پژوهش جدید دانشمندان آلمانی؛ همه‌گیری کرونا روند پیری بیولوژیکی را تسریع کرد

به گزارش مجله خبری نگار، نتایج یک پژوهش جدید علمی نشان می‌دهد همه‌گیری کرونا و فشار‌های روانی و اجتماعی ناشی از آن ممکن است روند پیری بیولوژیکی بدن را تسریع کرده باشد؛ پدیده‌ای که بیش از همه در نوجوانان و افرادی که پیش از همه‌گیری نیز با مشکلات جسمی یا شرایط اجتماعی نامساعد روبه‌رو بودند، مورد توجه محققان قرار گرفته است.

این پژوهش که در مجله معتبر علمی «Proceedings of the National Academy of Sciences» (PNAS) منتشر شده، توسط گروهی از محققان آلمانی به سرپرستی پژوهشگرانی از مؤسسه روان‌پزشکی ماکس پلانک در مونیخ انجام شده است. دانشمندان در این مطالعه با بررسی نمونه‌های DNA بزاق بیش از هزار نفر، تغییرات مرتبط با پیری اپی‌ژنتیکی را در کودکان، نوجوانان و جوانان بررسی کردند.

یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد شاخص‌های مرتبط با پیری بیولوژیکی در تمام گروه‌های سنی افزایش یافته، اما ارتباط میان فشار‌های روانی ناشی از همه‌گیری و سرعت گرفتن روند پیری، در نوجوانان برجسته‌تر بوده است.

بررسی DNA بیش از هزار نفر؛ نوجوانان در کانون توجه

محققان در این مطالعه اطلاعات مربوط به یک هزار و ۲۸ نفر را بررسی کردند. شرکت‌کنندگان شامل سه گروه سنی بودند: ۳۵۹ کودک با میانگین سنی ۹.۵ سال، ۳۸۵ نوجوان با میانگین سنی ۱۵.۵ سال و ۲۸۴ جوان و بزرگسال با میانگین سنی ۲۴.۳ سال.

دانشمندان نمونه‌های بزاق این افراد را در دو مقطع زمانی جمع‌آوری کردند؛ نخست پیش از آغاز محدودیت‌های کرونایی در آلمان در مارس ۲۰۲۰ و سپس پس از دوره دوم محدودیت‌ها، در فاصله زمستان ۲۰۲۱ تا بهار ۲۰۲۲.

پژوهشگران با استفاده از ابزار‌های موسوم به «ساعت اپی‌ژنتیکی» و بررسی تغییرات شیمیایی DNA، سرعت و میزان تغییرات مرتبط با افزایش سن بیولوژیکی را ارزیابی کردند.

نتایج نشان داد شاخص‌های مرتبط با افزایش سن اپی‌ژنتیکی و سرعت پیری در هر سه گروه سنی افزایش پیدا کرده است. با این حال، در نوجوانان ارتباط معنادارتری میان احساس فشار ناشی از همه‌گیری و افزایش سرعت پیری مشاهده شد.

چرا نوجوانان بیشتر تحت تأثیر قرار گرفتند؟

یکی از یافته‌های مهم این تحقیق، نقش فشار‌های روانی و کاهش ارتباطات اجتماعی در دوران قرنطینه بود.

به گفته محققان، محدودیت دیدار با دوستان و کاهش تعاملات اجتماعی، به‌ویژه در دوره حساس نوجوانی، با افزایش شاخص‌های پیری اپی‌ژنتیکی ارتباط داشته است.

دوران نوجوانی مرحله مهمی از رشد جسمی، روانی و اجتماعی انسان محسوب می‌شود. به همین دلیل، محدود شدن ارتباط با همسالان و تغییر ناگهانی سبک زندگی در دوران همه‌گیری می‌تواند فشار قابل‌توجهی بر این گروه سنی وارد کند.

البته یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ارتباط میان فشار‌های ذهنی ناشی از همه‌گیری و تغییرات سرعت پیری، در کودکان و بزرگسالان به اندازه نوجوانان برجسته نبوده است.

چه عواملی خطر پیری بیولوژیکی را افزایش دادند؟

بررسی‌های تکمیلی نشان داد افرادی که پیش از همه‌گیری از وضعیت جسمانی نامناسب‌تری برخوردار بودند یا با مشکلات رفاهی و اجتماعی مواجه بودند، تغییرات بیشتری در برخی شاخص‌های پیری اپی‌ژنتیکی نشان دادند.

وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده، سلامت جسمانی پیش از همه‌گیری و میزان رفاه روانی از جمله عواملی بودند که در تحلیل محققان مورد توجه قرار گرفتند.

همچنین پژوهشگران احتمال می‌دهند تغییر سبک زندگی، کاهش فعالیت بدنی و افزایش کم‌تحرکی در دوران محدودیت‌های کرونایی در برخی از تغییرات مشاهده‌شده نقش داشته باشد.

پیری اپی‌ژنتیکی دقیقاً به چه معناست؟

پیری بیولوژیکی الزاماً با سن شناسنامه‌ای افراد یکسان نیست. دانشمندان برای بررسی این پدیده، از شاخص‌هایی استفاده می‌کنند که تغییرات مولکولی و شیمیایی مرتبط با افزایش سن را در سلول‌ها و DNA اندازه‌گیری می‌کنند.

یکی از این روش‌ها بررسی متیلاسیون DNA است؛ فرایندی شیمیایی که در تنظیم فعالیت ژن‌ها نقش دارد و تغییرات آن می‌تواند اطلاعاتی درباره روند پیری بدن ارائه دهد.

این ساعت‌های اپی‌ژنتیکی تخمینی از وضعیت و سرعت پیری بیولوژیکی ارائه می‌کنند، اما افزایش شاخص آنها لزوماً به معنای ابتلا به بیماری یا پیر شدن ظاهری فرد نیست.

آیا آثار پیری ناشی از کرونا دائمی است؟

با وجود اهمیت نتایج این تحقیق، هنوز مشخص نیست تغییرات مشاهده‌شده تا چه اندازه پایدار خواهند بود و آیا در بلندمدت خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط با افزایش سن را افزایش می‌دهند یا خیر.

محققان تأکید کرده‌اند که برای پاسخ به این پرسش‌ها، مطالعات طولانی‌مدت بیشتری مورد نیاز است.

همچنین باید توجه داشت که این پژوهش تأثیر شرایط دوران همه‌گیری، از جمله فشار‌های روانی و محدودیت‌های اجتماعی را بررسی کرده است و نباید نتایج آن را به‌عنوان اثبات تأثیر مستقیم ابتلا به ویروس کرونا بر پیری زودرس همه افراد تفسیر کرد.

در مجموع، یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد بحران‌های اجتماعی و تغییرات گسترده در سبک زندگی می‌توانند فراتر از سلامت روان، آثار قابل‌اندازه‌گیری بر فرآیند‌های زیستی بدن داشته باشند؛ موضوعی که توجه ویژه به سلامت جسمی و روانی کودکان و نوجوانان را در شرایط بحرانی ضروری‌تر می‌کند.