دانشمندان در مورد تأثیر ورزش بر بقای بیماران سرطانی گزارش داده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، ورزش بدنی ساختارمند ممکن است با بهبود بقا در بیماران سرطانی و کاهش خطر عود بیماری مرتبط باشد. طبق داده‌های جمع‌آوری‌شده، شرکت‌کنندگان در چنین برنامه‌هایی ۲۳٪ خطر نسبی مرگ کمتر و ۱۷٪ خطر عود کمتری نسبت به افراد گروه کنترل داشتند. مهم‌ترین نتایج در بیماران سرطانی در مراحل اولیه، کسانی که در ورزش‌های هوازی و ترکیبی شرکت می‌کردند و کسانی که اکثر برنامه تجویز شده را تکمیل کردند، مشاهده شد. این موضوع در یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز منتشر شده در مجله پزشکی ورزشی بریتانیا گزارش شده است.

دانشمندان چه چیزی را مطالعه کردند؟

ورزش بدنی در حال حاضر در درمان نگهدارنده برای بیماران سرطانی استفاده می‌شود. این ورزش به مقابله با خستگی، حفظ فعالیت بدنی و بهبود کیفیت زندگی در طول و بعد از درمان کمک می‌کند. با این حال، اینکه آیا ورزش می‌تواند به طور مستقیم بر بقا و احتمال عود بیماری تأثیر بگذارد، مدت‌هاست که مورد بحث بوده است.

نویسندگان این مطالعه جدید تلاش کردند تا معتبرترین داده‌های به دست آمده از کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده را خلاصه کنند. آنها مقالات علمی منتشر شده تا پایان سال ۲۰۲۵ را بررسی کردند که در آنها بیماران بزرگسال مبتلا به سرطان تایید شده در برنامه‌های ورزشی ساختاریافته شرکت کرده بودند.

یک برنامه‌ی ساختارمند به عنوان فعالیت تصادفی یا اپیزودیک تعریف نمی‌شود، بلکه یک رژیم ورزشی از پیش طراحی‌شده با نوع خاصی از بار، شدت، مدت و فراوانی است. در برخی مطالعات، تمرینات توسط متخصصان نظارت می‌شدند؛ در برخی دیگر، به بیماران یک برنامه‌ی فردی اختصاص داده می‌شد و از نظر رعایت آن تحت نظارت قرار می‌گرفتند.

در ابتدا، دانشمندان ۱۲۳ مطالعه‌ی بالقوه واجد شرایط را شناسایی کردند. پس از غربالگری، ۲۱ آزمایش بالینی انجام شده در آمریکای شمالی، اروپا، آسیا و استرالیا معیار‌های تعیین‌شده را داشتند. کل نمونه شامل ۸۴۴۹ شرکت‌کننده بود که ۸۸٪ آنها زن بودند.

میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۵۴ سال بود و آزمایش‌های فردی از ۴۷ تا ۷۶ سال متغیر بود. بیماران به طور متوسط ​​۶۴ ماه پیگیری شدند و دوره‌های پیگیری در مطالعات مختلف از دو تا ۹۹ ماه متغیر بود.

بیشترین حجم داده‌ها در مورد بیماران مبتلا به سرطان سینه به دست آمد. سرطان‌های شایع بعدی مورد مطالعه، سرطان روده بزرگ و پانکراس بودند. به گفته نویسندگان این بررسی، پس از جراحی و شیمی‌درمانی با هدف درمان بیماری، سرطان تقریباً در ۲۰ تا ۴۰ درصد از بیماران عود می‌کند. بنابراین، یافتن راه‌های اضافی برای کاهش خطر عود، همچنان یک هدف کلیدی در انکولوژی است.

یک تجزیه و تحلیل کلی نشان داد که شرکت در ورزش‌های ساختارمند با بهبود بقای کلی مرتبط است. بیمارانی که در گروه‌های فعالیت بدنی بودند، در طول دوره پیگیری، ۲۳٪ خطر نسبی مرگ کمتری نسبت به افرادی که در چنین برنامه‌هایی شرکت نمی‌کردند، داشتند. خطر عود بیماری نیز ۱۷٪ کمتر بود.

در یک تجزیه و تحلیل اضافی از نقاط پایانی فردی، محققان دریافتند که احتمال مرگ به هر علتی در گروه‌های ورزشی ۱۸ درصد کمتر بود. خطر مرگ ناشی از سرطان به طور مستقیم ۲۶ درصد کاهش یافت.

