دانشمندان با استفاده از ریاضیات عواملی را شناسایی کرده‌اند که بر استحکام روابط تأثیر می‌گذارند

به گزارش مجله خبری نگار، مدل‌های ریاضی می‌توانند به توضیح این موضوع کمک کنند که چرا برخی از زوج‌ها با وجود اختلافات و چالش‌های زندگی، روابط خود را حفظ می‌کنند، در حالی که برخی دیگر به تدریج از هم جدا می‌شوند. محققان احساسات عاشقانه را به عنوان یک سیستم پویا با نقاط بحرانی، نیرو‌های جذاب و توانایی بهبودی از استرس می‌بینند. ایزوستیا بررسی می‌کند که چگونه ریاضیات عشق را توصیف می‌کند و آیا می‌تواند یک بحران قریب‌الوقوع را پیش‌بینی کند.

آیا می‌توان عشق را با ریاضیات توصیف کرد؟

در نگاه اول، رابطه بین دو نفر بیش از حد پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی به نظر می‌رسد که بتوان آن را به صورت ریاضی توصیف کرد. احساسات به طور همزمان تحت تأثیر شخصیت‌های طرفین، شرایط زندگی، درگیری‌ها، استرس و تصمیمات زیادی که مردم هر روز می‌گیرند، قرار می‌گیرند.

با این حال، محققان پیشنهاد می‌کنند که روابط را نه به عنوان یک وضعیت ثابت، بلکه به عنوان یک سیستم دائماً در حال تغییر در نظر بگیریم. در این رویکرد، احساسات یک شریک بر دیگری تأثیر می‌گذارد و واکنش دومی به نوبه خود، وضعیت اولی را تغییر می‌دهد. بنابراین، روابط را می‌توان با استفاده از مدل‌های ریاضی سیستم‌های پویا توصیف کرد - مدل‌هایی که نشان می‌دهند چگونه وضعیت یک شیء با گذشت زمان تغییر می‌کند. این کار در Science Daily منتشر شد.

یکی از دانشمندانی که این رویکرد را دنبال می‌کند، لوران پوژو-مینژو، استاد دانشگاه لیون ۱ است. او و دیگر محققان چندین دهه است که در حال توسعه مدل‌هایی هستند که به ما امکان می‌دهد تغییرات در احساسات عاشقانه، واکنش‌های شریک زندگی و ثبات زوج را تجزیه و تحلیل کنیم.

با این حال، هدف دانشمندان پیش‌بینی این نیست که یک فرد عاشق چه کسی خواهد شد یا دقیقاً چه زمانی با شریک مناسب خود ملاقات خواهد کرد. در این مورد، ریاضیات هدف متفاوتی را دنبال می‌کند: شناسایی الگو‌هایی که توضیح می‌دهند چرا برخی از روابط می‌توانند از فراز و نشیب‌های زندگی بهبود یابند، در حالی که برخی دیگر به تدریج ناپایدار می‌شوند.

همانطور که می‌توانیم رشد جمعیت یا انقراض گونه‌ها را پیش‌بینی کنیم، می‌توانیم تکامل احساسات در یک زوج را مدل‌سازی کنیم. ما سعی نداریم پیش‌بینی کنیم که شما عاشق چه کسی خواهید شد؛ ما سعی داریم بفهمیم که چرا برخی از زوج‌ها با وجود فراز و نشیب‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی، رابطه‌شان پایدار می‌ماند، در حالی که برخی دیگر به تدریج از هم جدا می‌شوند.

تاریخچه این رویکرد با مطالعه عشق آغاز نشد. برخی از ابزار‌های ریاضی که امروزه برای تحلیل روابط استفاده می‌شوند، در ابتدا برای توصیف جمعیت‌های حیوانی توسعه یافته بودند.

