راز نجات از سیلاب؛ از غرق‌شدگی تا مسمومیت!

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز، دکتر رحمانیان، متخصص طب اورژانس، با اشاره به خطرات متعدد سیلاب برای سلامت انسان اظهار کرد: بسیاری از آسیب‌های ناشی از سیل تنها به زمان وقوع حادثه محدود نمی‌شود و حتی پس از فروکش کردن آب نیز احتمال بروز مسمومیت، عفونت، جراحت و بیماری‌های ناشی از آلودگی محیط وجود دارد؛ بنابراین مردم باید در تمام مراحل پیش، حین و پس از سیلاب، اصول ایمنی و بهداشتی را رعایت کنند.

غرق‌شدگی؛ مهم‌ترین خطر جانی در سیلاب

وی با بیان اینکه غرق‌شدگی یکی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر ناشی از سیلاب است، گفت: تصور اشتباه درباره کم‌عمق بودن آب یا توانایی شنا کردن می‌تواند جان افراد را به خطر بیندازد؛ چراکه جریان سریع آب حتی در عمق کم نیز قدرت زیادی دارد و ممکن است افراد را با خود ببرد. وجود چاله‌ها، کانال‌ها، موانع و اجسام شناور نیز خطر سقوط و گرفتار شدن را افزایش می‌دهد.

این متخصص طب اورژانس و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی توصیه کرد: افراد به هیچ عنوان برای عبور از مسیر‌های آب‌گرفته، رودخانه‌ها و مسیل‌ها اقدام نکنند و با خودرو، موتورسیکلت یا حتی پیاده وارد جریان آب نشوند. در صورت گرفتار شدن در منطقه‌ای که سطح آب در حال افزایش است، باید در صورت امکان به نقطه‌ای مرتفع و امن بروند، موقعیت خود را به نیرو‌های امدادی اطلاع دهند و تا رسیدن کمک در محل امن باقی بمانند.

وی افزود: در صورت مشاهده فرد در حال غرق شدن، افراد غیرمتخصص نباید بدون تجهیزات وارد آب شوند؛ زیرا ممکن است خودشان نیز گرفتار شوند. بهترین اقدام، تماس با نیرو‌های امدادی و کمک از خشکی با استفاده از طناب، حلقه نجات یا وسیله شناور، بدون ورود به جریان آب است.

برق‌گرفتگی و جراحت؛ خطرات پنهان آب‌گرفتگی

دکتر رحمانیان با اشاره به احتمال آسیب دیدن کابل‌های برق و سقوط سیم‌های فشارقوی در زمان سیل گفت: تماس آب با تجهیزات و تأسیسات برقی می‌تواند موجب برق‌گرفتگی و حتی مرگ شود؛ بنابراین افراد باید از ورود به آب‌هایی که احتمال وجود سیم برق یا تجهیزات برقی در آنها وجود دارد، خودداری کنند و به سیم‌های سقوط‌کرده یا تابلو‌های برق آسیب‌دیده نزدیک نشوند.

وی تأکید کرد: اگر فردی در آب دچار برق‌گرفتگی شد، نباید تا زمانی که جریان برق از منبع اصلی قطع نشده است به او دست زد. ابتدا باید با نیرو‌های امدادی و شرکت برق تماس گرفت و پس از ایمن شدن محل، اقدامات کمک‌های اولیه و احیای قلبی ریوی توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.

این متخصص طب اورژانس همچنین با بیان اینکه جریان سیلاب ممکن است اجسام سنگین، شاخه درختان، قطعات فلزی، شیشه و آوار را با خود حمل کند، اظهار کرد: برخورد این اجسام با بدن می‌تواند موجب بریدگی، پارگی، شکستگی استخوان، ضربه به سر و آسیب‌های داخلی شود.

وی توصیه کرد: در صورت بروز جراحت، ابتدا فرد را از محیط خطر دور کنید و در صورت امکان، خونریزی را با فشار مستقیم و استفاده از پارچه یا گاز تمیز کنترل کنید. در صورت احتمال شکستگی، عضو آسیب‌دیده را حرکت ندهید و از جابه‌جایی غیرضروری مصدوم خودداری کنید. در خونریزی شدید، آسیب سر، گردن و ستون فقرات یا شکستگی‌های جدی، باید فوراً با اورژانس تماس گرفته شود.

