جنگ اعصاب بر سر مشق شب را تمام کنید؛ اشتباه والدین کجاست؟

به گزارش مجله خبری نگار، تبدیل شدن ساعات انجام تکالیف به صحنه تنش و لجبازی، یکی از شایع‌ترین چالش‌های خانواده‌ها با فرزندان محصل است. ریشه این بحران در اغلب موارد به یک خطای تربیتی بازمی‌گردد: ورود بیش از حد والدین به فرایند حل مسئله و به‌دست گرفتن کنترل کار؛ مداخله‌ای که با نیت دلسوزی شکل می‌گیرد، اما در عمل، دانش‌آموز را به فردی وابسته و بی‌انگیزه تبدیل می‌کند. چطور می‌توان به جنگ اعصاب بر سر مشق شب پایان داد؟

نفیسه عباسی غریب، روان‌شناس کودک و نوجوان، با بررسی ابعاد این چالش مهارتی می‌گوید: «امروز می‌خواهم درباره تکلیف صحبت کنم؛ همان بخشی از روز که گاهی با یک «بشین سر درست» شروع می‌شود و آخرش می‌بینیم که ما بیشتر از بچه خسته شده‌ایم. طبیعی است که دلمان بخواهد تکلیف فرزندمان کامل باشد. وقتی گیر می‌کند، شاید سریع جواب را بدهیم و وقتی کند پیش می‌رود، شاید خودمان بخشی از کار را انجام دهیم تا زودتر تمام شود. اما اگر همیشه ما موتور تکلیف باشیم، بچه فرصت کمتری پیدا می‌کند تا شروع کردن، کمک خواستن و ادامه دادن را تمرین کند. کمک کردن یعنی کار را شدنی‌تر کنیم، نه اینکه کار را از دستش بگیریم و خودمان انجام دهیم.»

تکلیف را شدنی کنید، به جای کودک حل نکنید

این روان‌شناس درباره شیوه درست نظارت و همراهی والدین توضیح می‌دهد: مثلاً اگر یک صفحه تکلیف برایش زیاد است، بگوییم: «خب، فعلاً فقط از سؤال اول شروع کنیم.» اگر گیر کرده، به‌جای دادن جواب بپرسیم: «خب، کدام قسمت را بلدی؟ از همان شروع کنیم.»

یک زمان و مکان نسبتاً ثابت هم می‌تواند کمک کند؛ نه برای اینکه همه‌چیز خشک و نظامی شود، بلکه برای اینکه هر روز لازم نباشد دوباره درباره زمان شروع دعوا کنیم. کمی آب، خوراکی و استراحت هم قبل از شروع فراموش نشود. بچه‌ای که تازه از مدرسه رسیده، ممکن است اول به تجدید قوا نیاز داشته باشد.

عباسی غریب با ارائه یک راهکار کلامی برای سپردن مسئولیت به خودِ دانش‌آموز می‌افزاید: «به والدین توصیه می‌کنم حتماً این جمله کلیدی را در مواجهه با تکالیف به کار بگیرند؛ با لحنی آرام به فرزندتان بگویید: من کنارت هستم، اما این وظیفه و کار متعلق به خودِ توست؛ هر کجا با مانعی رو‌به‌رو شدی، کنار هم می‌نشینیم و درباره‌اش فکر می‌کنیم. این عبارت، تلفیقی دقیق از حس حمایت و سپردن مسئولیت به صاحب اصلی آن است؛ نه کودک احساس تنهایی می‌کند و نه والد بار مسئولیت او را به دوش می‌کشد.»

دفتر مشقِ پر، نشانه تربیت موفق نیست

این کارشناس کودک و نوجوان در پایان تأکید می‌کند:

«اگر انجام تکالیف به طور مداوم ساعت‌ها طول می‌کشد، دانش‌آموز علی‌رغم تلاش پیشرفتی ندارد و این مسئله هر روز به گریه و تنش منجر می‌شود، نباید فشار و توبیخ را بیشتر کرد؛ در چنین شرایطی یا حجم تکالیف نامتناسب است یا مدل مداخله والدین اشکال دارد و نیازمند بررسی تخصصی است. هدف نهایی مدرسه و درس، صرفاً تحویل یک دفتر مشق پرشده نیست؛ هدف اصلی، پرورش فرزندی است که مهارت حل مسئله را یاد بگیرد و بتواند مسئولیت وظایف فردی‌اش را بر عهده بگیرد.»