هشدار درباره پوکی استخوان در ایران؛ ۳۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال مبتلا هستند!

به گزارش مجله خبری نگار/رکنا، دکتر باقر لاریجانی در نشست خبری هفته سلامت استخوان که ۲۵ مهر برگزار شد، با اشاره به حرکت جمعیت ایران به سمت سالمندی، پوکی استخوان را یکی از چالش‌های مهم نظام سلامت دانست و بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی، تشخیص به‌موقع و تداوم درمان این بیماری تأکید کرد.

وی با بیان اینکه نتایج پژوهش‌های پژوهشگاه غدد و متابولیسم نشان می‌دهد حدود ۳۰ درصد جمعیت بالای ۵۰ سال کشور به پوکی استخوان مبتلا هستند، افزود: حدود ۵۰ درصد این جمعیت نیز با کاهش تراکم استخوان مواجه‌اند؛ به این معنا که تنها دو نفر از هر ۱۰ نفر بالای ۵۰ سال، تراکم استخوان طبیعی دارند.

زنان سالمند در معرض خطر بیشتر

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران با اشاره به وضعیت سلامت استخوان در زنان سالمند اظهار کرد: حدود ۶۲ درصد زنان بالای ۶۵ سال به پوکی استخوان مبتلا هستند و ۳۳ درصد نیز کاهش تراکم استخوان دارند. به گفته وی، تنها پنج درصد زنان این گروه سنی از تراکم استخوان طبیعی برخوردارند.

لاریجانی افزود: مردان معمولاً دیرتر از زنان با مشکلات مرتبط با پوکی استخوان مواجه می‌شوند و حدود ۲۰ درصد مردان بالای ۶۵ سال از وضعیت طبیعی تراکم استخوان برخوردارند.

وی با تأکید بر ضرورت بررسی سلامت استخوان در سنین بالا گفت: بر اساس توصیه‌های سلامت، افراد فاقد علائم و مشکلات شناخته‌شده نیز باید در حدود ۶۵ سالگی وضعیت استخوان‌های خود را ارزیابی کنند.

روزانه ۴۰۰ شکستگی در کشور

لاریجانی با بیان اینکه پوکی استخوان بیماری خاموشی است که ممکن است تا زمان بروز شکستگی علامتی نداشته باشد، تصریح کرد: گاهی یک ضربه کوچک، زمین‌خوردن روی فرش یا سقوط از پله‌ای کوتاه می‌تواند در افراد مبتلا به پوکی استخوان به شکستگی منجر شود.

وی با اشاره به پیامد‌های جدی این عارضه گفت: حدود ۲۰ درصد سالمندانی که دچار شکستگی استخوان لگن و ران می‌شوند، در بیمارستان جان خود را از دست می‌دهند. همچنین بسیاری از افرادی که از این شکستگی‌ها جان سالم به در می‌برند، ممکن است توانایی انجام امور روزمره را از دست بدهند و برای ادامه زندگی به کمک دیگران نیاز پیدا کنند.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران ادامه داد: روزانه حدود ۴۰۰ شکستگی استخوان در کشور رخ می‌دهد و شمار شکستگی‌های جدید سالانه به حدود ۱۵۰ هزار مورد می‌رسد. این آسیب‌ها علاوه بر تهدید سلامت افراد، هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی به خانواده‌ها و نظام سلامت تحمیل می‌کنند.

وی همچنین هشدار داد که پس از نخستین شکستگی، احتمال شکستگی مجدد می‌تواند دو تا سه برابر افزایش یابد. به همین دلیل، برنامه پیگیری بیماران پس از شکستگی با همکاری وزارت بهداشت در تعدادی از دانشگاه‌های علوم‌پزشکی و بیمارستان‌های تهران اجرا می‌شود تا بیماران ضمن دریافت آموزش‌های لازم، برای پیشگیری از شکستگی‌های بعدی تحت مراقبت قرار گیرند.

درمانی که نباید نیمه‌کاره رها شود

لاریجانی با اشاره به پایین بودن میزان آگاهی و درمان در میان مبتلایان گفت: از هر هزار نفر مبتلا به پوکی استخوان، حدود ۸۰ نفر درمان خود را آغاز می‌کنند. افزون بر این، تقریباً نیمی از افراد بالای ۵۰ سال که درمان را شروع می‌کنند، پس از مدتی آن را کنار می‌گذارند.

وی تأکید کرد تصور درمان‌ناپذیر بودن پوکی استخوان نادرست است و برای این بیماری، متناسب با شدت عارضه و شرایط بیمار، درمان‌های دارویی خوراکی و تزریقی وجود دارد. تأمین کلسیم و ویتامین D نیز بخشی از مراقبت‌های پایه است، اما انتخاب درمان باید با نظر پزشک انجام شود.

به گفته وی، بسیاری از دارو‌های پوکی استخوان در داخل کشور تولید می‌شوند و دارو‌های متداول این بیماری تحت پوشش بیمه قرار دارند؛ هرچند پوشش برخی دارو‌ها و خدمات سنجش تراکم استخوان در همه مراکز یکسان نیست.

تغذیه سالم و تحرک؛ دو راهکار مهم پیشگیری

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، مصرف لبنیات، ماهی و پروتئین کافی و انجام فعالیت بدنی منظم را از عوامل مؤثر در حفظ سلامت استخوان برشمرد.

وی با رد برخی باور‌های نادرست درباره تغذیه تأکید کرد که عسل و سنجد، با وجود امکان استفاده در رژیم غذایی، جایگزین اثبات‌شده‌ای برای تأمین کامل نیاز بدن به کلسیم نیستند. هر لیوان شیر نیز حدود ۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم دارد. مصرف بیش از اندازه ویتامین D هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد و دریافت آن باید متناسب با نیاز فرد صورت گیرد.

لاریجانی همچنین نسبت به تأثیر مصرف زیاد غذا‌های فرآوری‌شده، فست‌فودها، نوشابه‌های قندی و مواد مخدر بر سلامت استخوان هشدار داد و گفت آموزش تغذیه صحیح باید از دوران کودکی و نوجوانی آغاز شود.

وی در پایان، ایمن‌سازی محیط خانه برای سالمندان، پیشگیری از زمین‌خوردن، ورزش متناسب با شرایط جسمی و افزایش دسترسی مناطق مختلف کشور به تجهیزات سنجش تراکم استخوان را ضروری دانست و بر نقش رسانه‌ها در مقابله با اطلاعات نادرست و افزایش آگاهی مردم درباره پیشگیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان تأکید کرد.