اژه‌ای: در نظام حکمرانی با سلسله دوگانه‌ها مواجه هستیم

به گزارش مجله خبری نگار، حجت‌الاسلام محسنی‌اژه‌ای؛ قوه قضاییه در ادامه سلسله جلسات مستمر خود با جوامع نخبگانی کشور، در نشست هم‌اندیشی با نخبگان حوزه و دانشگاه شرکت کرد و طی سخنانی در این نشست گفت: در این قبیل نشست‌ها ضروریست که به یک جمع‌بندی کاربردی برسیم. صرف نشست و برخاست‌ها مشکلی را رفع نمی‌کند، باید این جلسات ما خروجی داشته باشد تا در مورد ان مصوبه و خروجی شما نخبگان از من مطالبه کنید و ما نیز از شما نخبگان مطالبه خواهیم کرد تا به جمع‌بندی‌های حاصل از این قبیل جلسات، جامه‌عمل بپوشانیم.

رییس قوه قضاییه گفت: این سوال مطرح است که آیا جامعه نخبگانی پیرامون همه مسائل و مشکلات کشور و راه‌حل‌های رفع آنها اجماع نظر دارند یا خیر؟ گاهی یک موضوع واحد برای قشری از نخبگان یک نقطه ضعف و آسیب محسوب می‌شود، و همان موضوع برای قشری دیگر از نخبگان یک امر مطلوب و مستحسن تلقی می‌شود.

قاضی‌القضات بیان داشت: ما در نظام حکمرانی با سلسله دوگانه‌هایی مواجهیم؛ شما نخبگان کمک کنید تا بر این دوگانه‌ها فائق آییم. برای مثال، ارائه طریق کنید که چگونه اتخاذ تدبیر کنیم که هم مقولات اجتماعی و قضایی شفاف اعلام شود (تا از این طریق، آگاهی‌بخشی و بازدارندگی ایجاد شود) و هم این شفاف اعلام کردن‌ها، منتهی به اشاعه فحشا نشود. گاه بیان برخی از موارد و مقولات علاوه بر آنکه اشاعه فحشا محسوب می‌شود، تهیج‌کننده دیگران به ارتکاب فساد نیز است.

رییس قوه قضاییه گفت: طبق شرع و قانون ما، ورود به حریم خصوصی افراد و تجسس در احوالات اشخاص، غلط است؛ حال آنکه در بسیاری از کشور‌ها برای کشف جرائم سازمان‌یافته به این قبیل امور متوسل می‌شوند؛ در اینجا ما باید چه کنیم؟

رییس دستگاه قضا بیان داشت: من معتقد به برگزاری دادگاه‌ها به صورت علنی و انتشار عمومی محتوای دادگاه‌ها هستم؛ البته به استثنای مواردی که قانون اساسی منع کرده است. اما باید توجه داشت که قانون، اجازه انتشار عمومی همه دادگاه‌های علنی را نمی‌دهد. از سویی دیگر این سؤال مطرح است که وقتی اتهام انتسابی به یک متهم در جریان دادگاه اثبات نمی‌شود و او تبرئه می‌گردد، آیا به واسطه‌ی انتشار عمومی محتوای دادگاه‌های رسیدگی به اتهام او، به اعتبار و حیثیت خودش و خانواده‌اش لطمه وارد نمی‌شود؟ بنابراین من معتقدم علنی بودن دادگاه‌ها که در قانون اساسی قید شده باید مترادف با انتشار عمومی آنها باشد؛ البته مشروط به آنکه کیفرخواست‌های صادره از دادسرا‌های ما به قدری از اتقان و استحکام برخوردار باشد، که در جریان جلسات رسیدگی در دادگاه‌ها، این کیفرخواست‌ها غالباً با رأی صادره منطبق باشند و یا حداقل بطور کامل نقض نشوند.

رییس عدلیه گفت: دادگاه‌های رسیدگی به جرائم اقتصادی و برخورد با اخلالگران و مفاسد اقتصادی با شدت و قاطعیت بیشتر و عالمانه‌تر و با لحاظ جهات قانونی مختلف، در حال برگزاری است.

قاضی‌القضات اظهار کرد: همه ما باید ملتزم به قانون باشیم؛ اگر هر کس بخواهد سلیقه‌ای عمل کند، سنگ روی سنگ بند نمی‌شود؛ البته قانون نیز باید پایدار، مستحکم و همه‌جانبه باشد و جهات جامعه‌شناختی و شرایط زمانی در آن لحاظ شود. همچنین قانون باید قابلیت اجرا داشته باشد.

