ارزیابی اطلاعاتی آمریکا از «تهدید ایران»؛ از اذعان به توانمندی‌های نظامی تا تکرار اتهامات همیشگی

به گزارش مجله خبری نگار، جامعه اطلاعاتی آمریکا در گزارش سال ۲۰۲۱ خود درباره تهدید‌هایی که مدعی است امنیت ملی ایالات متحده را تهدید می‌کند و هر ساله توسط دفتر مدیریت اطلاعات ملی آمریکا منتشر و به کمیته‌های اطلاعاتی کنگره ارائه می‌شود، در کنار مسائل فراملی مثل همه‌گیری، تغییرات آب و هوایی، فناوری در حال ظهور، مسائل سایبری، مهاجرت، تروریسم جهانی و همچنین درگیری‌ها و بی‌ثباتی در بخش‌های مختلف جهان از جمله غرب آسیا، به طور خاص از ایران در کنار کشور‌های روسیه، چین و کره شمالی نام برده است.

در این گزارش که در تاریخ نهم آوریل ۲۰۲۱ منتشر شده و اطلاعات تا این زمان را دربرمی‌گیرد، ادعا شده این ارزیابی بر مستقیم‌ترین و جدی‌ترین تهدید‌ها علیه ایالات متحده در سال آینده پرداخته است.

به ادعای جامعه اطلاعاتی آمریکا که در این ارزیابی آمده، ایران همچنان تهدیدی متداوم علیه منافع آمریکا و متحدانش در منطقه است، زیرا تلاش می‌کند نفوذ آمریکا را از بین ببرد و از جمعیت شیعه در خارج از مرز‌های خود حمایت کند، نفوذ خود را تحکیم و قدرتش را به کشور‌های همسایه گسترش دهد، فشار بین‌المللی را منحرف کند و تهدیدات علیه ثبات خود را به حداقل برساند.

در ادامه این گزارش، گفته شده که تهران از طیفی از ابزار‌ها از جمله دیپلماسی، گسترش برنامه هسته‌ای خود، خرید و فروش نظامی و آنچه حملات نیابتی و متحدان ایران خوانده شده برای پیشبرد اهدافش بهره خواهد برد.

در این گزارش به رغم حضور غیرقانونی و اقدامات تنش‌زای آمریکا و متحدانش در منطقه غرب آسیا، ادعا شده که انتظار می‌رود ایران ریسک‌هایی را انجام دهد که می‌تواند تنش‌ها را افزایش دهد و منافع آمریکا و متحدانش را تهدید کند.

در این گزارش ارزیابی شده که ایران خود را درگیر مبارزه با آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن می‌بیند و برداشتش این است که آن‌ها بر محدود کردن نفوذ ژئوپولیتیک ایران و پیگیری تغییر رژیم تمرکز دارند.

طبق این گزارش، اقدامات تهران ناشی از برداشت آن از خصومت آمریکا، اسرائیل و کشور‌های خلیج فارس است، که شامل توانایی آن در قدرت‌نمایی از طریق سلاح‌های متعارف و نیرو‌های نیابتی و تمایلش برای گرفتن امتیاز‌های دیپلماتیک و اقتصادی از جامعه بین‌المللی است.

به ادعای این گزارش در خصوص منافع آمریکا، تمایل ایران برای انجام حملات احتمالاً به درکش از تمایل ایالات متحده برای پاسخگویی، توانایی ایران در انجام حملات بدون ایجاد درگیری مستقیم و چشم‌انداز به خطر انداختن تخفیف احتمالی تحریم‌های آمریکا بستگی خواهد داشت.

در گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا پیش‌بینی شده که مقامات ایران احتمالاً تمایلی به مشارکت دیپلماتیک در گفتگو‌ها با آمریکا در آینده نزدیک بدون کاهش تحریم‌ها یا تخفیف‌های مرتبط با مسائل انسان‌دوستانه یا بدون پیوستن ایالات متحده به برجام نخواهند داشت و ایران متعهد به مقابله با فشار آمریکا می‌ماند و در عین حال در خصوص کشیده شدن به یک درگیری تمام عیار محتاط است.

