همسایگان اروپای شرقی روسیه در مسیر تغییرات گسترده با ارتقاء تسلیحات

به گزارش مجله خبری نگار، روزنامه تاگس سایتونگ در مطلبی نوشت: همسایگان اروپای شرقی روسیه به دلیل ارتقاء تسلیحات گسترده و چالش‌های اقتصادی با تغییرات اساسی رو‌به‌رو هستند.

دشمن سابق این کشور‌ها هنوز هم به وضوح در اینجا قابل مشاهده است. بلوک‌های بتنی بزرگ با رنگ خاکستری تیره هنوز در مقابل ردیف ستون‌های دوران شوروی در سواحل رودخانه نریس لیتوانی چیده شده‌اند. کتیبه‌ای با خط سیریلیک در کنار یک تانک رنگ‌آمیزی شده نوشته شده است: «شلیک نکن، سرباز». و: «Laisvé Lietuvai» - آزادی برای لیتوانی - به زبان محلی.

در ۱۳ ژانویه ۱۹۹۱، در جریان حمله به برج تلویزیون و کانال سیماس در این کشور، که توسط ده‌ها هزار لیتوانیایی محاصره شده بود، ۱۴ غیرنظامی کشته و بیش از ۱۰۰۰ نفر توسط تانک‌ها زخمی شدند. کمتر از یک ماه بعد، لیتوانی اولین جمهوری شوروی بود که در یک همه‌پرسی با بیش از ۹۰ درصد آرا استقلال خود را اعلام کرد. اکنون، این ترس البته نه تنها در ویلنیوس، دوباره در حال ظهور است که این دشمن سابق می‌تواند به زودی دشمن آینده (روسیه) باشد.

در خیابان‌های ویلنیوس، پایتخت لیتوانی، نگرانی در همه جا قابل مشاهده است. جعبه‌های سیاه با پس‌زمینه زرد، که کلمه پریدانگا (پناهگاه) روی آنها نوشته شده است، روی در‌ها و پنجره‌ها چسبانده شده‌اند. همبستگی با اوکراین، که مورد تهاجم کرملین قرار گرفته، همه جا به چشم می‌خورد. اتوبوس‌ها شعار «ویلنیوس - قلب – اوکراین» را با چراغ‌های نئون به نمایش می‌گذارند.

همه اینها صرفاً سیاست‌های نمادین نیستند. استونی، لتونی، لیتوانی و لهستان، چهار کشوری که از شرق با روسیه و بلاروس هم‌مرز هستند، گامی در جهت ارتقاء تسلیحات برداشته‌اند که به طور قابل توجهی بزرگتر از شرکای اروپای غربی اتحادیه اروپا است.

در ژوئن سال ۲۰۲۵، تحت فشار دونالد ترامپ، کشور‌های ناتو موافقت کردند که بودجه دفاعی خود را تا سال ۲۰۳۵ به ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی (نسبت به ۲ درصد قبلی) افزایش دهند و ۱.۵ درصد اضافی را صرف سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مرتبط با دفاع کنند. با این حال، چهار کشور شرقی اروپا این کار را بسیار سریع‌تر انجام می‌دهند.

لیتوانی بودجه دفاعی خود را برای سال ۲۰۲۶ به ۵.۳۸ درصد از تولید ناخالص داخلی در بودجه‌ای که درست قبل از کریسمس تصویب شد، افزایش داد. این امر دولت تحت رهبری اینگا روگینین سوسیال دموکرات، را از نظر این گونه هزینه در صدر ناتو قرار می‌دهد.

استونی، به رهبری حزب لیبرال کایا کالاس (که برای تصدی سمت نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجه و سیاست امنیتی به بروکسل نقل مکان کرد)، با کمی بیش از ۵ درصد و تعهد به رسیدن به حداقل ۵.۴ درصد تا سال ۲۰۲۹، در رتبه بعدی قرار دارد.

لتونی، به رهبری اویکا سیلینای محافظه‌کار، سال آینده ۴.۹ درصد از بودجه نظامی خود را برای این منظور هزینه خواهد کرد. لهستان ۴.۸ درصد - تقریباً ۴۷ میلیارد یورو - را هزینه خواهد کرد.

دونالد تاسک، نخست وزیر لهستان هم مانند فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، هدف خود را ایجاد بزرگترین ارتش در اتحادیه اروپا اعلام کرده است. تاسک اعلام کرده که نیرو‌های مسلح لهستان باید برای جلوگیری از تجاوز روسیه به ۵۰۰۰۰۰ سرباز افزایش یابد.

از زمان تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، تعداد نیرو‌های مسلح لهستان از ۱۱۵۵۰۰ نفر به ۲۲۳,۸۰۰ نفر (مرد و زن) افزایش یافته است.

به گفته تاسک علاوه بر صنعت دفاعی قوی لهستان، ایالات متحده آمریکا و کره جنوبی هم در حال تأمین جت‌های جنگنده اف ۳۵ و ۱۰۰۰ تانک K-۲ و هویتزر برای این کشور هستند.

اما در جبهه شرقی، این سوال که چگونه این همه برنامه‌های تسلیحاتی و پرسنلی تأمین مالی خواهند شد، به طور فزاینده‌ای مطرح می‌شود. کسری بودجه و بدهی ملی در لهستان به طرز چشمگیری در حال افزایش است.