رییس قوه قضاییه گفت: امروز بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، یک جبر است و اختیاری در کار نیست که بگوییم می‌خواهیم از این فناوری‌های نوین بهره بگیریم یا خیر؟ این یک ضرورت و اجبار است که از این فناوری‌ها بهره بگیریم؛ اگر این کار را نکنیم در پیشبرد امور، با مشکل مواجه می‌شویم؛ اما در اینجا، نکته اساسی آن است که آسیب‌های این قضیه را مهار کنیم، تا بتوانیم بهترین استفاده را از مزایایش داشته باشیم؛ در حوزه هوش مصنوعی نیز باید توجه و اهتمام داشته باشیم و از همین حالا آسیب‌های مرتبط با این حوزه را شناسایی و مهار کنیم تا بتوانیم بهترین بهره‌گیری را از هوش مصنوعی داشته باشیم.

رییس دستگاه قضا خاطرنشان کرد: در قضیه مرتبط با فضای مجازی و سکو‌های مجازی، تصمیمی در ۳۲ بند در جلسه اخیر شورای‌عالی فضای مجازی اتخاذ شد که بخشی از آن، مرتبط با رفع فیلتر تعدادی از سکو‌ها بود، اما عمده بند‌های این تصمیم، به تقویت زیرساخت‌ها و شبکه‌های بومی اختصاص دارد. در این قضیه، نکته مهم آن است که ما قوی شویم و بتوانیم به فناوری‌های روز دست پیدا کنیم و به این عرصه مسلط شویم، تا در مواجه یا مذاکره با گردانندگان سکو‌های خارجی، از موضع قدرت وارد شویم. یک نگاه آن است که تا زمان پیشگیری از همه آسیب‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ناشی از فضای مجازی، سکو‌های غیربومی را مسدود سازیم و یک نگاه آن است که در عرصه سکو‌های مجازی، قدرتمند و مسلط شویم تا با طرف‌های خارجی به توازن برسیم و از موضع قدرت با آنها مواجه شویم.

نخبگان دانشگاهی چه گفتند؟

پیش از سخنان رییس قوه قضاییه، ۱۸ نفر از نخبگان حوزه و دانشگاه به طرح مطالب، نقطه‌نظرات و دیدگاه‌های خود پرداختند. نخبگان دانشگاهی حاضر در این مراسم از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های سطح یک ملی تشکیل می‌دادند که در مقوله «وحدت حوزه و دانشگاه»، دارای تالیف، پژوهش و نظریه بودند؛ نخبگان حوزوی حاضر در این نشست نیز از چهره‌های برتر علمی، تحصیلی و تبلیغی حوزه‌های علمیه و مدرسان و پژوهشگران علوم حوزوی بودند.

«بهرامی» از نخبگان دانشگاهی طی سخنانی، با اشاره به جایگاه دستگاه قضا در ساختار حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران، گفت: قوه قضاییه پیشانی قضاوت اجتماعی درباره نظام اسلامی محسوب می‌شود.

وی در ادامه بر ضرورت به‌روز‌رسانی ساختار حکمرانی در نظام جمهوری اسلامی تاکید کرد و با اشاره به تحولات پیش‌آمده در حوزه فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی گفت: امروز نیاز به ارائه آموزش‌های بین رشته‌ای، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود و امیدواریم که قوه قضاییه نیز در درون خود، به این مقوله توجه ویژه‌ای داشته باشد.

«اعتمادی‌فر» از نخبگان دانشگاهی طی سخنانی، سه موضوع «تراکم پرونده‌ها و اطاله دادرسی»، «شفافیت در تصمیم گیری» و «رضایتمندی کارکنان عدلیه و مراجعان به آن» را از چالش‌های اصلی قوه قضاییه عنوان کرد.

وی در ادامه بر ضرورت استفاده حداکثری از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در فرایند‌های رسیدگی و همچنین توانمندسازی بین‌رشته‌ای قضات از طریق ارائه آموزش‌های مقتضی تاکید کرد.

خانم «اسماعیل فرزان» از نخبگان حوزوی حاضر در این مراسم طی سخنانی گفت: قوه قضاییه می‌تواند با بکارگیری فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، مشاوره‌های حقوقی و قضایی مفیدی را به آحاد جامعه به ویژه حوزویان و دانشگاهیان ارائه دهد.