اقدامات منطقه‌ای ایران

در ادامه این گزارش، به رغم ادامه حضور غیرقانونی آمریکا در عراق بعد از آن که پارلمان این کشور در دی ماه ۹۸ طرح اخراج نیرو‌های بیگانه از خاک این کشور را تصویب کرد، ادعا شده که «ایران همچنان یک بازیگر مشکل‌ساز در عراق که امسال میدان نبرد اصلی نفوذ ایران خواهد بود، باقی می‌ماند».

سپس با اشاره به حملات علیه این تجاوزگری در عراق که به اشکال مختلف حضور نظامی آمریکا را هدف قرار می‌دهد و ادعا‌ها درباره ارتباط آن‌ها با ایران، ادعا شده «طی چند سال آینده، شبه‌نظامیان شیعه تحت حمایت ایران همچنان به ایجاد تهدید اصلی علیه پرسنل آمریکا در عراق ادامه خواهند داد. افزایش حملات غیرمستقیم و سایر حملات علیه تاسیسات آمریکایی یا کاروان‌های مرتبط با آمریکا در عراق در سال ۲۰۲۰ تا حد زیادی به شبه‌نظامیان شیعه عراق که تحت حمایت ایران هستند، نسبت داده می‌شود.»

این گزارش مدعی شده ایران به متحدان شبه‌نظامی شیعه و احزاب سیاسی وابسته به آن‌ها متکی خواهد بود تا در جهت اهداف خود یعنی به چالش کشیدن حضور آمریکا و حفظ نفوذ در مسائل سیاسی و امنیتی عراق فعالیت کنند و افزوده تهران همچنان از روابط با گروه‌ها و رهبران شیعه عراق برای دور زدن تحریم‌های آمریکا و تلاش برای مجبور کردن ایالات متحده به خروج از طریق فشار سیاسی و حملات پویا، استفاده خواهد کرد.

به ادعای این گزارش، اگرچه تهران یک بازیگر خارجی با نفوذ در عراق باقی خواهد ماند، اما سیاستمداران عراقی مانند «مصطفی الکاظمی» نخست‌وزیر این کشور تلاش خواهند کرد تا در روابط بغداد با ایران و ایالات متحده در تلاش برای جلوگیری از تبدیل شدن عراق به عرصه درگیری بین دو کشور تعادل ایجاد کنند.

در خصوص کشور سوریه هم که آمریکا سال‌هاست در آن علی‌رغم تمایل دولت دمشق به حضور نظامی غیرقانونی خود در جهت دست‌درازی به منابع نفتی این کشور و تامین منافع خود و تداوم بحران داخلی این کشور ادامه داده، ادعا شده ایران به دنبال حضور نظامی دائمی و معاملات اقتصادی در سوریه با رو به پایان رفتن درگیری‌ها در این کشور است.

به نوشته این گزارش، تهران تقریباً به طور حتم به دنبال این موارد است تا نفوذ منطقه‌ای خود را ایجاد کند، از حزب‌الله حمایت و اسرائیل را تهدید کند.

بعد از سوریه در اشاره به وضعیت یمن، اتهامات همیشگی در خصوص کمک نظامی ایران به انصارالله تکرار و بدون اشاره به تجاوز نظامی عربستان سعودی به این کشور که بیش از شش سال است ادامه یافته، ادعا شده «ایران به دلیل حمایت از حوثی‌ها-از جمله از طریق تأمین موشک‌های بالستیک و کروز و همچنین سیستم‌های بدون سرنشین، یک نیروی بی‌ثبات کننده در یمن باقی خواهد ماند و برای شرکا و منافع ایالات متحده به ویژه از طریق حملات به عربستان سعودی تهدید ایجاد می‌کند.»

در خصوص رژیم صهیونیستی، تهران تهدیدی برای این رژیم هم مستقیماً از طریق توان موشکی و هم غیرمستقیم از طریق حمایت از حزب‌الله و گروه‌های دیگر که در ادعایی سخیف تروریستی خوانده شده‌اند، تلقی شده است.