به گفته وی، زخم‌هایی که با آب سیلاب، فاضلاب یا خاک آلوده تماس داشته‌اند، باید با آب سالم و صابون شست‌وشو داده شوند و از نظر نیاز به بررسی پزشکی، پیشگیری از عفونت و واکسیناسیون کزاز ارزیابی شوند.

سرمازدگی؛ پیامد ماندن طولانی‌مدت در آب

دکتر رحمانیان با اشاره به اینکه تماس طولانی‌مدت با آب سرد و لباس‌های خیس می‌تواند موجب کاهش دمای بدن شود، اظهار کرد: لرزش بدن، رنگ‌پریدگی، سردی پوست، اختلال در صحبت کردن، گیجی، خواب‌آلودگی و کاهش سطح هوشیاری از نشانه‌های افت دمای بدن هستند.

وی افزود: در صورت مشاهده این علائم، فرد باید در اولین فرصت به محیطی خشک و گرم منتقل شود، لباس‌های خیس او خارج و بدنش با پتو یا پوشش خشک گرم شود. اگر فرد هوشیار است و توانایی بلع طبیعی دارد، می‌توان نوشیدنی گرم و بدون کافئین به او داد؛ اما به فرد بیهوش یا دچار اختلال هوشیاری نباید چیزی خوراند. در موارد شدید، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.

آلودگی آب و مواد غذایی؛ زمینه‌ساز بیماری‌های عفونی

این متخصص طب اورژانس با اشاره به احتمال آلودگی آب سیلاب به فاضلاب، فضولات انسانی و حیوانی، مواد شیمیایی و زباله‌های آلوده گفت: تماس یا مصرف این آب می‌تواند زمینه‌ساز بیماری‌های گوارشی، اسهال، استفراغ، عفونت‌های پوستی و برخی بیماری‌های عفونی شود.

وی توصیه کرد: مردم از نوشیدن آب چاه‌ها، چشمه‌ها و منابعی که احتمال آلودگی آنها وجود دارد خودداری کنند و تا زمان تأیید سلامت آب شبکه، از آب بسته‌بندی سالم یا آب جوشانده‌شده استفاده کنند. همچنین مواد غذایی که با آب سیلاب تماس داشته‌اند، حتی اگر ظاهر طبیعی داشته باشند، نباید مصرف شوند.

به گفته وی، شست‌وشوی مرتب دست‌ها با آب سالم و صابون، رعایت بهداشت مواد غذایی، استفاده از ظروف تمیز و خودداری از شست‌وشوی میوه و سبزی با آب آلوده، از اقدامات ضروری برای پیشگیری از بیماری‌های گوارشی پس از سیل است.

مراقبت از گزش حیوانات و مسمومیت با مونوکسید کربن

دکتر رحمانیان خاطرنشان کرد: در زمان سیلاب ممکن است حیوانات، جوندگان، مار‌ها و سایر جانوران از محل زندگی خود خارج شده و به مناطق مسکونی پناه ببرند؛ بنابراین افراد باید هنگام تردد در مناطق آب‌گرفته و پاک‌سازی منازل مراقب گزش و تماس با این جانوران باشند.

وی افزود: در صورت گزش مار یا حیوانات دیگر، باید فرد را از محل خطر دور کرد، عضو آسیب‌دیده را تا حد امکان بی‌حرکت نگه داشت و سریعاً به مرکز درمانی منتقل کرد. بریدن محل گزش، مکیدن زخم، بستن محکم عضو و استفاده از روش‌های سنتی برای خارج کردن سم به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

این متخصص طب اورژانس همچنین با تأکید بر خطر استفاده نادرست از وسایل گرمایشی و مولد‌های برق پس از سیل گفت: استفاده از موتور برق یا وسایل احتراقی در فضای بسته و بدون تهویه مناسب می‌تواند موجب تجمع گاز مونوکسید کربن و مسمومیت شدید شود.

