دانشمندان در مورد تأثیر استرس ناشی از همه‌گیری بر پیری بیولوژیکی گزارش داده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، همه‌گیری ویروس کرونا (کووید-۱۹) شیوه زندگی میلیون‌ها نفر را تغییر داده است: محدودیت‌های حرکتی، آموزش از راه دور و کاهش تعاملات حضوری به منابع استرس اضافی تبدیل شده‌اند. محققان دریافته‌اند که تجربیات این دوره ممکن است نه تنها بر سلامت روان، بلکه بر فرآیند‌های بیولوژیکی مرتبط با پیری نیز تأثیر گذاشته باشد. این ارتباط به ویژه در میان نوجوانان قابل توجه بود. ایزوستیا در مورد تغییراتی که دانشمندان در DNA شرکت‌کنندگان در مطالعه کشف کردند و اینکه چرا هنوز نمی‌توان آنها را شواهدی از پیری برگشت‌ناپذیر دانست، گزارش می‌دهد.

ردپای همه‌گیری در DNA

یک تیم بین‌المللی از دانشمندان به رهبری متخصصان موسسه روانپزشکی ماکس پلانک در مونیخ، داده‌های مربوط به ۱۰۲۸ ساکن آلمانی را بررسی کردند. این مطالعه شامل ۳۵۹ کودک هشت تا ۱۰ ساله، ۳۸۵ نوجوان ۱۴ تا ۱۶ ساله و ۲۸۴ جوان ۲۰ تا ۲۹ ساله بود. نتایج در مجله Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) منتشر شد.

محققان نمونه‌های بزاق جمع‌آوری‌شده قبل از اولین قرنطینه در مارس ۲۰۲۰ و در طول دوره پیگیری، از سپتامبر ۲۰۲۱ تا مه ۲۰۲۲ را مقایسه کردند. آنها از این نمونه‌ها برای ارزیابی تغییرات در متیلاسیون DNA - نشانگر‌های شیمیایی که بر فعالیت ژن تأثیر می‌گذارند - استفاده کردند. این تغییرات برای محاسبه سن اپی‌ژنتیک و سرعت پیری بیولوژیکی استفاده می‌شوند.

چگونه سن بیولوژیکی اندازه‌گیری شد

دانشمندان برای تجزیه و تحلیل خود از چهار ابزار اپی‌ژنتیکی استفاده کردند: DunedinPACE، GrimAge۲، Horvath و PedBE. این ابزار‌ها به دلیل ارزیابی الگو‌های خاص متیلاسیون DNA و مرتبط کردن آنها با تغییرات مرتبط با سن، ساعت‌های اپی‌ژنتیکی نامیده می‌شوند. با این حال، مدل‌های مختلف چیز‌های متفاوتی را اندازه‌گیری می‌کنند: برخی سن بیولوژیکی را تخمین می‌زنند، در حالی که برخی دیگر سرعت پیری را اندازه‌گیری می‌کنند.

مقایسه نمونه‌ها نشان داد که برخی از شاخص‌های پیری اپی‌ژنتیکی در طول همه‌گیری افزایش یافته‌اند. تغییرات آماری معنی‌داری برای سه مورد از چهار ابزار مورد استفاده - PedBE، GrimAge۲ و DunedinPACE - مشاهده شد. شاخص Horvath افزایش معنی‌داری را نشان نداد.

دانشمندان تأکید می‌کنند که سن اپی‌ژنتیک معادل تعداد سال‌های زندگی نیست. افزایش سن اپی‌ژنتیک به این معنی نیست که فرد به معنای واقعی کلمه چند سال پیرتر شده است؛ بلکه به تغییراتی در نشانگر‌های مولکولی اشاره دارد که مطالعات دیگر آنها را با خطرات سلامتی درازمدت مرتبط دانسته‌اند.

جالب‌ترین ارتباط بین درک ذهنی از همه‌گیری و تغییرات در سرعت پیری در نوجوانان بود. هرچه آنها بار مرتبط با کووید-۱۹ را بیشتر درک می‌کردند، افزایش DunedinPACE بیشتر بود. هیچ ارتباط آماری معنی‌داری بین کودکان و بزرگسالان جوان یافت نشد.

یکی از عواملی که به ویژه برای نوجوانان قابل توجه بود، فقدان فرصت برای تعامل با همسالان بود. محدودیت در ملاقات با دوستان نه تنها بر خلق و خوی آنها، بلکه بر شاخص‌های بیولوژیکی آنها نیز تأثیر می‌گذاشت.

این نشان می‌دهد که نوجوانی ممکن است دوره‌ای باشد که به طور خاص به اثرات استرس حساس است. این ممکن است به دلیل تغییراتی باشد که در بدن در دوران بلوغ رخ می‌دهد، یا به این دلیل که اقدامات انزوا، مانند محدودیت در ملاقات با همسالان، تأثیر ویژه‌ای بر این گروه سنی داشته است.

تجزیه و تحلیل‌های بیشتر نشان داد که تغییرات بارزتری در نشانگر‌های اپی‌ژنتیکی در شرکت‌کنندگانی مشاهده شد که قبل از همه‌گیری در وضعیت نامطلوب‌تری قرار داشتند. محققان در میان عوامل خطر، سلامت جسمی ضعیف، رفاه ذهنی پایین‌تر و پیشینه اجتماعی-اقتصادی نامطلوب خانواده را شناسایی کردند.

علاوه بر این، شاخص‌های عینی - میزان شیوع کووید-۱۹ در منطقه محل سکونت و شدت اقدامات محدودکننده - ارتباط معناداری با تغییرات در پیری اپی‌ژنتیک نشان ندادند. بنابراین، برای ارزیابی تأثیر این بیماری همه‌گیر، مهم بود که نه تنها شرایط خارجی، بلکه شدت درک فرد از موقعیت را نیز در نظر بگیریم.

در تمام گروه‌های سنی، استرس بیشتر توسط کسانی احساس می‌شد که قبل از همه‌گیری، چه به دلیل سلامت جسمی ضعیف‌تر، چه به دلیل رفاه ذهنی پایین‌تر یا وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایین‌تر، در معرض خطر بودند.

آیا این به معنای افزایش خطر ابتلا به بیماری است؟

مطالعات قبلی، پیری اپی‌ژنتیکی تسریع‌شده را با افزایش خطر ابتلا به برخی بیماری‌های مرتبط با سن، از جمله سرطان و دیابت نوع ۲ مرتبط دانسته‌اند. با این حال، مطالعه‌ی حاضر ثابت نمی‌کند که استرس تجربه‌شده در طول همه‌گیری منجر به چنین عواقبی در کودکان و نوجوانان شرکت‌کننده در این مطالعه شود.

نویسندگان خاطرنشان می‌کنند که نظارت مداوم بر شرکت‌کنندگان برای ارزیابی تأثیر بلندمدت این بیماری همه‌گیر ضروری است. دانشمندان باید مشخص کنند که آیا تغییرات مشاهده‌شده همچنان ادامه دارند و آیا با وخامت سلامت در آینده مرتبط هستند یا خیر.

این مطالعه نشان می‌دهد که بحران‌های اجتماعی در مقیاس بزرگ می‌توانند با تغییرات بیولوژیکی قابل اندازه‌گیری همراه باشند. با این حال، هنوز نمی‌توان نتیجه گرفت که این تغییرات برگشت‌ناپذیر هستند یا اینکه خود بیماری همه‌گیر باعث پیری سریع در هر یک از شرکت‌کنندگان شده است. برای نتیجه‌گیری چنین نتایجی، به داده‌های بیشتر و مشاهدات طولانی‌مدت نیاز است.