در خصوص افغانستان (این گزارش مربوط به زمان قبل از روی کار آمدن طالبان در افغانستان و خروج اشغالگران آمریکایی از این کشور است) ادعا شده که ایران اقدام احتیاطی را به کار خواهد گرفت و اقداماتش ممکن است باعث بی‌ثباتی شود. طبق این ادعا، ایران علناً از مذاکرات صلح افغانستان حمایت می‌کند، اما نگران حضور طولانی‌مدت آمریکا در افغانستان است و در نتیجه، در حال ایجاد روابط هم با دولت کابل و هم با طالبان است تا بتواند از هرگونه نتیجه سیاسی حاصل در این کشور بهره ببرد.

توانمندی‌های نظامی ایران

در این بخش از ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا به قابلیت‌های نظامی متنوع ایران اذعان و در ادامه گفته شده «رویکرد ترکیبی آن در جنگ-با استفاده از قابلیت‌های متعارف و غیرمتعارف - همچنان تهدیدی برای منافع ایالات متحده و متحدانش در منطقه در آینده قابل پیش‌بینی خواهد بود.»

طبق این گزارش، ایران استراتژی نظامی متعارف خود را نشان داده که عمدتا بر اساس بازدارندگی و توانایی مقابله به مثل از طریق حمله موشک‌های بالستیک متعدد است و حمله ایران به پایگاه استقرار نظامیان تروریست آمریکایی در عراق در واکنش به ترور ناجوانمردانه سردار سپهبد شهید «حاج قاسم سلیمانی» فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در ژانویه ۲۰۲۰، به عنوان نمونه ذکر شده است.

به اذعان جامعه اطلاعاتی آمریکا، ایران بزرگترین قدرت موشکی بالستیک در منطقه را دارد و با وجود چالش‌های اقتصادی، به دنبال بهبود و دستیابی به تسلیحات متعارف جدید خواهد بود.

طبق ادعای مطرح شده در این گزارش، عملیات جنگی غیرمتعارف ایران و شبکه شرکای شبه‌نظامی و نیابتی تهران را قادر می‌سازد منافع خود را در منطقه پیش ببرد، عمق استراتژیک را حفظ کند و گزینه‌های تلافی‌جویانه نامتقارن را فراهم کند. همچنین گفته شده که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیرو‌های وابسته به آن در مرکز قدرت نظامی ایران باقی خواهند ماند.

حمله به منافع آمریکا و این کشور

طبق ادعای بی‌اساسی مطرح شده در این گزارش، «ایران همچنان علاقه‌مند به توسعه شبکه‌هایی در داخل ایالات متحده است-هدفی که آن را بیش از یک دهه دنبال کرده-اما بیشترین خطر برای افراد آمریکایی خارج از آمریکا به ویژه در خاورمیانه و شرق و جنوب آسیا وجود دارد.»

در ادامه، به تداوم ترس آمریکا از تهدید ایران به انتقام ترور سردار شهید سلیمانی علیه مقام‌های آمریکایی اشاره و گفته شده ایران پیش از این تلاش کرده به عملیات‌های مرگبار در ایالات متحده دست بزند.

این گزارش سپس با تکرار اتهامات بی‌اساس ضد ایرانی، ادعا کرده در چند سال گذشته، ماموران امنیتی آمریکا افراد زیادی را که دارای ارتباط با ایران بودند به عنوان عوامل نفوذ یا مامور جمع‌آوری اطلاعات درباره مخالفان ایرانی در ایالات متحده دستگیر کرده و نیرو‌های امنیتی ایران با تلاش برای ترور و نقشه آدم‌ربایی در اروپا، خاورمیانه و جنوب آسیا مرتبط هستند.

در پایان ادعا‌های این بخش گفته شده که ایران احتمالاً به راحتی می‌تواند منافع ایالات متحده در خاورمیانه و جنوب آسیا را هدف قرار دهد، زیرا دارایی و نیرو‌های نیابتی در منطقه با دسترسی به سلاح و مواد منفجره دارد.

