیه ناگزیر خواهد بود گرجستان را در فهرست کشور‌های دارای رژیم‌های متخاصم و غیردوست قرار داده و اقدامات تلافی‌جویانه اقتصادی را با تمامی پیامد‌های ویرانگر آن برای تولیدکنندگان آب‌معدنی، میوه‌جات، نوشیدنی‌ها و تمامی محصولات صادراتی گرجستان به روسیه اعمال کند.»

به گفته وی، اتحادیه اروپا «تحریم‌های بی‌اساسی وضع می‌کند، کشور‌ها را به اقدامات ضد روسی تحریک می‌کند، تقریباً به صورت علنی از تلاش‌ها برای کودتا حمایت می‌کند، ارزش‌های بیگانه را بر ملت گرجستان تحمیل کرده و عملاً آنها را وادار می‌سازد تا فرهنگ و هویت ملی خود را کنار بگذارند.»

زاخارووا با تأکید بر این موضوع افزود: «برای ما کاملاً نامفهوم است که چگونه تفلیس می‌تواند به دنبال پیوستن به چنین بلوکی باشد. در واقع، بروکسل در حال هل دادن گرجستان به سمت پرتگاهی است که همه از وجود آن آگاهند.»