زن را با سیاست چه کار است؟ پاسخ فاطمه زهرا(س) به یک باور دیرینه

به گزارش مجله خبری نگار، پوشانندگی عفیفانه چادرش، درآمیخته با اقتدار مؤمنانه کلامش، مسجد مدینه را به تسخیر خویش درآورده بود. سال‌ها زیستن در فضای سیاست‌ورزی اسلامی پیامبر (ص)، او را زنی ساخته بود که خوب می‌دانست چه زمان اندرونی و خلوت خانه‌اش را ترک کند و پا به میدان تأثیرگذاری سیاسی در جامعه بنهد و میان خانه‌داری و جامعه‌داری توازن را رعایت کند. نه افراطی در کار است و نه تفریط؛ نه خانه را به هوای سیاست و نه سیاست را به بهانه خانه ر‌ها می‌کند. او برخاسته از میان بازی‌گردانی تحجر و ابتذال در جامعه جاهلی عرب که زن را یا زنده در گور یا ابزار لذت‌جویی مرد می‌پسندد، این هر دو را کنار زده و نقش سومی را برای جامعه خود و همه جهان سال‌های پس از آن تاریخ، با نمونه‌ای عینی و قابل دسترس تعریف می‌کند؛ زنی که در اوج نجابت و پرده‌داری، ستون استوار و پرچم‌دار حق‌طلبی سیاسی برای همه تاریخ می‌شود.

فاطمه زهرا سلام‌الله‌علی‌ها گرچه در چهارچوب سخنرانی‌های دینی وعاظ بیش از هر چیز به حجاب و نجابت و ایمان و الگوی خانه‌داری زن مسلمان معرفی می‌شود، اما نقش‌آفرینی‌های سیاسی او موارد متعدد و البته بسیار مهم دارد که یقیناً بدون آن، تاریخ برای تبیین چگونگی سیاست‌ورزی زنان و نقش زنان در دفاع از ولایت، دچار ثلمه‌ای می‌شد که جبران‌ناپذیر می‌نمود؛ حفره‌ای بزرگ که می‌توانست برای همیشه زن را به پستوی خانه‌ها ببرد و میدان سیاست را از آنان، و آنان را از میدان سیاست دریغ کند و میان نیمی از جامعه با دنیای سیاست برای همیشه جدایی ایجاد کند. جهان سنتی پیش‌فرض آن را دارد که سیاست دنیای مردان است و این فهم سنتی وقتی با کج‌اندیشی متحجرانه از آموزه‌های اسلامی درمی‌آمیزد، می‌توان تکلیف سیاسی را برای همیشه از زنان بگیرد و نه‌فقط برای تمامیت‌خواهی برخی مردان که برای عافیت‌طلبی برخی زنان هم کار را با یک عبارت تمام کند؛ زن را چه به سیاست!

اسلام، اما فاطمه مرضیه (س) را به جهان معرفی می‌کند تا نشان دهد که زن را واقعاً با سیاست چه کار است. گرچه فراتر از زنان، این بانوی دو عالم برای مردان هم الگوی سیاست‌ورزی ولایت‌مدارانه است. کسی که وقتی مسیر سیاسی جامعه، پس از رحلت رهبر از صراط مستقیمی که ولایت برای آن طراحی کرده، منحرف می‌شود، از خانه بیرون می‌زند، گرچه داغدار، گرچه با بدنی زخمی که آن هم حاصل ایستادگی او برای دفاع از ولایت است، منزل به منزل می‌رود و سمت درست تاریخ را، حرف پیامبر (ص) را و حقیقت جانشینی پیامبر را برای آنان بیان می‌کند. نه تندی می‌کند؛ نه جنجال به‌پا می‌کند و نه توهینی روا می‌دارد؛ همه فریاد حق‌طلبی او نجیبانه و محجوب به مردم منتقل می‌شود، آنچنان که عمری همان‌گونه زیسته است. این مشی البته فرامتن مهمی دارد؛ و آن اینکه سیاست‌ورزی زنان قرار نیست آنان را شبیه مردان کند یا از چهارچوب نجابت اسلامی خارج کند. دوران پس از پیامبر (ص) گرچه ایام کوتاهی از حیات بانو را شامل می‌شود، اما چنان سرشار از اقدامات سیاسی اوست که بررسی آنها در واقع نه بررسی سیاست‌ورزی زنان در آن دوران که در واقع مطالعه اهم فعالیت‌های سیاسی حامیان ولایت در بحران - جعلی و دست‌ساز- جانشینی است.