وی در ادامه خواستار استفاده حداکثری دستگاه قضا از ابزار رسانه برای انعکاس دستاورد‌ها و اقدامات عدلیه به مردم شد و ضمن تمجید از تهیه و پخش سریال «آقای قاضی» عنوان کرد: تهیه آثاری نظیر مجموعه تلویزیونی آقای قاضی، تاثیر بسزایی در ارتقاء سطح آگاهی و دانش حقوقی و قضایی مردم دارد.

«حسین‌زاده» از نخبگان دانشگاهی حاضر در این نشست طی سخنانی گفت: سال گذشته و زمانی که من در سازمان برنامه و بودجه مسئولیت داشتم شاهد پیگیری‌های مکرر سازمان بازرسی در خصوص اجرای قانون جوانی جمعیت بودم که سرانجام، نتیجه این پیگیری‌ها، تخصیص بودجه لازم برای اجرای قانون مذکور بود.

وی همچنین با بیان اینکه تمام قوانین ما نیازمند یک پیوست اجتماعی هستند، خواستار رسانه‌ای شدن بیش از پیش جلسات دادگاه‌های علنی مرتبط با حوزه مفاسد اقتصادی شد.

حجت‌الاسلام «عامری» نخبه حوزوی طی سخنانی با بیان اینکه صِرف وجود یک خبرگزاری، برای انعکاس فعالیت‌ها و اقدامات گسترده قوه قضاییه کفایت نمی‌کند، اظهار کرد: سریال «آقای قاضی» که با استقبال قابل توجه مردم همراه بود تلفیقی از خلاقیت و هنر محسوب می‌شود.

وی افزود: یکی از معاصی بزرگ در انقلاب اسلامی، موضوع اشرافی‌گری است و زمینه بسیاری از جرائمی که امروز در جامعه وجود دارد به خاطر مشاهده همین مظاهر اشرافی‌گری توسط مجرمان است.

خانم «خالقیان» از نخبگان دانشگاهی حاضر در این نشست اظهار کرد: وحدت حوزه و دانشگاه به معنای حرکت پا به پای علم و دین در نظام اسلامی و توجه به علم و همبستگی فکر و دل است.

وی ادامه داد: وقتی از وحدت حوزه و دانشگاه صحبت می‌کنیم، منظورمان توجه و هوشیاری در برابر دشمن مشترک و بیداری ملت و تعالی جامعه، تلفیق روش‌های سنتی و مدرن و ارتباط منسجم روحانیون و دانشگاهیان و همچنین اتخاذ پروژه‌های مشترک پژوهشی و پیدا کردن زبان مشترک و درک متقابل حوزه و دانشگاه است.

خانم «علی‌پور» از نخبگان حوزوی که به نمایندگی از جامعة‌الزهرا (س) در این نشست حضور داشت، طی سخنانی گفت: زمانی که نخبگان یک کشور دارای ادبیات واحدی باشند، مردم نیز در برابر اتفاقات پیش روی جامعه مصون خواهند ماند.

وی عنوان کرد: ما در جامعة‌الزهرا (س) آمادگی داریم تا در خصوص مسائل معتنابه جامعه همچون حجاب، خانواده و فرزندآوری، طرح‌های کاربردی خود را به قوه قضاییه ارائه دهیم.

«آقاحسینی» از نخبگان حوزوی حاضر در این نشست نیز گفت: خروجیِ وحدت حوزه و دانشگاه باید به حکمرانی هرچه مطلوب‌ترِ نظام اسلامی کمک کند.

وی در ادامه «بازدارندگی» و «بازنمایی» را به عنوان دو چالش اصلی قوه قضاییه عنوان کرد و گفت: متاسفانه هنوز میزان قابل توجهی از احکام صادره توسط محاکم قضایی، بازدارندگی لازم را ندارند؛ امروز از یک سو شاهد این هستیم که دستگاه قضا با فرزندان معاون اول سابق خود برخورد می‌کند و این موضوع با بازخورد خوب جامعه همراه می‌شود؛ اما از سوی دیگر می‌بینیم که یک سارق سابقه‌دار بعد از چندین بار آزادی از زندان، باز هم به خاطر ارتکاب همان جرایم قبلی دستگیر می‌شود؟

آقاحسینی در ادامه، خواستار برخورد قاطعانه قوه قضاییه با افرادی شد که با سخنان و مطالب غیرصحیح خود، امنیت روانی جامعه را مخدوش می‌کنند.

وی همچنین بر ضرورت افزایش روایت‌های مستند از آنچه در دادگاه‌ها و محاکم قضایی کشور اتفاق می‌افتد، تاکید کرد.