یکی از اولین مدل‌ها، مدل توماس مالتوس بود که برای توصیف رشد جمعیت استفاده می‌شد. بعدها، معادلات لوتکا-ولترا پدیدار شدند که امکان مدل‌سازی تعاملات بین شکارچیان و طعمه‌هایشان را فراهم می‌کردند. به عنوان مثال، از آنها برای مطالعه تغییرات جمعیت در سیاه‌گوش‌های کانادایی و خرگوش‌های کفش برفی استفاده شد.

ایده مهم دیگر، اثر آلی (Allee effect) است. این ایده وضعیتی را توصیف می‌کند که در آن جمعیت برای پایدار ماندن باید به یک سطح حداقلی خاص برسد. اگر جمعیت به زیر آستانه بحرانی سقوط کند، احتمال کاهش بیشتر بیشتر می‌شود. اگر جمعیت بالاتر از آن باقی بماند، سیستم شانس بهتری برای بازیابی و ثبات دارد.

محققان دریافته‌اند که می‌توان از مفهوم مشابهی برای توصیف روابط عاشقانه استفاده کرد. به طور کلی، یک زوج می‌توانند به سطح خاصی از ثبات نیز برسند، که پس از آن، رابطه شروع به از دست دادن توانایی خود برای بازگشت به حالت پایدار می‌کند.

اگر احساسات شما از این آستانه پایین‌تر بیاید و در آنجا باقی بماند، محاسبات ریاضی حرکت اجتناب‌ناپذیر به سمت جدایی را پیش‌بینی می‌کنند. با این حال، درک این آستانه به زوجین ابزاری قدرتمند می‌دهد: آنها می‌توانند مناطق خطر را تشخیص دهند و اقدامات اصلاحی را انجام دهند.

روابط ممکن است به نقطه شکست برسند

ایده اصلی مدل‌های ریاضی مدرن روابط، وجود یک آستانه بحرانی است. این آستانه نشان دهنده حداقل سطح استحکام پیوند بین شرکا است که برای حفظ ثبات سیستم ضروری است. اگر ارتباط عاطفی برای مدت طولانی بالاتر از این سطح باقی بماند، زوج می‌توانند از درگیری‌ها و شوک‌های خارجی جان سالم به در ببرند و به حالت نسبتاً پایداری برگردند. با این حال، اگر احساسات و تعامل بین شرکا برای مدت طولانی از آستانه بحرانی پایین‌تر بیاید، مدل ریاضی وخامت بیشتر رابطه را پیش‌بینی می‌کند که منجر به جدایی می‌شود.

با این حال، خودِ اختلافات به عنوان نشانه اصلیِ محکوم به فنا بودن یک رابطه تلقی نمی‌شوند. بحث‌ها، استرس و مشکلات بیرونی تقریباً برای هر زوجی اجتناب‌ناپذیر است. آنچه که پس از آن اتفاق می‌افتد بسیار مهم‌تر است: اینکه آیا طرفین می‌توانند ارتباط عاطفی خود را بازسازی کنند و به تعادل بازگردند یا خیر.

این مدل‌ها حتی تأخیر در واکنش را نیز در نظر می‌گیرند. یک فرد همیشه بلافاصله به کلمات یا اعمال شریک زندگی خود پاسخ نمی‌دهد. گاهی اوقات مکث باعث آرامش و کاهش تنش می‌شود، در حالی که در موارد دیگر، سکوت طولانی مدت یا احساسات فروخورده می‌تواند برعکس، درگیری را تشدید کند.

بنابراین، مدل ریاضی تلاش می‌کند نه یک اختلاف واحد، بلکه پویایی روابط را در طول زمان ارزیابی کند. آنچه مهم است خود مشکل نیست، بلکه توانایی سیستم برای بازگشت به حالت پایدار پس از ضربه است.

کدام سه نیرو ثبات یک زوج را تعیین می‌کنند؟

در این مدل، محققان سه عامل اصلی را شناسایی می‌کنند. عامل اول، جذابیت متقابل بین شرکا است. این عامل، اساس یک ارتباط عاطفی را تشکیل می‌دهد و بر میزان تلاش افراد برای حفظ رابطه تأثیر می‌گذارد.

