«کرونا» بی اعتمادی سرمایه‌گذاران به استارتاپ‌های زنانه را افزایش داد

به گزارش مجله خبری نگار،روزنامه ایران پنجشنبه هشتم مهر با درج گزارشی آورده است: در طول بحران کرونا، زنان در زمینه از دست دادن شغل خود، ۱.۸بار آسیب‌پذیرتر از مردان بوده‌اند و در راستای تعدیل نیرو از محیط‌های کار اخراج شده‌اند. اما شاید یکی از حوزه‌هایی را که فعالان آن با بیشترین مشکلات مواجه شده‌اند، بتوان فناوری دانست چراکه پاندمی کووید ۱۹ فضا را برای فعالیت زنان در محیط نسبتاً مردانه فناوری، سخت‌تر از گذشته کرده است.

افزایش تعداد استارتاپ‌ها با مدیریت زنان

هر چند طی ۵سال گذشته، نسبت استارتاپ‌هایی که توسط زنان پایه‌گذاری شده یا رهبری می‌شود نسبت به استارتاپ‌های مردانه از ۰.۶۲ به ۰.۷۳ افزایش یافته، ولی هنوز هم کسر کوچکی از اکوسیستم استارتاپی جهان را به خود اختصاص داده‌اند و چالش‌های فراوانی بر سر راه بنیانگذاران زن باقی است.

البته مناطق مختلف جهان نیز به گونه‌ای متفاوت عمل کرده‌اند به عنوان مثال اروپای مرکزی و شرقی بیش از سایر مناطق اروپا دارای استارتاپ و شرکت‌های نوپا با مدیریت زنان هستند یا توسط زنان بنیانگذاری شده است. همچنین در بیشتر نقاط جهان از جمله غرب آفریقا، سوئد یا حتی امریکا تعداد بنیانگذاران مرد استارتاپ‌ها از زنان بسیار بیشتر است. گفته می‌شود که سهم استارتاپ‌هایی با حداقل یک بنیانگذار زن در جهان حداقل ۲۰درصد است و ارزش سرمایه خطرپذیر جذب شده توسط بنیانگذاران زن در جهان نیز به ۵میلیارد دلار رسیده است.

تبعیض جنسیتی در اختصاص سرمایه

درجهان پیشرفت‌هایی درزمینه جذب بیشتر مهندسان زن به مشاغل فناوری دیده می‌شود، اما وقتی صحبت از سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر (VC) می‌شود، شرایط تغییر می‌کند. استارتاپ‌هایی که توسط زنان حوزه فناوری پایه گذاری شده یا مدیریت آن را به عهده دارند به بن بست رسیده‌اند و اعتماد چندانی از سوی سرمایه‌گذاران دیده نمی‌شود.

آمار نشان می‌دهد تعداد کارآفرینان زن در امریکا از سال ۲۰۰۷ تاکنون افزایش ۳۰درصدی داشته، اما به نظر می‌رسد جامعه سرمایه‌گذاران برای پذیرش این حجم از موفقیت زنان آمادگی ندارند چرا که امسال استارتاپ‌های امریکایی با مدیریت زنان یا استارتاپ‌هایی که توسط زنان بنا شده‌اند، کمترین میزان سرمایه‌گذاری را درمقایسه با دوره پنج ساله گذشته دریافت کردند.

همچنین مطالعه‌ای که توسط Crunchbase (مؤسسه‌ای که میزان سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های مختلف را رصد کرده و مورد بررسی قرار می‌دهد) انجام شده است، نشان می‌دهد در ۷ماهه سال ۲۰۲۱ استارتاپ‌هایی با رهبری زنان تنها موفق به جذب ۲.۲درصد از کل سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر شده‌اند که این رقم از سال ۲۰۱۶ تاکنون، کمترین میزان است، درحالی که این رقم برای استارتاپ‌های مردانه به ۱۴درصد می‌رسد. این بدان معناست که استارتاپ‌های زنانه امریکا درسال جاری موفق به جذب سرمایه‌ای درحدود۳.۷میلیارد دلار شده‌اند در حالی که این رقم برای همتایان مرد آن‌ها به ۱۶۰میلیارد دلار می‌رسد.

در استارتاپ‌هایی با رهبران مشترک زن و مرد هم میزان جذب سرمایه به حدود ۱۱.۷درصد از مجموع این سرمایه‌گذاری‌ها می‌رسد که کمتر از استارتاپ‌هایی با مدیریت مردان است. این موضوع تنها مختص امریکا نیست و برای سایر اکوسیستم‌های استارتاپی جهان نیز مصداق دارد. آنچه مسلم است اینکه جامعه زنان در این حوزه مورد بی‌مهری سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند و رغبت چندانی برای کمک به توسعه مشاغل و شرکت‌های نوپا که توسط زنان برپا شده است دیده نمی‌شود. این موضوع نه تنها برای بنیانگذاران و زنان کارآفرین مشکل ساز شده است بلکه اقتصاد امریکا و جهان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

یک صندوق سرمایه‌گذاری مردانه

در گزارش Crunchbase به پروژه Something Ventured نیز که میزان پیشرفت در برقراری توازن جنسیتی در سرمایه‌گذاری‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد، اشاره شده است. تازه‌ترین اعداد نشان می‌دهد که وضعیت سرمایه‌گذاری برای کمپانی‌هایی با مدیریت و رهبری زنان اصلاً مطلوب نیست و حتی می‌توان گفت در چند سال گذشته با شیب ملایم منفی مواجه بوده‌ایم. بهترین سال برای زنان فعال در حوزه و اکوسیستم استارتاپی، سال ۲۰۱۹ بوده است که ۳.۳درصد از مجموع سرمایه‌های خطرپذیر به استارتاپ‌هایی با محوریت زنان اختصاص داشته، اما همین رقم در سال ۲۰۲۰ کاهش یک درصدی داشته و به ۲.۳درصد رسیده که مبلغ قابل توجهی را تشکیل می‌دهد. این بدان معناست که استارتاپ‌هایی با مدیریت زنان که حتی همکار‌های مرد برای بنیانگذاری داشته‌اند باز هم موفق به فرار از تله عدم توازن جنسیتی نشده‌اند.