«مجیدی» از دیگر نخبگان دانشگاهی حاضر در این مراسم، ضمن قدردانی از رییس قوه قضاییه به دلیل ارتباط مستمر با لایه‌های مختلف اجتماعی بیان داشت: عدم اجرای کامل و دقیق سیاست‌های کلی طی ۳۵ سال گذشته، یکی از دلایل اصلی ناترازی‌هایی است که امروز با آن مواجه هستیم.

وی در ادامه با اشاره به مغفول ماندن اصول ۲۶ و ۲۷ قانون اساسی و عدم اهتمام به تحزب‌گرایی در کشور، به طرح مطالبی در رابطه با دیپلماسی قضایی کشورمان پرداخت.

خانم «فرجی» از نخبگان حوزوی حاضر در این نشست طی سخنانی با بیان اینکه حوزه و دانشگاه دو بال پرواز جامعه اسلامی به سوی قله‌های علم و معرفت هستند، گفت: عصر دیجیتال و فناوری‌های نوین، فرصت بی‌نظیری را برای وحدت حوزه و دانشگاه ایجاد کرده است.

وی افزود: ایجاد شبکه‌های دانش بنیان، بومی‌سازی فناوری‌ها، توسعه آموزش‌های مهارتی و توجه به اخلاق در فناوری، از جمله راهکار‌های افزایش وحدت حوزه و دانشگاه محسوب می‌شوند.

فرجی در ادامه خواستار حمایت‌های مالی و معنوی عدلیه از پژوهش‌های مشترک حوزه و دانشگاه و همچنین ایجاد سازوکار‌های مشخص تعاملی میان دستگاه قضا و حوزه و دانشگاه شد.

«صافی» از نخبگان دانشگاهی حاضر در این نشست طی سخنانی خواستار ایجاد پیشخوان‌های قضایی در محیط‌های دانشگاهی برای استفاده دانشجویان شد.

وی افزود: قوه قضاییه باید با تلاش‌ها و برنامه‌ریزی‌های خود، باور به وجود عدالت در جامعه را در محیط‌های دانشگاهی و دانشجویی پررنگ کند.

حجت‌الاسلام «نژادمحمد» از نخبگان حوزوی حاضر در این نشست طی سخنرانی گفت: مسئولان، مدیران و مقامات کشور، باید بیش از پیش از شرایط کف جامعه باخبر و آگاه باشند.

حجت‌الاسلام «عباسپور» از نخبگان حوزوی حاضر در این نشست گفت: دستگاه قضایی باید در مقوله جذب اساتید فقهی به عدلیه اهتمام بیشتری داشته باشد.

حجت‌الاسلام «عابدینی» دیگر نخبه حوزوی حاضر در این مراسم نیز بیان داشت: متاسفانه امروز تعامل سازنده‌ای میان حقوق و علوم اجتماعی در کشور وجود ندارد که باید این وضعیت اصلاح شود.

حجت‌الاسلام «حسینی مطلق» از دیگر نخبگان حوزوی حاضر در این نشست، طی سخنانی خواستار تبیین دیدگاه دستگاه قضا در موضوع فیلترینگ و رفع فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی خارجی شد.

«خائف‌الهی» از نخبگان دانشگاهی حاضر در این مراسم طی سخنانی گفت: چنانچه سبک زندگی فاسدی در کشور وجود دارد به خاطر الگوبرداری از سبک زندگی کابالا می‌باشد و قوه قضاییه می‌تواند در تعامل با دانشگاه، رویکرد صحیحی را برای اصلاح این سبک زندگی اتخاذ کند.

حجت‌الاسلام «مجتهدی» از نخبگان حوزوی حاضر در این نشست، طی سخنانی این سوال را مطرح کرد که آیا تصمیم روز گذشته شورای عالی فضای مجازی ناظر بر رفع فیلتر برخی شبکه‌های اجتماعی، در راستای حکمرانی فضای مجازی و شبکه ملی اطلاعات اتخاذ شده است یا خیر؟

دیگر نخبه حوزوی حاضر در این نشست بیان داشت: در مقوله برخورد با مدیران متخلف، باید به خسارات ناشی از اقدام یا ترک فعل آنها که متوجه مردم می‌شود نیز عنایت داشت.

گفتنی است؛ نخبگان حوزوی حاضر در این نشست را چهره‌های برتر علمی، تحصیلی و تبلیغی حوزه‌های علمیه و مدرسان و پژوهشگران علوم حوزوی تشکیل می‌دادند.

همچنین نخبگان دانشگاهی حاضر در این مراسم، از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های سطح یک ملی بودند که در مقوله «وحدت حوزه و دانشگاه»، دارای تالیف، پژوهش و نظریه بودند.