ساکنان خاموش آسمان تهران؛ وقتی باران هم بوی نگرانی می‌دهد

به گزارش مجله خبری نگار، طی روز‌های اخیر، سه شریان استراتژیک نفت خام در شهران، شهرری و فردیس کرج هدف حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت؛ حملاتی که در شرایط جوی بارانی رخ داد و باران پاک آسمان را به بارانی آلوده و اسیدی بدل کرد. در چنین وضعیتی، در حالی که حق بر محیط‌زیست سالم از ابتدایی‌ترین حقوق شهروندان است، تهرانی‌ها شاهد نوعی جنگ شیمیایی غیرمستقیم بر فراز شهر خود شدند.

در روز‌هایی که خبر از باران‌های اسیدی به گوش رسید، ذهنم بیشتر از هر چیز درگیر انسان‌هایی شد که هر صبح در این شهر از خانه بیرون می‌آیند، در خیابان‌ها رفت‌وآمد می‌کنند و در زیر آسمانی خاکستری و سنگین نفس می‌کشند. اما در میان این فکرها، بیش از همه دلم برای ساکنان خاموش آسمان تهران لرزید؛ برای پرندگانی که قرن‌ها با غریزه‌ای دقیق مسیر‌های پرواز خود را می‌شناختند، اما حالا در میان دود، غبار و بوی تند مواد شیمیایی سرگردان شده‌اند.

پرندگانی که هزاران سال در آسمان آزادانه پرواز کرده‌اند، این روز‌ها در آسمان خاکستری تهران گویی نشانه‌ها را گم کرده‌اند. بوی بارانی که روزگاری عطر خاک تازه را با خود می‌آورد، حالا بویی ترش و گزنده دارد؛ بویی که شاید برای بال‌های ظریف و ریه‌های کوچک آنها طاقت‌فرسا باشد.

در همین روز‌ها دکتر رییسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، اعلام کرد که آلودگی فعلی تهران با آلودگی معمول فصول سرد تفاوت دارد و تماس مستقیم این بارش‌ها با پوست یا استنشاق بخارات و ذرات معلق آن می‌تواند موجب سوختگی‌های شیمیایی پوستی، تحریک مجاری تنفسی و آسیب به ریه‌ها شود؛ هشداری که نشان می‌دهد این بار آلودگی هوا تنها یک مسئله معمول شهری نیست.

وقتی این هشدار‌ها را می‌شنوم، دوباره به پرندگان فکر می‌کنم؛ به موجوداتی که نخستین قربانیان خاموش تغییرات محیطی هستند. انسان‌ها می‌توانند اعتراض کنند، ماسک بزنند، دستگاه تصفیه هوا بخرند و برای تغییر شرایط تلاش کنند، اما پرندگان نه ماسکی دارند و نه پناهی. آنها تنها می‌توانند پرواز کنند؛ هر روز بلندتر و دورتر، اما به هر سو که می‌روند، دود و سرب و گوگرد است که ریه‌های کوچکشان را پر می‌کند.

پرندگان تهران شاید بیش از آنچه تصور می‌کنیم شبیه حیواناتی باشند که در مناطق جنگ‌زده زندگی می‌کنند؛ همان‌هایی که بی‌آنکه بدانند چرا آسمان ناگهان آتش می‌بارد یا زمین زیر پایشان می‌لرزد، قربانی تصمیم‌هایی می‌شوند که هرگز در آنها نقشی نداشته‌اند. یکی در میان انفجار‌ها می‌گریزد و دیگری در میان دود و سم نفس می‌کشد.

شاید پرنده‌ای که امروز بر فراز تهران پرواز می‌کند، همان پرنده‌ای باشد که روزی از آسمان حلب یا غزه عبور کرده است. برای آنها مرز‌های ساختگی ما انسان‌ها معنایی ندارد؛ آنها فقط می‌خواهند زنده بمانند، جوجه‌هایشان را بزرگ کنند و مسیر کوچ خود را طی کنند؛ ساده‌ترین حق هر موجود زنده‌ای.

واقعیت این است که پرندگان تهران تنها قربانیان آلودگی هوا نیستند؛ آنها آینه‌ای از وضعیت زندگی ما نیز هستند. همان هوایی را تنفس می‌کنند که ما تنفس می‌کنیم و در همان شهری پرواز می‌کنند که ما در آن زندگی می‌کنیم؛ شهری که هر روز سنگین‌تر، شلوغ‌تر و آلوده‌تر می‌شود.

تلخ است که انسان‌ها برای پرندگان دان می‌ریزند، اما همان انسان‌ها هوایی را که پرندگان در آن پرواز می‌کنند مسموم می‌کنند. کودکان برای لانه‌سازی پرندگان جعبه می‌سازند، اما بزرگ‌تر‌ها درختانی را قطع می‌کنند که خانه طبیعی آنها بوده است.

پرندگان تهران در همین هوای آلوده همچنان آواز می‌خوانند؛ گویی پیامی برای ما دارند: اینکه زندگی هنوز ادامه دارد و هنوز هم می‌توان به آینده امیدوار بود. اما پرسش اینجاست که آیا ما این پیام را می‌شنویم؟

شاید روزی نه چندان دور، صبحی فرا برسد که آسمان تهران دوباره آبی باشد، ابر‌ها سفید و پرندگان با خیال آسوده در آن پرواز کنند؛ روزی که این شهر با طبیعت خود آشتی کرده باشد و آسمانش برای همه امن باشد؛ برای پرواز، برای نفس کشیدن و برای زندگی.