دفتر آمار اتحادیه اروپا، یوروستات، کسری بودجه لهستان را برای سال جاری ۶.۸ درصد اعلام کرده است که بالاترین میزان در کل اتحادیه اروپا بوده و به همین دلیل است که اقتصاددانان از لهستان به عنوان کودک با مشکل کسری بودجه منطقه یاد می‌کنند.

در ریگا، ویلنیوس و تالین نیز، وزرای دارایی خزانه‌های خود را به طور گسترده باز می‌کنند. وزرای دفاع این کشور‌ها در پاسخ به یک تحقیق، به اتفاق آرا از تسهیل قوانین بدهی اتحادیه اروپا یا همانطور که در اصطلاحات بروکسل شناخته می‌شود، فعال‌سازی بند فرار ملی استقبال کردند. این امر امکان خروج موقت از محدودیت ۳ درصدی را برای آن‌ها فراهم می‌کند. با این حال، این امر همچنین به بدهی‌ها اجازه می‌دهد تا به رشد خود ادامه دهند.

ریچارد گریوسون، معاون مدیر موسسه مطالعات اقتصادی بین‌المللی وین (wiiw)، می‌گوید: در برخی از کشور‌های اروپای مرکزی و شرقی، اعتبار سیاست مالی به شدت مورد توجه قرار گرفته و عدم قطعیت‌های سیاسی، اعتماد سرمایه‌گذاران را کاهش می‌دهد.

به گفته وی این خطرات در زمان نامناسبی رخ می‌دهند. از سال ۲۰۲۴، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در شرق و به ویژه از کشور‌های غربی به شدت کاهش یافته است.

اولگا پیندیوک، اقتصاددان از wiiw، می‌گوید: بحران در صنعت آلمان و عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی اکنون تأثیر کاملی بر این منطقه دارند.

در همین حال، چین به بزرگترین سرمایه‌گذار در پروژه‌های جدید در اروپای شرقی تبدیل شده و در این فرآیند از آلمان پیشی گرفته است. ژیگیمانتاس پاویلیونیس، دیپلمات سابق و عضو حزب سیماس لیتوانی در این مورد هشدار داده و در این باره گفته است: شما باید خود را از حکومت‌های استبدادی جدا کنید؛ وابستگی به آنها اقتصاد شما را از بین می‌برد.

وی در این باره می‌گوید: لیتوانی برای به رسمیت شناختن رسمی تایوان، خطر جنگ تجاری با پکن را به جان خرید، اما توضیح این موضوع به آلمان که ما به یک سیاست دفاعی مشترک اروپایی نیاز داریم، دشوار است، همانطور که متقاعد کردن برلین به یک سیاست انرژی مشترک اتحادیه اروپا در گذشته دشوار بود.

پاویلیونیس با این حرف به موضوع حساس دیگری اشاره کرد و بر این عقیده است که آلمان تنها پس از حمله روسیه به اوکراین، کشور‌های بالتیک را واقعاً دید.

هانو پوکور، وزیر دفاع استونی، در حال حاضر خواستار استقرار نیرو‌های آلمان-هلند در شهر بندری پارنو در استونی است تا نیرو‌های ناتو را در کشور‌های کوچک بالتیک که شاهد درگیری روسیه در یک جنگ سایه با ناتو هستند تقویت کنند.

پیش‌بینی می‌شود استونی پس از سه سال رکود، در سال ۲۰۲۵ به رشد اقتصادی ۱.۴ درصد و در سال ۲۰۲۶ به رشد اقتصادی ۲.۳ درصد دست یابد. طبق گزارش wiiw، لهستان سال آینده موتور رشد اروپا خواهد بود و انتظار می‌رود رشد اقتصادی ۳.۵ درصدی دیگری را تجربه کند.

از آنجایی که این امر باعث ایجاد مشکلات بدهی قابل توجهی می‌شود، رئیس کمیته امور اتحادیه اروپا در پارلمان لهستان درخواستی را مطرح کرده و اعلام کرده است: برای پایدار کردن هزینه‌های دفاعی بالاتر، اروپا باید پایه‌های اقتصادی کشور‌های عضو شرقی خود را از طریق سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، امنیت و استقلال انرژی، نوآوری و ظرفیت‌های صنعتی - از جمله صنعت دفاعی - و همچنین از طریق استفاده مؤثر از بودجه اتحادیه اروپا و همکاری نزدیک‌تر در داخل این اتحادیه تقویت کند.

این نماینده مجلس که روسیه ورود او را ممنوع کرده است، همچنین گفته است: یک اروپای شرقی قوی‌تر و مقاوم‌تر نه تنها قادر به انجام وظایف دفاعی بزرگتری است، بلکه برای امنیت و ثبات کل اتحادیه اروپا نیز از اهمیت حیاتی برخوردار است.

در این شرایط کشور‌های شرقی اتحادیه اروپا که زمانی نادیده گرفته می‌شدند، از زمان حمله روسیه به اوکراین، حس اعتماد به نفس جدیدی پیدا کرده‌اند. هشدار‌های آنها در مورد همسایه بزرگشان بالاخره شنیده می‌شود. با این حال، برای دستیابی به قدرت پایدار، اکنون باید مدل‌های اقتصادی خود را بازسازی کنند.