در معرض خطر: چگونه رسانه‌های اجتماعی بر سلامت نوجوانان تأثیر می‌گذارند

به گزارش مجله خبری نگار، رسانه‌های اجتماعی مدت‌هاست که بخش جدایی‌ناپذیر زندگی مردم، به‌ویژه در میان نوجوانان، بوده‌اند. طبق مطالعات مختلف، اکثر نوجوانان روزانه چندین ساعت را در این پلتفرم‌ها می‌گذرانند و از آنها برای ارتباط، سرگرمی و کسب اطلاعات استفاده می‌کنند. با این حال، با افزایش محبوبیت پلتفرم‌های دیجیتال، نگرانی‌ها در مورد تأثیر آنها بر سلامت روان و جسم جوانان رو به افزایش است. ایزوستیا بررسی می‌کند که چگونه رسانه‌های اجتماعی بر سلامت روان و جسم نوجوانان تأثیر می‌گذارند.

بین حمایت و اضطراب: چگونه رسانه‌های اجتماعی بر سلامت روان تأثیر می‌گذارند

در سال‌های اخیر، دولت‌های سراسر جهان بحث در مورد محدودیت‌های استفاده از رسانه‌های اجتماعی توسط نوجوانان را آغاز کرده‌اند. با این حال، محققان تأکید می‌کنند که این موضوع بسیار پیچیده‌تر از یک دوگانگی ساده «مفید» و «مضر» است. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که تأثیر رسانه‌های اجتماعی به عوامل زیادی بستگی دارد، از مدت زمان استفاده گرفته تا ویژگی‌های فرد و ماهیت تعاملات آنلاین.

این متخصص در مقاله‌ای در Medical Xpress تأکید می‌کند: «در گفتمان عمومی، این همبستگی به طور واضح تفسیر می‌شود: رسانه‌های اجتماعی برای سلامت روان جوانان ما مضر هستند. اما واقعیت‌ها چه می‌گویند؟ متأسفانه، جامعه علمی نمی‌تواند پاسخ قطعی ارائه دهد. بسیاری از مطالعات، تأثیر منفی رسانه‌های اجتماعی بر نوجوانان را گزارش می‌دهند. بسیاری دیگر شواهدی از تأثیر مثبت یا حتی عدم تأثیر را ذکر می‌کنند. پایه شواهد متناقض و ناهماهنگ است.»

این محقق بیش از ۵۰،۰۰۰ همبستگی مختلف بین رسانه‌های اجتماعی و سلامت نوجوانان را با در نظر گرفتن تمام ترکیبات شاخص‌هایی مانند عزت نفس، سطح استرس، اضطراب، افسردگی، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و کیفیت خواب تجزیه و تحلیل کرد. بر اساس نتایج، زمانی که نوجوانان در رسانه‌های اجتماعی می‌گذرانند با بدتر شدن سلامت مرتبط است: ۶۴٪ نشان‌دهنده یک همبستگی واضح هستند - هرچه فرد زمان بیشتری را در رسانه‌های اجتماعی بگذراند، سلامت او بدتر می‌شود.

یکی از نگرانی‌های اصلی کارشناسان، افزایش اضطراب و افسردگی در میان نوجوانان است. در توصیه‌ای از سوی جراح کل ایالات متحده آمده است که نوجوانانی که بیش از سه ساعت در روز را در رسانه‌های اجتماعی می‌گذرانند، تقریباً دو برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به اضطراب و افسردگی قرار دارند. جوانانی که از قبل مشکلات روانی دارند، به ویژه آسیب‌پذیرتر هستند.

در عین حال، دانشمندان تأکید می‌کنند که ارتباط بین رسانه‌های اجتماعی و سلامت روان همیشه علت و معلول مستقیم نیست. در مقاله‌ای که در مجله Frontiers in Developmental Psychology منتشر شده است، محققان به رهبری دکتر مونیکا نف لیند توضیح می‌دهند که داده‌های موجود همچنان متناقض هستند. نویسندگان تأکید می‌کنند که هیچ مدرک قطعی وجود ندارد که ممنوعیت کامل رسانه‌های اجتماعی به طور خودکار سلامت نوجوانان را بهبود بخشد.

