دستگیری مادورو جهان را به آشوب می‌کشاند و دورانی را آغاز می‌کند که در آن «قدرت حق را می‌آورد» ... اروپا از ترس اینکه هدف بعدی باشد، می‌لرزد

به گزارش مجله خبری نگار، دستگیری مادورو و همسرش و انتقال آنها به خارج از کشور موجی از شوک را در محافل دیپلماتیک و سیاسی جهان برانگیخت. ناظران این رویداد را «یک سابقه خطرناک که می‌تواند موازنه قدرت را در قرن بیست و یکم تغییر دهد» توصیف کردند و حتی آن را تهدیدی برای شعله‌ور شدن درگیری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بی‌سابقه در دهه‌های اخیر دانستند.

پیامی قدرتمند... و ترسناک

یک دیپلمات ارشد اروپایی در بروکسل در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری تاس اظهار داشت که «ربودن اجباری مادورو پیام روشنی به جهان می‌فرستد: ایالات متحده آماده است تا برای دستیابی به اهداف سیاسی خود، حتی اگر مستلزم نقض حاکمیت یک کشور عضو سازمان ملل باشد، از نیروی نظامی مستقیم استفاده کند.»

او با لحنی هشدارآمیز افزود: «این پیام به اروپا رسیده است. برای اولین بار در تاریخ ۷۵ ساله ناتو، کشور‌های اروپایی دیگر احساس نمی‌کنند که در این سیاست شریک هستند، بلکه ممکن است به اهداف بالقوه تبدیل شوند، به خصوص با توجه به درخواست‌های مکرر واشنگتن برای کنترل گرینلند.»

او خاطرنشان کرد که این تغییر، «خلأ امنیتی» در قاره اروپا را تشدید می‌کند و کشور‌های اتحادیه اروپا را به سمت «تسریع برنامه‌های خود برای تجدید تسلیحات مستقل از چتر حمایتی آمریکا» سوق می‌دهد.

اصل دانرو

این عملیات نظامی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، آن را «بی‌نقص» توصیف کرد و «کمتر از ۳۰ دقیقه» طول کشید، طبق گزارش‌ها، برخلاف ادعای اولیه او، مراکز قاچاق مواد مخدر را هدف قرار نداد، بلکه بر غیرفعال کردن پدافند هوایی و بمباران پایگاه‌های نظامی و فرودگاه‌ها متمرکز بود، که نشان می‌دهد هدف واقعی سرنگونی رژیم بوده است، نه مبارزه با جرم و جنایت.

ترامپ با اعلام پیروزی از تفرجگاه خود در مارالاگو، زمینه را برای اجرای نسخه به‌روز شده‌ای از «دکترین مونرو» فراهم کرده است، که اکنون برخی آن را «دکترین دونرو» (به نام ترامپ) می‌نامند، و بیان می‌کند که «نیمکره غربی حیاط خلوت انحصاری ایالات متحده است» و هرگونه نفوذ نظامی یا استراتژیک قدرت‌های خارجی را رد می‌کند.

استراتژی امنیتی جدید ایالات متحده به وضوح بیان می‌کند: «ما از استقرار نیرو یا دستیابی رقبای خارج از نیمکره غربی به دارایی‌های استراتژیک در منطقه خود جلوگیری خواهیم کرد.»

محکومیت از سوی متحدان پیش از دشمنان

روسیه این عملیات را «تجاوز مسلحانه» دانست و وزارت امور خارجه این کشور توجیهات آمریکا را «نادرست» توصیف کرد و تأکید کرد که این مداخله منعکس کننده «خصومت ایدئولوژیک است، نه عملگرایی». مسکو همچنین خواستار تشکیل جلسه اضطراری شورای امنیت شد و هشدار داد که این وضعیت «صلح منطقه‌ای و بین‌المللی» را تهدید می‌کند.

در آمریکای لاتین، لولا دا سیلوا، رئیس جمهور برزیل، این رویداد را «سابقه‌ای بسیار خطرناک برای کل جامعه بین‌المللی» توصیف کرد، در حالی که میگل دیاز-کانل، رئیس جمهور کوبا، آن را «تروریسم دولتی» نامید. مکزیک نیز این عملیات را «نقض آشکار ماده ۲ منشور سازمان ملل» دانست که استفاده از زور را ممنوع می‌کند.

حتی در داخل اتحاد غربی، سوئیس و اتریش نگرانی خود را ابراز کردند و از واشنگتن خواستند که به «اصل حاکمیت و ممنوعیت استفاده از زور» احترام بگذارد.

اتحادیه اروپا، به نوبه خود، از محکومیت صریح خودداری کرد، اما خواستار «خویشتنداری» شد، موضعی که نشان دهنده اختلاف داخلی بین تمایل برخی از اعضا برای رفتن مادورو و رد مطلق ابزار‌های سرنگونی اوست.

خلأ قانون اساسی و هرج و مرج بالقوه

قانون اساسی ونزوئلا تصریح می‌کند که قدرت باید به معاون رئیس جمهور دلسی رودریگز منتقل شود، اما وضعیت میدانی هنوز مشخص نیست.

آیا واشنگتن مانند لیبی و عراق به یک «پیروزی سریع» بسنده خواهد کرد؟ یا برای روی کار آوردن یک دولت دست نشانده، اشغال طولانی مدت را آغاز خواهد کرد؟ آیا مخالفان، به رهبری ماریا کورینا ماچادو، برنده جایزه صلح نوبل، از فرصت برای به دست گرفتن قدرت استفاده خواهند کرد؟ سوال وجودی همچنان باقی است: چه کسی از کشور‌های کوچک محافظت خواهد کرد؟

این دیگر فقط مسئله ونزوئلا نیست. این نوع مداخله یکجانبه، اتحاد‌های سنتی را تهدید می‌کند، مسابقه تسلیحاتی در آمریکای لاتین و اروپا را تسریع می‌کند و اصل حاکمیت را به عنوان سنگ بنای حقوق بین‌الملل تضعیف می‌کند.

در واقع، برخی شروع به پرسیدن این سوال کرده‌اند: «اگر آمریکا اجازه دارد هر کاری که می‌خواهد در ونزوئلا انجام دهد، آیا روسیه یا چین نیز حق دارند همین کار را در حوزه نفوذ خود انجام دهند؟»

عبارت معروف آمریکایی این معضل را خلاصه می‌کند: «وقتی عملیات نظامی را شروع کردید، مسئولیتش با شماست.»

با این اقدام، واشنگتن نه تنها یک رژیم را سرنگون کرده، بلکه جعبه پاندورا را نیز باز کرده است که ممکن است نظم بین‌المللی را از نو تعریف کند و جهان را به دوران جدیدی از هرج و مرج سوق دهد، جایی که زور جایگزین قانون و هژمونی جایگزین مشارکت می‌شود.

سوال دشوارتر دیگر این نیست که: آیا مادورو دیکتاتور بود؟ بلکه این است: اگر قوانین بین‌المللی دیگر مقدس نباشند، چه کسی از حاکمیت کشور‌های کوچک و ضعیف دفاع خواهد کرد؟