جهاد علمی و راهبرد تمدن‌سازی اسلامی در اندیشه امام شهید

به گزارش مجله خبری نگار،حسین محمدی در گفت‌و‌گواظهار کرد: امام شهید علم را زیربنای اصلی عزت، استقلال و اقتدار ملی می‌دانستند و بر این باور بودند که پیشرفت علمی زمینه‌ساز حل مسائل حیاتی کشور در عرصه‌های مختلف است.

عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) ضمن اشاره به مؤلفه‌های اصلی جهاد علمی، عنوان کرد: کاربردی و نافع بودن علم یکی از محور‌های اصلی جهاد علمی است، علمی که نتواند نیاز‌های کشور را برطرف کند و به بهبود زندگی مردم و استقلال ملی کمک کند مطلوب نخواهد بود.

وی بیان کرد: یکی دیگر از مؤلفه‌های جهاد علمی، ایجاد مرجعیت علمی است، این به معنای رسیدن و دست یافتن به جایگاهی است که دیگران برای علم و فناوری کشور قائل شده و از آن بهره‌مند شوند، امام شهید در یکی از سخنرانی‌های خود فرمودند زبان فارسی باید به زبان علم در دنیا تبدیل شود، تا جایی که هر کس خواست از پیشرفت‌های علم و فناوری جهان بهره‌مند شود، مجبور به یادگیری زبان فارسی باشد.

محمدی خاطرنشان کرد: مؤلفه سوم نگاه آینده‌نگرانه به عقلانیت است که در آن علم‌آموزی با بصیرت، خلاقیت و نیت الهی همراه است تا بتواند مسیر تولید علم و بهینه ساختن آن را از انفعال و تقلید صرف بر حذر کند.

وی تأکید کرد: بنابراین تلاش علمی از منظر امام شهید یک مجاهدت فرهنگی و تمدنی به شمار می‌آید و با مؤلفه‌هایی همچون ایمان، اخلاص و کارآمدی گره خورده است، حرکت در این مسیر علاوه بر اینکه به رشد اقتصادی و فناوری منجر می‌شود، هویت علمی کشور را در سطح جهان تثبیت می‌کند و زمینه‌ساز تمدن نوین اسلامی خواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) تصریح کرد: تبدیل دانشگاه به کانون مجاهدت علمی، نیازمند تحول در مأموریت‌های آن است، امروز دانشگاه نباید صرفاً یک نهاد آموزشی باشد، بلکه باید تبدیل به پایگاهی جهت تولید دانش، نوآوری و حل مسائل جامعه شود، این اقدام و گذر تحولی از طریق ایجاد ساختار‌های پژوهشی قوی، تشویق اساتید به پژوهش‌های مسئله‌محور و برقراری ارتباط مؤثر با صنعت و جامعه محقق خواهد شد.

وی افزود: به تعبیر دیگر دانشگاه باید از حالت سنتی خود خارج شود، امروزه دانشگاه‌های نسل جدید ظهور و بروز پیدا کرده و ما نیز باید در این مسیر حرکت کنیم تا با تحول کارکردی و مأموریتی بتوانیم نسل‌های نوینی از دانشگاه را در ایران اسلامی پدید آوریم تا در نهایت دانشگاه به یک نهاد پویا و اثرگذار در زیست‌بوم علم و فناوری کشور تبدیل شود.

محمدی اظهار کرد: برای تحقق این هدف، دانشگاه‌ها باید کارکرد‌های سه‌گانه آموزش و پژوهش را دنبال کرده و مأموریت سوم خود را هم به‌صورت همزمان دنبال کنند، مأموریت سوم دانشگاه‌ها ایجاد کارآفرینی، تجاری‌سازی یافته‌های پژوهشی و تعامل مؤثر با صنعت است، در این صورت دانشگاه می‌تواند نقش کلیدی در پویایی علمی ایفا کند.

وی عنوان کرد: ما نیازمند جذب اعضای هیئت علمی متخصص و متعهد هستیم، همچنین به روز رسانی مستمر سرفصل‌ها و ایجاد رشته‌های جدید بر اساس نیاز‌های کشور از جمله گام‌های ضروری است که در این مسیر باید برداشته شود، علاوه بر اینها حمایت از پایان‌نامه‌های کاربردی و ایجاد مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری در درون دانشگاه می‌تواند فضایی پویا را جهت شکوفایی استعداد‌های جوان فراهم آورد.

عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) بیان کرد: بنابراین دانشگاه برای ایفای نقش محوری نیازمند استقلال علمی، شفافیت و کارآمدی در ساختار‌های مدیریتی خود است، دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم علاوه بر تولید علم باید به‌دنبال خلق ثروت و توسعه منطقه‌ای باشند و این یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

وی خاطرنشان کرد: توسعه علمی در ایران با موانع متعددی مواجه است که می‌توانیم آنها را به دو دسته درون‌ساختاری و برون‌ساختاری تقسیم کنیم، تحقیقات نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از این موانع ریشه در مسائل ساختاری، مدیریتی و فرهنگی دارد، ازجمله موانع درون‌ساختاری می‌توان به نگاه کمی به پژوهش‌ها و مقالات و غفلت از تولید مقالاتی که متناسب با زیست‌بوم کشور بوده و برای حل نیاز‌های کشور است، اشاره کرد.

محمدی تصریح کرد: نکته حائز اهمیت دیگر ساختار‌های سنتی دانشگاه‌ها و آئین‌نامه ارتقائی است که برای اساتید در نظر گرفته شده و در آن بیش از اینکه به کیفیت تأکید شده باشد، بر کمیت تأکید شده است.

وی افزود: در سطح برون‌ساختاری نیز با موانعی مواجه هستیم، از جمله اینکه متأسفانه در فرهنگ مدیریتی کشور ما به مسئله بومی‌سازی علم توجهی نمی‌شود، کم‌توجهی به شرایط اجتماعی و فرهنگی در فرآیند تولید علم یکی دیگر از موانع است، همچنین یکی دیگر از موانع مهم نیز عدم وجود ارتباط مؤثر بین دانشگاه و صنعت است.

این استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) اظهار کرد: برای رفع این موانع شرط‌های کلان و راهبردی متعددی مطرح شده است، از جمله اینکه ما نیازمند اصلاح نظام تصمیم‌گیری علمی هستیم، همچنین دانشگاه علاوه بر اینکه باید در مسائل سیاسی و اجتماعی دخیل باشد، باید از سیاست‌زدگی پرهیز کند، یکی از آسیب‌هایی که طی سالیان گذشته ضربات جبران‌ناپذیری را بر پیکره دانشگاه‌ها وارد کرده، نگاه‌های سیاست‌زده و تقلیل‌یافته به موضوع دانشگاه و منحرف شدن دانشگاه از مأموریت‌های اصلی خود است، اگر به این موضوعات توجه نکنیم، بنیان‌های علمی کشور تضعیف خواهد شد.

وی عنوان کرد: دومین اقدامی که برای رفع موانع باید انجام شود، بازنگری در قوانین و مقررات به‌ویژه آئین‌نامه ارتقای اساتید است، تا جایی که به جای کمیت، مسئله کیفیت، نوآوری و تأثیر اجتماعی پژوهش‌ها مدنظر قرار گیرد.

محمدی بیان کرد: سومین موضوع نیز مسئله ایجاد قطب‌های علمی و پژوهشی متمرکز جهت جلوگیری از موازی‌کاری و در راستای هم‌افزایی علمی است، یکی از موضوعاتی که امروزه حتماً باید به آن توجه شود، توجه ویژه به جایگاه اساتید به‌عنوان حامیان علم و تولیدکنندگان دانش است، این توجه شامل توجه فکری، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است. امروز بسیاری از اساتید ما با مشکلات معیشتی مواجه‌اند، تا جایی که وقتی استادیار ما وارد محیط آموزشی می‌شود، با کمترین حقوق و مزایا مواجه است؛ لازم است فضای ساختاری در این زمینه اصلاح شده و متناسب با شأن، جایگاه و اثرگذاری هیئت علمی، مسائل معیشتی اساتید هم حل شود تا انگیزه لازم را برای تولید علم و دانش پیدا کنند، البته اساتید گرامی آنقدر نجیب هستند که با وجود همه محدودیت‌ها توانسته‌اند موفقیت‌های بسیار ویژه‌ای را در عرصه‌های علمی و فناوری به دست آورند.

وی خاطرنشان کرد: بنابراین در کنار راهکار‌های ساختاری، بومی‌سازی علم با توجه به ارزش‌ها و نیاز‌های بومی کشور می‌تواند نقشی اساسی در توسعه علمی پایدار ایفا کند، البته این بومی‌سازی لزوماً به معنای منزوی کردن جوامع دانشگاهی نیست، بلکه به معنای بازتولید و بازسازی نظریه‌ها و فناوری‌های روز بر اساس زمینه‌های فرهنگی و اقتصادی کشور است.

عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) تأکید کرد: تحقق این اهداف نیازمند عزم ملی، همکاری همه نهاد‌های علمی و اجرایی و حمایت همه‌جانبه از پژوهش‌های هدفمند است تا بتوانیم در میان‌مدت و بلندمدت با برطرف کردن موانع، فضا را برای توسعه علمی کشور مهیا کنیم.