خاموش شدن مشعل‌ها؛ از هدررفت انرژی تا ثروت ملی

به گزارش مجله خبری نگار، گاز‌های مشعل که سال‌ها به‌عنوان یکی از نماد‌های مناطق نفتی و گازی کشور شناخته می‌شد با ایجاد جلوه‌ای بصری، سبب آلودگی‌های زیست‌محیطی و هدررفت منابع ارزشمند انرژی شده است. حال با توسعه فناوری‌ها و گسترش زیرساخت‌های صنعت نفت و گاز، رویکرد جمع‌آوری و بهره‌برداری از این گاز‌ها به‌جای سوزانده شدن در دستور کار قرار گرفته به گونه‌ای که در ایران اجرای پروژه‌های جمع‌آوری گاز‌های مشعل با هدف کاهش اتلاف انرژی، کمک به حل ناترازی گاز و کاهش پیامد‌های زیست‌محیطی با جدیت دنبال شده است.

وزارت نفت طی یک سال و نیم گذشته عزم خود را جزم کرده تا فرآیند سوزاندن گاز‌های مشعل را متوقف کند. در این مسیر طرح‌های بلندمدت وزارت نفت با محوریت احداث واحد‌های ان‌جی‌ال و بهسازی پالایشگاه‌های گازی، ظرفیت جمع‌آوری گاز‌های مشعل را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.

در این باره محسن پاک نژاد - وزیر نفت- اخیرا تأکید کرده است جمع‌آوری گاز‌های مشعل یکی از موضوعات بسیار مهمی است که در حال حاضر ارقام و اعدادی بالایی در حوزه بالادست نفت تحت عنوان گاز‌های فلر یا مشعل سوزانده می‌شود که به معنای هدررفت منابع طبیعی کشور است و طبق هدف کمی در قانون برنامه هفتم پیشرفت این عدد باید به ۱۶ میلیارد متر مکعب در سال برسد.

در ایران، حجم بالای فلرینگ طی دهه‌های گذشته نه‌فقط به محیط‌زیست آسیب‌زده بلکه به معنای از دست رفتن میلیارد‌ها دلار بوده است؛ گازی که می‌توانست خوراک پتروشیمی‌ها باشد، سوخت نیروگاه‌ها شود یا حتی صادر شود، عملاً به دود تبدیل شده است.

به تأکید کارشناسان جمع‌آوری گاز‌های فلر یکی از عقلانی‌ترین و کم‌ریسک‌ترین مسیر‌های اصلاح در بخش انرژی محسوب می‌شود چراکه هم بهره‌وری و درآمد را بالا می‌برد، هم آلودگی را کم می‌کند و هم جایگاه زیست‌محیطی کشور را ارتقاء می‌دهد. به عبارتی پخش شدن گاز‌های فلر در هوا ایجاد آلودگی می‌کند ضمن آنکه این موضوع یک ثروت است و جمع‌آوری آن می‌تواند به اقتصاد کمک کند.

طبق جدیدترین اظهارات وزیر نفت درمجموع تا ۲۰ بهمن ماه حدود ۱۶ میلیون مترمکعب در روز گاز، شامل گاز‌های همراه و مشعل جمع‌آوری شده است که حدود ۷ میلیون مترمکعب از این مقدار مربوط به دولت‌های گذشته تا پیش از دولت چهاردهم بوده و حدود ۹ میلیون مترمکعب که رقم قابل‌توجهی به‌شمار می‌رود، طی ۱۵ تا ۱۶ ماه گذشته و در دوره فعالیت دولت چهاردهم جمع‌آوری شده است.

مسعود پزشکیان - رئیس جمهور هم در مراسم و بهره‌برداری طرح‌های وزارت نفت تاکید کرده است که باید موضوع سوزاندن روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب گاز فلر حل شود، اظهار کرد: انتظار این است حدود ۸-۹ میلیون متر مکعب دیگر از گاز‌های همراه جمع‌آوری شده و حدود ۳۲ مشعل طی ۱۵ ماه آینده خاموش شود.

او با بیان اینکه روزانه ۱۷ میلیون دلار گاز می‌سوزد که عدد بزرگی است و برای توقف این وضعیت شبانه‌روز هم وقت گذاشت کم است و باید کارگروه ویژه تشکیل شود. باید سریع‌تر در زمینه جمع‌آوری این گاز‌ها حرکت و جلو رفت. حتی یک روز و یک ساعت هم برای ما در این زمینه ارزشمند است، آن‌هم وقتی روزانه برای هر میلیون مترمکعب گاز ۳۳۰ هزار دلار از دست می‌دهیم، تقریباً روزانه ۱۰ هزار دلار از دست می‌دهیم که عدد قابل‌توجهی است. پذیرش اینکه روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب گاز در روز بسوزد که هر روز به حدود ۱۷ میلیون دلار می‌رسد و با این رقم چه اقداماتی که نمی‌توان انجام داد.

بدون تردید فلر دیگر صرفاً نشانه تولید نفت نیست؛ بلکه معیاری برای سنجش کارآمدی، مسئولیت‌پذیری و نگاه آینده نگر در مدیریت منابع انرژی است و درصورتی که این مسیر با برنامه‌ریزی دقیق، شفافیت و پیگیری مستمر دنبال شود، می‌تواند نمونه‌ای موفق از تبدیل چالش به فرصت در اقتصاد انرژی ایران باشد.