گریز هسته‌ای

طبق این ارزیابی، ایران مشغول فعالیت‌های کلیدی توسعه سلاح‌های اتمی نیست، اما به دنبال خروج آمریکا از برجام در مه ۲۰۱۸، مقامات ایرانی برخی از تعهدات ایران را کنار گذاشته و برخی از فعالیت‌های هسته‌ای خود را از سر گرفته‌اند که از محدودیت‌های برجام فراتر رفته است.

بر اساس این گزارش، اگر تهران کاهش تحریم‌ها را دریافت نکند، احتمالاً مقامات ایرانی گزینه‌هایی از غنی‌سازی بیشتر اورانیوم تا غنای ۶۰ درصد (ایران در حال حاضر این میزان غنی‌سازی را انجام داده است) تا طراحی و ساخت یک رآکتور جدید ۴۰ مگاوات آب سنگین را در نظر خواهند گرفت.

در ادامه این مطلب آمده است: ایران به طور مداوم از سرگیری فعالیت‌های هسته‌ای خود را به عنوان پاسخی برگشت‌پذیر به خروج آمریکا از برجام مطرح کرده و این پیام را داده که اگر آمریکا به تعهدات کامل برجامی خود بازگردد، تهران هم به تعهدات کامل خود بازخواهد گشت.

سپس در اشاره به اقدامات ایران در کاهش تعهدات برجامی در واکنش به خروج آمریکا و بدعهدی طرف‌های اروپایی، ذکر شده که از ژوئن ۲۰۱۹، ایران حجم و سطح غنی‌سازی ذخایر اورانیوم خود را فراتر از برجام افزایش داده است. از سپتامبر ۲۰۱۹، ایران محدودیت‌های تحقیقات و توسعه سانتریفیوژ پیشرفته را نادیده گرفته و عملیات غنی‌سازی اورانیوم در تاسیسات زیرزمینی فردو را از سر گرفته است. در ژانویه، ایران غنی‌سازی اورانیوم را تا ۲۰ درصد آغاز کرد و همچنین تحقیق و توسعه را با هدف اعلام شده تولید اورانیوم فلزی برای سوخت رآکتور‌های تحقیقاتی شروع کرد و در ماه فوریه مقادیر گرمی اورانیوم فلزی طبیعی را در یک تجربه آزمایشگاهی تولید کرد.

سایبری، اطلاعات، نفوذ و دخالت در انتخابات

به ادعای این ارزیابی، «تخصص و تمایل ایران برای انجام عملیات سایبری تهاجمی، آن را به تهدیدی مهم برای امنیت آمریکا و داده‌ها و شبکه‌های کشور‌های متحد آن تبدیل می‌کند. ایران توانایی انجام حملات به زیرساخت‌های حیاتی و همچنین انجام فعالیت‌های نفوذ و جاسوسی را دارد.»

در ادامه این گزارش و بر اساس گزارش‌های مطبوعاتی، ایران مسئول حملات سایبری متعدد بین آوریل تا ژوئیه ۲۰۲۰ علیه تاسیسات آب رژیم صهیونیستی خوانده شده که طبق این مطلب، باعث اثرات کوتاه‌مدت نامشخص شد.

همچنین در ادعایی بی‌اساس گفته شده که «ایران به طور فزاینده‌ای در استفاده از فضای مجازی برای فعال کردن عملیات نفوذ-از جمله عملیات‌های نفوذ تهاجمی که انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ آمریکا را هدف قرار داد، مشغول است و انتظار می‌رود بر نفوذ مخفی آنلاین مثل انتشار اطلاعات غلط درباره تهدیدات جعلی یا زیرساخت‌های به خطر افتاده انتخابات و انتشار مجدد محتوای ضد آمریکایی تمرکز کند.»

طبق این اتهام‌زنی که پیش از این هم در رسانه‌های آمریکایی مطرح شده بود، ایران با ارسال پیام‌های تهدیدآمیز برای رای‌دهندگان آمریکایی سعی کرد بر پویایی انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ آمریکا تأثیر بگذارد و بازیگران سایبری ایرانی در دسامبر ۲۰۲۰ اطلاعات مربوط به مقام‌های انتخاباتی ایالات متحده را در تلاش برای تضعیف اعتماد به انتخابات این کشور پخش کردند.