انجمن روانشناسی آمریکا همچنین خاطرنشان می‌کند که پیامد‌های استفاده از رسانه‌های اجتماعی به کیفیت تعاملات بستگی دارد. ارتباط حمایتی و حس تعلق به جامعه می‌تواند تأثیر مثبتی بر سلامت نوجوانان داشته باشد، در حالی که قلدری سایبری، مقایسه اجتماعی و تلاش مداوم برای تأیید دیگران، خطر مشکلات روانی را افزایش می‌دهد.

شواهد بیشتر توسط یک بررسی سیستماتیک منتشر شده در سال ۲۰۲۴ ارائه شده است. محققان دریافتند که قرار گرفتن منظم در معرض تهدید‌ها در رسانه‌های اجتماعی، از جمله توهین و آزار و اذیت آنلاین، با میزان بالاتر علائم افسردگی، اضطراب و سلامت خودارزیابی‌شده ضعیف‌تر مرتبط است.

خواب در معرض خطر: تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر سلامت جسمی

یکی از پیامد‌های استفاده بیش از حد از رسانه‌های اجتماعی که بیشترین مطالعه روی آن انجام شده، اختلال در خواب است. نوجوانان اغلب درست قبل از خواب از تلفن‌های هوشمند استفاده می‌کنند و اعلان‌ها حتی در طول شب نیز حواس آنها را پرت می‌کنند.

طبق توصیه جراح کل ایالات متحده، کمبود مزمن خواب می‌تواند بر عملکرد تحصیلی، تمرکز، تنظیم احساسات و سلامت کلی نوجوانان تأثیر منفی بگذارد.

کارشناسان دانشگاه ییل (سازمانی که فعالیت‌هایش در روسیه نامطلوب تلقی می‌شود) خاطرنشان می‌کنند که مغز نوجوانان در مرحله‌ی حیاتی رشد قرار دارد. بین سنین ۱۰ تا ۱۹ سالگی، خودکنترلی، ثبات عاطفی و مهارت‌های اجتماعی شکل می‌گیرد. اختلالات خواب در این دوره می‌تواند آسیب‌پذیری در برابر استرس و مشکلات روانی را افزایش دهد.

علاوه بر این، استفاده طولانی مدت از رسانه‌های اجتماعی با افزایش رفتار‌های بی‌تحرک مرتبط است. اگرچه خود این پلتفرم‌ها علت مستقیم سلامت جسمی ضعیف نیستند، اما کاهش زمان صرف شده برای فعالیت بدنی و اوقات فراغت ممکن است به طور غیرمستقیم بر سلامت کلی نوجوانان تأثیر بگذارد.

عنکبوت‌ها و شبکه‌های عصبی: چگونه آزار و اذیت سایبری با استفاده از دیپ‌فیک‌های مستهجن برای نوجوانان به یک مشکل تبدیل می‌شود

نوجوانی با رشد فعال هویت و عزت نفس مشخص می‌شود. به همین دلیل است که رسانه‌های اجتماعی، پر از عکس‌های با دقت انتخاب شده و سبک‌های زندگی ایده‌آل، می‌توانند تأثیر بسیار قدرتمندی داشته باشند.

طبق گزارش جراح کل ایالات متحده، ۴۶ درصد از نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله گزارش داده‌اند که استفاده از رسانه‌های اجتماعی باعث می‌شود احساس بدتری نسبت به بدن خود داشته باشند.

روانشناسان این پدیده را به مقایسه اجتماعی مداوم نسبت می‌دهند. نوجوانان تمایل دارند خود را با سایر کاربران مقایسه کنند و اغلب بر استاندارد‌های دست نیافتنی ظاهر، موفقیت و محبوبیت تمرکز می‌کنند. این می‌تواند منجر به افزایش نارضایتی از خود، عزت نفس پایین و اضطراب شود.

