دانشمندان پروتئین‌های خونی مرتبط با پیری مغز و قلب را شناسایی کرده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، سلامت رگ‌های خونی مغز نه تنها بر خطر سکته مغزی، بلکه بر حافظه، تفکر و سایر عملکرد‌های شناختی نیز تأثیر می‌گذارد. محققان چهار پروتئین را در خون شناسایی کرده‌اند که سطح آنها با آسیب به رگ‌های خونی مغز، زوال شناختی و رویداد‌های نامطلوب قلبی عروقی مرتبط است. این یافته‌ها ممکن است به توسعه روش‌های اضافی برای ارزیابی خطرات سلامتی کمک کند. ایزوستیا گزارش می‌دهد که کدام مولکول‌ها مهم تشخیص داده شده‌اند و چرا مطالعه آنها می‌تواند رویکرد ارزیابی سلامت مغز را تغییر دهد.

بیماری‌های عروقی مغز گروهی از اختلالات مرتبط با آسیب به رگ‌های خونی مغز هستند که می‌توانند منجر به آسیب بافت مغز، خونریزی‌های کوچک و تغییرات ماده سفید شوند و همچنین خطر سکته مغزی، زوال شناختی و زوال عقل را افزایش دهند.

بیش از هزار پروتئین تحت نظر

مطالعه‌ای توسط محققان دانشگاه ملی سنگاپور در مجله Alzheimer's & Dementia: The Journal of the Alzheimer's Association (A&D) منتشر شد. محققان داده‌های ۵۱۸ نفر را که در یک کلینیک حافظه تحت ارزیابی قرار گرفته بودند، بررسی کردند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان تقریباً ۷۳ سال بود. محققان همزمان ترکیب خون، MRI مغز و عملکرد شناختی را ارزیابی کردند.

دانشمندان با استفاده از آنالیز پروتئومیک، غلظت ۱۴۴۱ پروتئین را در پلاسمای خون اندازه‌گیری کردند. سپس داده‌های به‌دست‌آمده را با علائم آسیب عروق مغزی مقایسه کردند: تغییرات ماده سفید، انفارکتوس‌های لاکونار، خونریزی‌های کوچک و انفارکتوس‌های قشر مغز. اسکن‌های مکرر MRI به آنها اجازه داد تا ردیابی کنند که کدام سطح پروتئین نه تنها با تغییرات موجود، بلکه با پیشرفت آنها در طول چهار سال نیز مرتبط است.

این تجزیه و تحلیل، پروتئین‌های متعددی را که با انواع مختلف آسیب عروقی مرتبط بودند، شناسایی کرد. این پروتئین‌ها در التهاب، پاسخ ایمنی، تعاملات سلولی و انعقاد خون نقش داشتند. سپس محققان چهار مولکول را شناسایی کردند که به ویژه در ارزیابی رابطه بین تغییرات عروقی در مغز، زوال شناختی و عوارض جانبی بعدی اهمیت داشتند.

با مطالعه‌ی همزمان بیش از ۱۴۰۰ پروتئین و مقایسه‌ی آنها با تغییرات MRI در طول چندین سال، ما درک وسیع‌تری از فرآیند‌های بیولوژیکی مرتبط با بیماری‌های عروقی مغز به دست آوردیم و پروتئین‌های مرتبط با اختلالات فعلی و پیامد‌های سلامتی آینده را شناسایی کردیم.

گروه آخر شامل چهار پروتئین بود: NEFL، LTBP۲، PLAUR و CRIM۱. آنها با فرآیند‌های بیولوژیکی مختلفی مرتبط هستند. NEFL جزئی از داربست داخلی سلول‌های عصبی است که در صورت آسیب دیدن فرآیند‌های آنها می‌تواند به جریان خون آزاد شود. LTBP۲ در تعامل با اجزای ماتریکس خارج سلولی نقش دارد. PLAUR با تنظیم تعاملات سلولی و چسبندگی مرتبط است و CRIM۱ در حفظ تعادل عروقی نقش دارد.

محققان کشف کردند که این پروتئین‌ها، در کنار هم، به توضیح بخشی از ارتباط بین آسیب عروقی مغز و زوال شناختی متعاقب آن کمک می‌کنند. NEFL، که نشان دهنده آسیب سلول‌های عصبی است، برجسته‌ترین نقش را در این ارتباط ایفا کرد. مولکول‌های دیگر این تصویر را تکمیل کردند و به فرآیند‌های مرتبط با سلامت عروق و تعاملات سلولی اشاره کردند.