عامل دوم، تضعیف تدریجی احساسات در طول زمان است. حتی یک ارتباط عاطفی قوی نیز کاملاً ثابت نمی‌ماند: شدت احساسات می‌تواند با پیشرفت رابطه نوسان کند. بنابراین، برای ثبات یک زوج، نه تنها شدت اولیه عشق مهم است، بلکه اتفاقاتی که متعاقباً برای آن می‌افتد نیز اهمیت دارد.

عامل سوم، واکنش‌های عاطفی طرفین به یکدیگر است. نحوه واکنش یک نفر به خلق و خو، کلمات و اعمال طرف مقابل می‌تواند پویایی‌های مثبت را تقویت کند یا برعکس، زنجیره‌ای از واکنش‌های منفی را برانگیزد. این عناصر در کنار هم، میزان تاب‌آوری رابطه در برابر تأثیرات خارجی را تعیین می‌کنند.

زندگی همیشه گرگ‌هایش را خواهد فرستاد: استرس، بیماری، کار، فرزندان، مشکلات مالی. ریاضیات به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چگونه یک خانه آجری بسازیم، نه یک خانه کاهگلی.

با این حال، خود استرس لزوماً منجر به فروپاشی نمی‌شود - مهم این است که زوج چقدر سریع می‌توانند تعادل را بازیابی کنند. به همین دلیل است که مفهوم تاب‌آوری در مرکز این مدل قرار دارد. دو زوج می‌توانند با یک مشکل مواجه شوند، اما به نتایج کاملاً متفاوتی برسند: یکی رابطه خود را پس از یک درگیری بازیابی می‌کند، در حالی که دیگری به انباشت واکنش‌های منفی ادامه می‌دهد و به تدریج به نقطه شکست نزدیک می‌شود.

آیا هوش مصنوعی قادر خواهد بود بحران روابط را از قبل تشخیص دهد؟

محققان پیشنهاد می‌کنند که در آینده، مدل‌های ریاضی می‌توانند با هوش مصنوعی ترکیب شوند. سپس این سیستم می‌تواند به طور بالقوه پویایی روابط را تجزیه و تحلیل کند و هنگام نزدیک شدن به بی‌ثباتی به زوجین هشدار دهد.

آن را به عنوان یک مسیریاب GPS برای روابط در نظر بگیرید. این نشان می‌دهد که کجا هستید، به کجا می‌روید و مسیر‌هایی را برای رسیدن به مقصد مورد نظر خود پیشنهاد می‌دهد. مدل‌ها به شما نمی‌گویند که چه کسی را دوست داشته باشید؛ آنها به توضیح چگونگی شکل‌گیری عشق و آنچه زوج‌ها می‌توانند برای محافظت از آن انجام دهند، کمک می‌کنند.

اگر این مدل واقعاً بتواند پویایی‌های رو به وخامت را به موقع تشخیص دهد، می‌تواند به طور بالقوه به زوجین زمان دهد تا رفتار خود را تغییر دهند، در مورد مشکلات بحث کنند یا قبل از بحرانی شدن وضعیت، درخواست کمک کنند. با این حال، محققان بر محدودیت‌های این رویکرد تأکید می‌کنند. اکثر مدل‌های موجود در درجه اول بر اساس داده‌های مربوط به روابط غربی ایجاد شده‌اند، در حالی که مفاهیم خانواده، مشارکت و رفتار قابل قبول در فرهنگ‌ها و نسل‌های مختلف متفاوت است.

علاوه بر این، افراد قادر به تغییر رفتار خود هستند. یک زوج می‌توانند با یک روانشناس مشورت کنند، یاد بگیرند که به اختلافات به طور متفاوتی پاسخ دهند، عادات خود را تغییر دهند یا آگاهانه رابطه خود را تقویت کنند. بنابراین، مدل‌های ریاضی آینده اجتناب‌ناپذیر یک زوج خاص را پیش‌بینی نمی‌کنند؛ بلکه به شناسایی الگو‌ها و نقاط بالقوه بی‌ثباتی کمک می‌کنند.