همچنین طبق گزارش All Raise، تنها ۱۲درصد از تصمیم سازان در بنیاد‌های سرمایه‌گذاری‌های VC، زن هستند و همین موضوع بر اعمال سلیقه ۸۸درصد باقیمانده، تأثیر فراوانی دارد و نشان می‌دهد که چرا سرمایه‌گذار‌ها با اعمال تبعیض جنسیتی، به استارتاپ‌های مردانه بهای بیشتری می‌دهند و آن‌ها را لایق دریافت سرمایه بیشتری می‌دانند. به هرحال غالب بودن مردان دردنیای سرمایه‌گذاری، زمینه ساز بی‌توجهی به زنان کارآفرین در امریکا و سایر نقاط جهان شده است.

رشد ۵برابری یونیکورن‌های زنانه

گزارش Pitch Book هم نشان می‌دهد که متوسط اختصاص سرمایه به تیم‌های زنانه در سال ۲۰۲۰ به ۶.۸میلیون دلار رسیده است در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹ و پیش از شیوع کرونا۱۸.۷میلیون دلار بوده است و این مؤسسه انتظار دارد میزان سرمایه در سال ۲۰۲۱ بازهم روند نزولی طی کند.

جالب اینجاست که استارتاپ‌های به رهبری زنان از هر یک دلار سرمایه VC که جذب می‌کنند ۷۸سنت تولید می‌کنند درحالی که این رقم برای استارتاپ‌های مردانه به ۳۱ سنت می‌رسد. همچنین استارتاپ‌هایی با مدیران زن، ۲.۵بار بیشتر کارمندان زن را استخدام می‌کنند که می‌تواند نقشی شگرف در کاهش شکاف دیجیتال جهان بازی کند. با وجود همه محدودیت‌هایی که برای فعالان استارتاپی زن وجود دارد تعداد یونیکورن‌هایی با مدیریت زنان ۵ برابر شده است هر چند این تعداد هنوز نسبت به دنیای مردانه فناوری، بسیار کوچک است (یونیکورن‌ها استارتاپ‌هایی هستند که حداقل یک میلیارد دلار ارزش دارند). در سال ۲۰۲۱ از ۳۲۷ یونیکورن، حدود ۳۹ مورد استارتاپ‌هایی با بنیانگذاران زن یا همکاران زن و مرد بوده‌اند.

سرمایه‌گذاری هوشمند «یونیسف»

توجه به زنان در حوزه استارتاپ و فناوری، یکی از موضوع‌های مورد توجه سازمان‌هایی همچون یونیسف است. فعالان یونیسف معتقدند که کووید ۱۹ بیشترین تأثیر را بر فرصت‌های اقتصادی زنان گذاشته و بیش از ۶۴میلیون زن در سال ۲۰۲۰ شغل خود را از دست دادند که درمیان آن‌ها کارآفرینان زن هم دیده می‌شوند. به گفته این فعالان، شکاف دیجیتال موجود در جهان و جوامع مختلف، وضعیت زنان را در میانه بحران کرونا بغرنج‌تر کرده است.

این فعالان، سرمایه‌گذاری و حمایت از رشد کمپانی‌هایی به رهبری زنان را یک سرمایه‌گذاری هوشمندانه می‌دانند و اعتقاد دارند که حمایت از زنان کارآفرین جهان، امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. در همین راستا و به منظور کاهش آسیب‌های ناشی از کرونا و همچنین ترغیب زنان جهان به مقابله با دنیای نسبتاً مردانه فناوری، حالا دیگر ۴۰درصد از سرمایه‌گذاری بنیاد نوآوری یونیسف به استارتاپ‌هایی در دنیا تعلق می‌گیرد که با مدیریت زنان اداره می‌شود یا اینکه از ابتدا توسط زنان راه‌اندازی شده‌اند.

یکی دیگر از تلاش‌هایی که برای حمایت از زنان فعال در اکوسیستم استارتاپی دنیا انجام شده، ارائه یک برنامه کارآفرینی است که به زنان جهان کمک می‌کند تا در دوران شیوع کووید ۱۹بتوانند کسب و کار خود را راه بیندازند. فعالیت آکادمی زنان کارآفرین (The Academy for Women Entrepreneurs) در سال ۲۰۱۹ و با فعالیت ۲هزار زن کارآفرین از ۲۶ کشور دنیا آغاز شد و حالا این رقم به ۵هزار زن در ۵۳ کشور جهان رسیده که رقم قابل توجهی است.

این آکادمی به زنان کارآفرین و فعال استارتاپی کمک می‌کند تا از درآمد خود برای کمک به رشد زنان بهره بگیرند و درواقع یک سرمایه‌گذاری مناسب برای قدرتمندتر شدن زنان از جنبه اقتصادی محسوب می‌شود. به این ترتیب زنان کارآفرین به زنان جهان کمک می‌کنند تا آن‌ها هم به چرخه استارتاپ‌ها بپیوندند. همچنین آموزش هم در دستور کار این آکادمی قرار دارد تا زنان در این مسیر نسبتاً ناهموار با مشکلات کمتری مواجه شوند.