انقلاب در جراحی مغز؛ پای هوش مصنوعی به اتاق عمل باز شد

به گزارش مجله خبری نگار، جراحان مغز و اعصاب در لندن نخستین عمل موفقیت‌آمیز برداشتن تومور مغزی با کمک هوش مصنوعی را انجام دادند.

به نقل از گاردین، جراحان با بهره‌گیری از تحلیل آنی تصاویر دوربین که ساختار‌های حیاتی مغز را برای پرهیز از آسیب‌رسانی به آنها شناسایی می‌کرد عمل را انجام دادند.

مقامات بهداشتی اعلام کردند که جراحان مغز و اعصاب در لندن، نخستین عمل جراحی موفقیت‌آمیز جهان برای برداشتن تومور مغزی با کمک هوش مصنوعی را انجام داده و بینایی یک مرد ۴۸ساله را نجات دادند.

این عمل جراحی در ماه مه در «بیمارستان ملی عصب‌شناسی و جراحی مغز و اعصاب» (NHNN) که بخشی از مجموعه بیمارستانی «یونیورسیتی کالج لندن» (UCLH) است انجام شد؛ اما جزئیات آن تا روز پنجشنبه و تا زمان بهبودی بیمار، «ریس هیبرت»، محرمانه نگه داشته شده بود.

اگرچه کنترل کامل عمل در دست تیم جراحی بود، اما سیستم هوش مصنوعی با تحلیل تصاویر زنده دوربین در حین جراحی، به شناسایی ساختار‌های حیاتی مانند اعصاب و رگ‌های خونی کمک کرد؛ ساختار‌هایی که باید در مجاورت تومور ۱۱ میلی‌متری (۰.۴ اینچی) روی غده هیپوفیز هیبرت، از آسیب دیدن آنها جلوگیری می‌شد.

هیبرت که توانست ظرف یک هفته پس از عمل بدون نیاز به عینک یا عصا و به‌طور مستقل راه برود، گفت: «وقتی به هوش آمدم… می‌توانستم همه چیز را در اتاق به‌وضوح ببینم.»

او از آن زمان به شغل خود به عنوان مدیر خدمات مشتریان بازگشته است. او گفت: «احساس می‌کنم دیدی ۳۶۰ درجه و پانوراما نسبت به همه چیز در اطرافم دارم.»

جراحان با استفاده از فناوری جدید هوش مصنوعی، عمل هیبرت را انجام دادند؛ فناوری‌ای که با کدگذاری رنگی ساختار‌های مهم، به شناسایی جزئیات آناتومیک بسیار ریز مغز کمک می‌کند تا جراحان بتوانند آنها را با ایمنی کامل تشخیص دهند.

این بیمارستان پیش‌تر از این فناوری به عنوان ابزاری پژوهشی استفاده کرده بود، اما این عمل نخستین باری بود که فناوری مذکور روی یک بیمار به کار گرفته می‌شد.

مقامات حوزه سلامت اظهار داشتند که غده هیپوفیز، رگ‌های خونی و اعصاب کنترل‌کننده بینایی در فضایی بسیار فشرده در کنار هم قرار دارند و «حتی یک میلی‌متر خطا می‌تواند تفاوت سرنوشت‌سازی ایجاد کند» و به‌طور بالقوه منجر به نابینایی، سکته مغزی یا مرگ شود.

دکتر سوفیا بانو، دانشیار حوزه رباتیک و هوش مصنوعی در دانشگاه UCL و سرپرست فنی این سامانه هوش مصنوعی، گفت: «این سامانه با یادگیری از صد‌ها ویدیوی جراحی، با طیف گسترده‌ای از نمونه‌های جراحی مواجه شده است که مشاهده و تجربه آنها برای یک جراح، سال‌ها زمان می‌برد.»

«این سامانه به‌گونه‌ای طراحی شده است که به شناسایی ساختار‌های آناتومیک حیاتی، ابزار‌های جراحی و تعاملات بافت در لحظه (به‌صورت آنی) کمک کند و در حین عمل‌های بسیار ظریف و حساس، پشتیبان جراح باشد.»

علائم بیماری هیبرت که در ابتدا بدون نیاز به جراحی مدیریت می‌شد، پس از تشخیص بیماری در سال ۲۰۲۴ تشدید شده و شامل‌عدم تعادل شدید هورمونی و مشکلات بینایی بود. به گفته مقامات بهداشتی، در صورت‌عدم انجام این عمل، او با خطر نابینایی مواجه می‌شد.

هیبرت که اهل منطقه بدفوردشایر است، گفت: «بیمارستان NHNN در سال ۱۸۵۹ تأسیس شد… و نخستین بیمارستان تخصصی جراحی مغز و اعصاب در جهان بود. بنابراین، به نظر من بسیار بجاست که همین بیمارستان، نخستین مرکز در جهان باشد که عمل جراحی مغز و اعصاب را با کمک هوش مصنوعی انجام می‌دهد.»

پروفسور مایک لوئیس، مدیر علمی بخش نوآوری در «موسسه ملی تحقیقات سلامت و مراقبت» (NIHR) که هزینه این عمل را به عنوان بخشی از یک کارآزمایی بالینی تأمین کرده است اظهار داشت که این «جراحی پیشگامانه»، پتانسیل هوش مصنوعی پیشرفته را برای پشتیبانی از جراحان و بهبود مراقبت از بیماران برجسته می‌سازد.