روشنگری و تبیین

او با مشاهده انحراف جامعه از مسیر تعیین‌شده در غدیر، خانه‌نشینی و سکوت را جایز ندانست و به روشنگری پرداخت؛ حضور در مقابل خانه‌های مهاجرین و انصار، یادآوری واقعه غدیر و سخنان پیامبر (ص) درباره ولایت حضرت علی علیه‌السلام و مسیر تبیینی که حضرت طی کردند تا افکارعمومی را به سمت حق برگردانند. شاید در حساب و کتاب دنیایی، این کار را در آن زمان مثمرثمر ندانند، اما اقدام دختر پیامبر (ص) بخشی از تاریخ را رقم زد تا سمت درست تاریخ را برای همیشه نشان دهد. لذاست که باید حرف زد و تبیین کرد و از آن خسته نشد.

خطبه فدکیه

از مهم‌ترین و ماندگارترین اقدامات سیاسی حضرت، حضور در مسجدالنبی و ایراد خطبه‌ای مفصل در جمع مهاجرین و انصار بود. این خطبه اگرچه با محوریت بازپس‌گیری فدک آغاز شد، اما در واقع یک استیضاح سیاسی علیه خلیفه وقت و تبیین مبانی امامت بود. تبیین حق و باطل در دوقطبی علی (ع) و سقیفه، اصل ماجرای آن خطابه بود.

اعتراض به غصب فدک

پیگیری حق فدک صرفاً یک مطالبه اقتصادی نبود، بلکه ایشان از این مسئله به‌عنوان اهرمی برای اثبات غصب خلافت استفاده کردند. باتوجه‌به اینکه فدک نحله و بخشش پیامبر (ص) به ایشان بود، غصب فدکی که پیامبر (ص) آن را به دخترشان هبه فرموده بودند، آن هم توسط خلیفه، نشان‌دهنده رویکرد قدرت‌طلبانه جریانی بود که خلافت را هم با غصب به دست آورده بود و اعتراض بانوی دو عالم، در واقع تبیین بی‌اعتنایی این حاکمان خودخوانده به سنت نبوی بود.

اعتصاب کلام و سکوت اعتراضی

حضرتشان البته روش‌های دیگری را در این اعتراض تبیینی استفاده کردند. یکی از این روش‌ها، «اعتصاب سخن» و قطع رابطه و گفت‌و‌گو با غاصبان بود. ایشان حاضر به پذیرش مشروعیت آنان نشدند و با سکوت معنادار و عدم پذیرش آنها به‌عنوان عیادت‌کننده، نشان دادند که واکنش درست در برابر متجاوزان به حق چه باید باشد.

وصیت راهبردی

وصیت سیاسی حضرت مبنی بر تشییع شبانه و مخفی ماندن قبر، یک حرکت سیاسی ماندگار بود. این وصیت نه‌تنها اعتراض به کسانی بود که مسیر سیاسی جامعه را به خطا برده بودند، بلکه به یک سند تاریخی از مظلومیت اهل‌بیت (ع) تبدیل شد و به‌عنوان یک اعتراض دائمی در تاریخ ثبت شد. این البته نشان می‌دهد حضرت در شناخت رسانه‌ای هم مهارت داشتند و به‌خوبی دریافتند که چگونه یک نشانه همیشگی در تاریخ برای نمایش نامشروع بودن اهل سقیفه به‌جا بگذارند. از دل تاریخ اسلام به دل امروز ایران بیاییم. زنانی که پرچم‌دار تجمعات ملت مبعوث شده‌اند، زنانی که نشان دادند پیش‌فرض میدان سیاست، مردانه نیست. همین است که تجمعات شبانه ملت مبعوث را زیباتر، محجوبانه‌تر و حتی عدالت‌محورتر کرده است. نادر ابراهیمی بی‌راه نمی‌گفت که «مردان، انگار برای حضور در معرکه سیاست به دنیا می‌آیند؛ اما زنان، بر این میدان منت می‌گذراند که پا در آن می‌نهند. هر جا زنی هست که به‌خاطر عدالت می‌جنگد، آنجا عطری پیچیده است شیرین و شورانگیز و بهشتی.»

منبع: فرهیختگان