با این حال، این یک کاهش خطر نسبی است، نه مطلق. این ارقام به این معنی نیست که تمرینات ورزشی از ۲۳ مورد مرگ از هر ۱۰۰ بیمار جلوگیری می‌کند. تفاوت واقعی برای یک فرد خاص به نوع تومور، مرحله بیماری، سن، وضعیت سلامتی، درمان دریافتی و خطر اولیه عود بستگی دارد.

دانشمندان همچنین هیچ مدرک قانع‌کننده‌ای مبنی بر اینکه ورزش زمان پیشرفت تومور را افزایش می‌دهد یا احتمال رفع کامل علائم سرطان تهاجمی را پس از درمان استاندارد افزایش می‌دهد، پیدا نکردند. بنابراین، نتایج مثبتی برای همه پارامتر‌های مورد مطالعه به دست نیامد.

نویسندگان تأکید می‌کنند که ورزش نباید جایگزین جراحی، دارودرمانی یا پرتودرمانی در نظر گرفته شود. در عوض، ورزش یک مکمل بالقوه برای مراقبت‌های انکولوژی محسوب می‌شود که در کنار درمان اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کدام بار‌ها بهترین نتایج را نشان دادند؟

مطلوب‌ترین تخمین‌های کلی بقا برای ورزش‌های هوازی و برنامه‌هایی که تمرینات هوازی و قدرتی را با هم ترکیب می‌کردند، به دست آمد. فعالیت هوازی شامل حرکات مداومی است که تنفس و ضربان قلب را افزایش می‌دهد و همزمان گروه‌های عضلانی بزرگ را درگیر می‌کند.

برای تمرینات قدرتی بدون جزء هوازی، هیچ ارتباط قطعی با بقا ثابت نشد. با این حال، این نتیجه‌گیری تنها بر اساس یک مطالعه با حضور ۱۲۹ شرکت‌کننده است. بنابراین، بی‌فایده بودن تمرینات قدرتی را اثبات نمی‌کند و بیشتر به کمبود داده‌ها اشاره دارد.

دانشمندان ارتباط بین سرطان و خطر سکته مغزی را توضیح داده‌اند

تمرینات قدرتی ممکن است مزایای عملی دیگری برای بیماران داشته باشد: کمک به حفظ توده عضلانی، قدرت و توانایی انجام فعالیت‌های روزانه. با این حال، متاآنالیز جدید امکان ارزیابی جداگانه‌ای از تأثیر آن بر خطر مرگ و عود بیماری را فراهم نمی‌کند.

پایبندی به رژیم تجویز شده عامل مهمی بود. در یک تجزیه و تحلیل ثانویه، مهمترین ارتباط با بهبود بقا در بین بیمارانی مشاهده شد که حداقل ۷۰ ٪ از برنامه ورزشی را تکمیل کرده بودند.

با این حال، این نتیجه نیاز به تفسیر دقیق دارد. افرادی که مرتباً ورزش می‌کنند، ممکن است در ابتدا از نظر جسمی در وضعیت بهتری باشند، درمان را بهتر تحمل کنند و عوارض کمتری را تجربه کنند. بنابراین، صرف تکمیل بیشتر برنامه ثابت نمی‌کند که انضباط تنها دلیل افزایش میزان بقا بوده است.

چرا فعالیت بدنی ممکن است بر تومور‌ها تأثیر بگذارد؟

نویسندگان این بررسی چندین مکانیسم بیولوژیکی احتمالی را شناسایی کردند که می‌توانند یافته‌ها را توضیح دهند. ورزش هوازی سیستم قلبی عروقی را تقویت می‌کند، بر جذب سلول‌های ایمنی تأثیر می‌گذارد و ممکن است جریان خون به بافت تومور را بهبود بخشد.

عادی‌سازی جریان خون به طور بالقوه به دارو‌های ضد سرطان کمک می‌کند تا به طور مؤثرتری به محل‌های هدف خود برسند. با این حال، این توضیح در حال حاضر یک مکانیسم احتمالی در نظر گرفته می‌شود، نه یک اثر اثبات شده برای همه انواع سرطان.

ورزش منظم همچنین می‌تواند بر سیستم ایمنی بدن که در شناسایی و از بین بردن سلول‌های غیرطبیعی نقش دارد، تأثیر بگذارد. علاوه بر این، فعالیت بدنی می‌تواند غلظت هورمون‌های جنسی خاصی را در خون کاهش دهد. این امر ممکن است برای تومور‌هایی که رشد آنها به سیگنال‌های هورمونی بستگی دارد، مهم باشد.