نگرانی ویژه الگوریتم‌های توصیه هستند که می‌توانند تأثیر انواع خاصی از محتوا را تا حد زیادی تقویت کنند. محققان خاطرنشان می‌کنند که نوجوانان ممکن است بار‌ها و بار‌ها در معرض مطالب مرتبط با رژیم‌های غذایی شدید، اصلاح بدن یا الگو‌های رفتاری مخرب قرار گیرند.

نه فقط آسیب: وقتی رسانه‌های اجتماعی به نوجوانان کمک می‌کنند

با وجود خطرات متعدد، محققان با برداشت منفی از رسانه‌های اجتماعی مخالفند. برای بسیاری از نوجوانان، این رسانه‌ها به منبع مهمی برای حمایت و ارتباط تبدیل می‌شوند.

نویسندگان مقاله در Frontiers in Developmental Psychology تأکید می‌کنند که ممنوعیت کامل رسانه‌های اجتماعی می‌تواند عواقب ناخواسته‌ای داشته باشد. برای برخی از جوانان، جوامع آنلاین فضایی برای حمایت عاطفی و افراد همفکر فراهم می‌کنند.

بازنشر ناموفق بود: نوجوانان به طور فزاینده‌ای قوانین ایمنی آنلاین را نادیده می‌گیرند.

کاربران جوان بیش از حد مایل به اشتراک گذاری اطلاعات شخصی در رسانه‌های اجتماعی هستند که منجر به زورگویی سایبری می‌شود.

ارتباطات دیجیتال می‌تواند به ویژه برای نوجوانانی که در محیط‌های آفلاین انزوای اجتماعی را تجربه می‌کنند، مهم باشد. رسانه‌های اجتماعی به آنها اجازه می‌دهد تا دوستی‌ها را حفظ کنند، به منابع آموزشی دسترسی داشته باشند و در جوامع مورد علاقه مشترک شرکت کنند.

برخی مطالعات همچنین نشان می‌دهند که استفاده‌ی متعادل از رسانه‌های اجتماعی لزوماً به سلامت روان ضعیف منجر نمی‌شود. محققان به طور فزاینده‌ای نه بر میزان زمان صرف شده، بلکه بر ماهیت تعاملات و کیفیت تجربیات دیجیتال نوجوانان تمرکز می‌کنند.

تعادل به جای محدودیت: آنچه کارشناسان توصیه می‌کنند

اکثر کارشناسان موافقند که هیچ راه حل یکسانی برای همه این مشکل وجود ندارد. متخصصان به جای کنار گذاشتن کامل رسانه‌های اجتماعی، توسعه مهارت‌هایی را در نوجوانان برای استفاده ایمن و آگاهانه از پلتفرم‌های دیجیتال توصیه می‌کنند.

انجمن روانشناسی آمریکا به والدین توصیه می‌کند که در مورد رسانه‌های اجتماعی با نوجوانان خود صحبت کنند، به آنها در تشخیص علائم قلدری سایبری کمک کنند و گفتگوی آزاد در مورد تجربیات آنلاین خود را حفظ کنند.

توصیه جراح کل ایالات متحده همچنین بر اهمیت تعیین مرز‌های سالم تأکید دارد: محدود کردن استفاده از دستگاه قبل از خواب، اختصاص زمان برای فعالیت بدنی و حفظ تعادل بین زندگی آنلاین و آفلاین.

علم مدرن نشان می‌دهد که رسانه‌های اجتماعی به خودی خود نه شر مطلق هستند و نه خیر مطلق. تأثیر آنها بر سلامت نوجوانان با ترکیبی از ویژگی‌های فردی، الگو‌های استفاده و محیط تعیین می‌شود. به همین دلیل است که محققان به طور فزاینده‌ای نه از ممنوعیت کامل، بلکه از ایجاد یک محیط دیجیتال امن‌تر و حمایتی‌تر برای کاربران جوان حمایت می‌کنند.