وی توصیه کرد: موتور برق باید در فضای باز و دور از در و پنجره ساختمان استفاده شود و وسایل گرمایشی و گازسوز نیز پیش از استفاده از نظر ایمنی بررسی شوند. سردرد، سرگیجه، تهوع، ضعف، خواب‌آلودگی و اختلال هوشیاری می‌توانند از علائم مسمومیت با مونوکسید کربن باشند. در صورت بروز این علائم، افراد باید بدون به خطر انداختن جان خود، محیط را ترک کرده و با اورژانس تماس بگیرند.

در صورت گرفتار شدن در سیلاب چه کنیم؟

دکتر رحمانیان با تأکید بر حفظ خونسردی در شرایط اضطراری اظهار کرد: اگر فرد در خانه یا ساختمان گرفتار سیلاب شد، باید از زیرزمین و طبقات پایین خارج شود و در صورت امکان به طبقات بالاتر یا نقطه مرتفع و امن برود. همچنین باید از نزدیک شدن به پنجره‌های در معرض جریان آب، دیوار‌های ناپایدار و سازه‌های آسیب‌دیده خودداری کند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: در صورت امکان، افراد باید تلفن همراه، مدارک ضروری و دارو‌های مورد نیاز خود را در بسته‌بندی ضدآب همراه داشته باشند و موقعیت خود را به نیرو‌های امدادی اطلاع دهند. اگر در خودرو گرفتار شدند و خودرو در حال حرکت با جریان آب است، نباید برای عبور از آب تلاش کنند؛ در صورت امکان خروج ایمن و دسترسی به نقطه مرتفع، باید از خودرو فاصله بگیرند و خود را به محل امن برسانند. در صورت محبوس شدن یا بالا آمدن آب، تماس با امدادگران و اعلام دقیق موقعیت اهمیت حیاتی دارد.

پس از فروکش کردن سیلاب نیز خطر تمام نشده است

این متخصص طب اورژانس با اشاره به اینکه بازگشت به منازل آسیب‌دیده باید با تأیید نیرو‌های مسئول انجام شود، گفت: احتمال ریزش ساختمان، نشت گاز، برق‌گرفتگی، وجود مواد شیمیایی و آلودگی‌های زیستی پس از سیلاب همچنان وجود دارد؛ بنابراین افراد نباید بدون اطمینان از ایمنی ساختمان وارد آن شوند و برای پاک‌سازی محیط باید از دستکش، چکمه و ماسک مناسب استفاده کنند.

وی ادامه داد: لاشه حیواناتی که ممکن است پس از سیلاب در محیط باقی بمانند، در صورت تجزیه و تماس با منابع آب و خاک می‌توانند موجب آلودگی محیط و انتشار عوامل بیماری‌زا شوند؛ بنابراین مردم باید از تماس مستقیم با این لاشه‌ها خودداری کنند و موضوع را برای جمع‌آوری و دفع بهداشتی به نیرو‌های مسئول اطلاع دهند.

دکتر رحمانیان تأکید کرد: کودکان را از بازی در آب‌های باقی‌مانده و گل‌ولای دور نگه دارید، زخم‌های پوستی را تمیز و پوشیده نگه دارید و در صورت بروز تب، اسهال، استفراغ، قرمزی و تورم زخم، تنگی نفس یا علائم غیرطبیعی به مراکز درمانی مراجعه کنید. همچنین افراد دارای بیماری‌های مزمن باید دارو‌های ضروری خود را در دسترس داشته باشند و در صورت قطع دسترسی به دارو یا بروز علائم بیماری، برای دریافت خدمات درمانی اقدام کنند.

وی در پایان با تأکید بر اینکه پیشگیری از ورود به مناطق پرخطر مهم‌ترین راه کاهش تلفات سیلاب است، خاطرنشان کرد: مردم باید هشدار‌های هواشناسی و اطلاعیه‌های مدیریت بحران را جدی بگیرند، از حضور در حریم رودخانه‌ها و مسیل‌ها، توقف و پارک خودرو در مسیر‌های سیلابی و سفر‌های غیرضروری خودداری کنند و در صورت اعلام تخلیه منطقه، بدون تأخیر به محل امن منتقل شوند.