نکته مهم این است که دانشمندان ادعا نمی‌کنند که خود این پروتئین‌ها باعث آسیب مغزی می‌شوند. غلظت آنها ممکن است منعکس کننده تغییراتی باشد که از قبل در بافت عصبی، رگ‌های خونی و سایر سیستم‌های بیولوژیکی رخ می‌دهد. بنابراین، اینها نشانگر‌های زیستی بالقوه‌ای هستند که به ارزیابی وضعیت بدن کمک می‌کنند، نه علل اثبات شده بیماری.

ارتباط با حوادث قلبی عروقی و مرگ و میر

علاوه بر تغییرات در MRI و شاخص‌های شناختی، دانشمندان ارزیابی کردند که آیا پروتئین‌های شناسایی‌شده با رویداد‌های جدی قلبی عروقی و مغزی-عروقی مرتبط هستند یا خیر. در گروه اول، چنین رویداد‌هایی در ۳۰ شرکت‌کننده در طول دوره مشاهده رخ داد و ۴۷ شرکت‌کننده فوت کردند. افزایش سطح پروتئین‌های فردی به آنها این امکان را داد تا احتمال پیامد‌های نامطلوب را با در نظر گرفتن سن، جنسیت، تحصیلات و تعدادی از عوامل سلامتی تخمین بزنند.

محققان سپس نتایج را در یک نمونه مستقل متشکل از ۲۰۱۶ نفر اعتبارسنجی کردند. در این گروه، چهار پروتئین نیز با خطر مرگ و میر مرتبط بودند. بنابراین، امضای مولکولی تأیید بیشتری فراتر از گروه اولیه بیماران کلینیک حافظه دریافت کرد.

پروفسور کریستوفر چن، رهبر این مطالعه، خاطرنشان کرد که بیماری‌های عروقی مغز به طور قابل توجهی در زوال شناختی و ابتلا به زوال عقل نقش دارند. وی افزود که شناسایی پروتئین‌های مرتبط با تغییرات مغزی و پیامد‌های قلبی عروقی در آینده می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا گروه‌های در معرض خطر را با دقت بیشتری شناسایی کنند.

نویسندگان پیشنهاد می‌کنند که تجزیه و تحلیل پروتئین خون می‌تواند به طور بالقوه مکمل MRI و اقدامات بالینی سنتی در ارزیابی خطر اختلال عروقی و شناختی باشد. این رویکرد می‌تواند به طور بالقوه افرادی را که نیاز به نظارت دقیق‌تر دارند، از جمله قبل از آسیب قابل توجه مغزی یا اختلال قابل توجه در حافظه و تفکر، شناسایی کند.

هدف بلندمدت ما توسعه ابزار‌های دقیق‌تر و بالینی مفیدتر برای شناسایی افراد در معرض خطر بالا، قبل از وقوع آسیب مغزی قابل توجه یا زوال شناختی است. با اعتبارسنجی بیشتر، نشانگر‌های خونی می‌توانند به طور بالقوه روش‌های ارزیابی موجود را تکمیل کرده و به پزشکان کمک کنند تا استراتژی‌های نظارت و پیشگیری را با دقت بیشتری متناسب با نیاز‌های هر فرد تنظیم کنند.

با این حال، این مطالعه هنوز یک آزمایش تشخیصی آماده یا پیش‌آگهی فردی ارائه نمی‌دهد. گروه اول شامل بیمارانی از یک کلینیک حافظه در سنگاپور بود و یک نمونه مستقل در درجه اول برای آزمایش ارتباط پروتئین‌ها با مرگ و میر استفاده شد. بنابراین، نتایج باید در سایر جمعیت‌ها و در مطالعات بزرگتر تأیید شود.

دانشمندان همچنین باید نقش هر یک از چهار مولکول را در ایجاد آسیب عروقی و اختلال شناختی مشخص کنند. تاکنون، این مطالعه در درجه اول یک ارتباط آماری قوی بین شاخص‌های پروتئینی و وضعیت سلامت را نشان داده است. در آینده، چنین نشانگر‌هایی ممکن است به ابزاری اضافی برای ارزیابی ریسک تبدیل شوند، اما هنوز نمی‌توانند جایگزین یک معاینه کامل شوند.