در طول ورزش، عضلات به طور فعال گلوکز را جذب می‌کنند. در نتیجه، گلوکز کمتری در جریان خون باقی می‌ماند و به طور بالقوه کمتر در دسترس سلول‌های تومور قرار می‌گیرد. محققان همچنین معتقدند که ورزش ممکن است از ترمیم DNA آسیب‌دیده پشتیبانی کند و در نتیجه تجمع تغییراتی را که به رفتار تهاجمی‌تر تومور کمک می‌کنند، محدود کند.

با این حال، این فرآیند‌ها نباید به عنوان یک الگوی جهانی در نظر گرفته شوند. بیماری‌های انکولوژیک از نظر منشأ، ویژگی‌های مولکولی، حساسیت به هورمون‌ها و پاسخ به درمان متفاوت هستند. مکانیسمی که به طور بالقوه در یک نوع تومور قابل توجه است، ممکن است در نوع دیگر بسیار کم‌اهمیت‌تر باشد.

چه نتایجی تاکنون برای سرطان روده به دست آمده است؟

یکی از قانع‌کننده‌ترین مطالعات فردی در این زمینه، کارآزمایی بین‌المللی CHALLENGE بود که نتایج آن در سال ۲۰۲۵ در مجله پزشکی نیوانگلند منتشر شد. این کارآزمایی شامل ۸۸۹ بیمار مبتلا به سرطان روده بزرگ مرحله III یا II که در معرض خطر بالای عود بودند، می‌شد. همه آنها شیمی‌درمانی کمکی را تکمیل کردند.

شرکت‌کنندگان به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه اول یک برنامه ورزشی ساختارمند را با حمایت یک مشاور فعالیت بدنی به مدت سه سال تکمیل کردند. گروه دوم مطالب آموزشی در مورد سبک زندگی سالم دریافت کردند.

پس از پنج سال، میزان بقای بدون بیماری در گروه تمرینی ۸۰.۳٪ و در گروه کنترل ۷۳.۹٪ بود. پس از هشت سال، میزان بقای کلی به ترتیب ۹۰.۳٪ و ۸۳.۲٪ بود. تفاوت مطلق در این شاخص ۷.۱ درصد بود.

در عین حال، فعالیت بدنی کاملاً بدون خطر نبود. اختلالات و آسیب‌های اسکلتی-عضلانی در ۱۸.۵٪ از شرکت‌کنندگان در گروه آموزشی و در ۱۱.۵٪ از کسانی که فقط توصیه دریافت کردند، گزارش شد. کارشناسان تقریباً ۱۰٪ از چنین مواردی را در بین شرکت‌کنندگان در ورزش، مستقیماً مرتبط با برنامه تشخیص دادند.

این داده‌ها نشان می‌دهند که چرا در سرطان‌شناسی، فقط دعوت به ورزش مهم نیست، بلکه یک برنامه‌ی حرفه‌ای طراحی‌شده نیز اهمیت دارد. این برنامه باید متناسب با شرایط بیمار، عوارض جراحی، عوارض جانبی درمان، سطح آمادگی جسمانی و بیماری‌های همراه تنظیم شود.

محققان معتقدند که داده‌های جمع‌آوری‌شده برای در نظر گرفتن ورزش ساختاریافته به عنوان بخشی از مراقبت‌های جامع سرطان کافی است. آنها می‌گویند که پزشکان می‌توانند با اطمینان چنین برنامه‌هایی را به بیماران توصیه کنند، اگرچه رژیم بهینه هنوز مشخص نشده است.

تغییر اصلی در رویکرد به خود فعالیت بدنی نهفته است. پیش از این، فعالیت بدنی در درجه اول به عنوان راهی برای کاهش خستگی و بازیابی توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های روزانه در نظر گرفته می‌شد. داده‌های جدید نشان می‌دهد که نقش بالقوه آن ممکن است فراتر از شاخص‌های توانبخشی و تأثیرگذاری باشد که به طور سنتی با اثربخشی درمان مرتبط هستند.

با این حال، این بدان معنا نیست که بیماران سرطانی باید به طور ناگهانی و خودسرانه برنامه ورزشی خود را افزایش دهند. ورزش‌ها باید بر اساس تشخیص، مرحله بیماری، جراحی انجام شده، وضعیت استخوان‌ها، قلب و رگ‌های خونی، میزان کم‌خونی، خطر عفونت و عوارض جانبی درمان انتخاب شوند.

نویسندگان خواستار انجام آزمایش‌های بالینی بیشتر، به‌ویژه در میان مردان، بیماران مبتلا به بیماری پیشرفته و افرادی با انواع تومور‌های کمتر بررسی‌شده، شدند. تحقیقات بیشتر باید مشخص کند که کدام میزان بار، شدت و مدت ورزش مؤثرتر است و برای چه کسانی مناسب است.