دانشمندان نشانه‌های بیماری هانتینگتون را قبل از بروز علائم شناسایی کرده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، بیماری هانتینگتون می‌تواند سال‌ها بدون تشخیص پیشرفت کند: فرد از قبل حامل جهش ژنتیکی است، اما هنوز اختلال حرکتی یا شناختی را تجربه نکرده است. علاوه بر این، تغییرات در سیستم عصبی می‌تواند زودتر از آنچه که با معاینات استاندارد قابل تشخیص است، شروع شود. محققان علائم آسیب عصبی را در برخی از حاملان جهش در مراحل اولیه بیماری کشف کرده‌اند. مقاله ایزوستیا توضیح می‌دهد که کدام پروتئین به شناسایی این تغییرات کمک کرده و چه چیزی را ممکن است در مورد پیشرفت بیماری آشکار کند.

بیماری هانتینگتون یک اختلال عصبی ارثی است که با جهش در ژن HTT مرتبط است. این بیماری به تدریج سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و می‌تواند منجر به حرکات غیرارادی، اختلال در تفکر و تغییرات رفتاری شود. جهش ژنتیکی را می‌توان مدت‌ها قبل از بروز اولین تظاهرات بالینی تشخیص داد.

آسیب عصبی قبل از اولین علائم

مطالعه‌ای توسط محققان موسسه تحقیقاتی بیمارستان سنت پائو در بارسلونا در مجله اختلالات حرکتی منتشر شد. محققان داده‌های ۲۹۶ شرکت‌کننده در دو گروه را تجزیه و تحلیل کردند. آنها سطح نشانگر‌های زیستی در خون و مایع مغزی نخاعی را با نتایج معاینات بالینی و تصویربرداری عصبی مقایسه کردند.

این تیم توجه ویژه‌ای به زنجیره سبک نوروفیلامنت، پروتئینی به نام NfL، داشت که هنگام آسیب سلول‌های عصبی در مایعات بیولوژیکی آزاد می‌شود. غلظت آن می‌تواند به عنوان شاخصی از آسیب عصبی عمل کند، اگرچه به خودی خود علت خاص آسیب را نشان نمی‌دهد.

دانشمندان از سیستم مرحله‌بندی HD-ISS برای بیماری هانتینگتون استفاده کردند. این سیستم شامل چهار مرحله از پیشرفت بیماری است. در مرحله ۰، افراد از قبل جهش ایجادکننده بیماری را دارند، اما فاقد علائم بالینی یا تغییرات ساختاری قابل تشخیص مغز هستند. در این مرحله بود که محققان علائم آسیب سلول‌های عصبی را در برخی از شرکت‌کنندگان مشاهده کردند.

در گروه اول، سطح بالای NfL در مایع مغزی نخاعی در ۷۸٪ از شرکت‌کنندگان مبتلا به بیماری مرحله ۰ مشاهده شد. در پلاسما، سطح آن در ۵۹٪ از افراد بالاتر از آستانه مرجع بود. در گروه دوم، غلظت بالای پروتئین مایع مغزی نخاعی در ۵۳٪ از شرکت‌کنندگان در همان مرحله تشخیص داده شد.

بنابراین، برخی از حاملان جهش، علائم آسیب عصبی را از قبل نشان می‌دادند، اگرچه آتروفی قابل مشاهده مغز و اختلالات بالینی هنوز وجود نداشت. این نشان می‌دهد که افرادی که رسماً در همان مرحله اولیه بیماری هستند، ممکن است از نظر وضعیت بیولوژیکی سیستم عصبی خود متفاوت باشند.

در اولین مرحله طبقه‌بندی، ما افراد با شرایط بیولوژیکی مختلف را شناسایی کردیم. برخی از آنها حتی بدون آتروفی مغز، سطح بالایی از نشانگر آسیب عصبی را نشان می‌دهند. این اطلاعات ممکن است به ما در توصیف بهتر این تغییرات اولیه کمک کند.

آنچه NFL می‌تواند در مورد پیشرفت بیماری به شما بگوید

شرکت‌کنندگانی که سطح NfL بالایی داشتند، به طور متوسط، به شروع علائم بالینی مورد انتظار بیماری نزدیک‌تر بودند. طبق مدل‌های پیش‌بینی، زمان تخمینی شروع علائم در گروه‌های مختلف و بسته به نوع نمونه بیولوژیکی تقریباً ۱۰ تا ۱۳ سال بود. برای افرادی که سطح پروتئین آنها کمتر از آستانه مرجع بود، زمان تخمینی شروع علائم تقریباً ۲۳ تا ۲۴ سال بود.

نویسندگان تأکید می‌کنند که این مقادیر با استفاده از مدل‌های ریاضی به دست آمده‌اند. این بدان معنا نیست که محققان هر شرکت‌کننده را تا زمان شروع علائم مشاهده کرده و تاریخ دقیق شروع آنها را تعیین کرده‌اند. بلکه، آنها تخمین‌های آماری هستند که رابطه بین غلظت پروتئین و نزدیکی تخمینی شروع بالینی بیماری را نشان می‌دهند.

نتایج نشان می‌دهد که NfL می‌تواند اطلاعات بیشتری در مورد فعالیت بیماری در افرادی که هنوز علائم بالینی را نشان نمی‌دهند، ارائه دهد. این امر برای تحقیقات اولیه درمان مهم است، زیرا ما باید وضعیت بیولوژیکی هر شرکت‌کننده را با دقت بیشتری تعیین کنیم.

محققان همبستگی نزدیکی بین غلظت NfL در پلاسمای خون و مایع مغزی نخاعی کشف کردند. این امر امکان استفاده از یک آزمایش خون معمول برای مطالعه تغییرات اولیه در تعداد بیشتری از افراد را فراهم می‌کند. با این حال، در این مطالعه، پارامتر‌های مایع مغزی نخاعی در تشخیص مراحل اولیه بیماری بهتر بودند.

علاوه بر NfL، دانشمندان هانتینگتین جهش‌یافته - پروتئینی که مستقیماً با علت ژنتیکی بیماری مرتبط است - و پروتئین تاو کل را ارزیابی کردند. هانتینگتین جهش‌یافته از همان مرحله ۰ قابل تشخیص بود، اما غلظت آن برای اندازه‌گیری دقیق بسیار کم بود. پروتئین تاو کل در مرحله بعدی به طور قابل توجهی افزایش یافت که با اختلال عملکردی همراه بود.

نویسندگان معتقدند که نشانگر‌های زیستی می‌توانند سیستم مرحله‌بندی HD-ISS موجود را تکمیل کنند و به توصیف دقیق‌تر وضعیت بیولوژیکی افراد دارای جهش کمک کنند. با این حال، قبل از اینکه چنین شاخص‌هایی به طور گسترده‌تری مورد استفاده قرار گیرند، باید مقادیر مرجع تأیید شوند و قابلیت اطمینان آنها در پیش‌بینی تغییرات بالینی واقعی بررسی شود.

بنابراین، این مطالعه نشان می‌دهد که آسیب عصبی در برخی از حاملان جهش ممکن است قبل از بروز علائم یا آتروفی قابل توجه مغز شروع شود. با این حال، افزایش NfL هنوز نمی‌تواند به عنوان یک ابزار تشخیصی مستقل یا یک پیش‌آگهی‌دهنده دقیق برای پیشرفت بیماری در نظر گرفته شود؛ نتایج نیاز به تأیید بیشتر دارند.