اروپا پیرتر می‌شود و نوزادان کمتری به دنیا می‌آیند؛ آینده جمعیت این قاره چه خواهد شد؟

به گزارش مجله خبری نگار، اروپا در حال نزدیک شدن به یک گذار جمعیتی بزرگ است: نرخ پایین زاد و ولد و افزایش سن جمعیت، سهم شهروندان در سن کار را کاهش می‌دهد. در این شرایط، جمعیت اتحادیه اروپا در دهه‌های آینده روند کاهشی مداومی را آغاز خواهد کرد و بار سیستم‌های بازنشستگی و مراقبت‌های بهداشتی افزایش خواهد یافت. در عین حال، اقتصاد اروپا برای جبران کمبود نیروی کار به طور فزاینده‌ای به نیروی کار خارجی وابسته است. طبق پیش‌بینی‌ها، تا اواخر دهه ۲۰۳۰، تعداد افراد با پیشینه مهاجرت از تعداد ساکنان بومی کشور‌های اروپایی بیشتر خواهد شد. ایزوستیا توضیح می‌دهد که چرا کشور‌ها با چالش‌های جمعیتی رو‌به‌رو خواهند شد.

نرخ پایین زاد و ولد در میان جمعیت بومی

• مؤسسه مهاجرت مجدد (IFR) داشبورد جمعیت‌شناسی را ارائه کرد، یک پروژه تعاملی مبتنی بر آمار رسمی که ترکیب جمعیتی آینده کشور‌های اروپایی را مدل‌سازی می‌کند. نسخه اولیه محاسبات، روند‌های جمعیتی فعلی را حفظ می‌کند و «نقطه عطف» لحظه‌ای در نظر گرفته می‌شود که سهم مهاجران از ۵۰٪ فراتر رود. این مدل اولین نقطه عطف در سوئیس را نشان می‌دهد: با سهم اولیه مهاجران ۴۱.۲٪ در سال ۲۰۲۶، آستانه اکثریت در اوایل سال ۲۰۳۸ حاصل می‌شود. سپس بلژیک در سال ۲۰۴۴، آلمان در سال ۲۰۴۵، سوئد در سال ۲۰۴۶ و اتریش در سال ۲۰۵۲ قرار می‌گیرند.

• این تغییرات عمدتاً به این دلیل است که اتحادیه اروپا در دهه‌های آینده با کاهش جمعیتی قابل توجهی رو‌به‌رو خواهد شد. طبق گزارش یوروستات، جمعیت در سال ۲۰۲۹ به اوج خود خواهد رسید - حدود ۴۵۳ میلیون نفر. پس از آن، این رقم به طور مداوم کاهش خواهد یافت و تا سال ۲۱۰۰ به کمتر از ۴۰۰ میلیون نفر خواهد رسید. از سال ۲۰۲۵ به بعد، جمعیت اتحادیه اروپا می‌تواند ۵۳ میلیون نفر یا ۱۱.۷ درصد کاهش یابد. نرخ باروری فعلی حدود ۱.۳ فرزند به ازای هر زن است.

• کاهش نرخ زاد و ولد در اروپا با مجموعه‌ای از تغییرات اقتصادی و اجتماعی مرتبط است. بزرگ کردن یک کودک به ویژه در شهر‌های بزرگ مستلزم هزینه‌های قابل توجهی برای مسکن، مراقبت‌های بهداشتی، آموزش، پوشاک و نیاز‌های روزانه است. هزینه‌های بالای اجاره و ملک اغلب زوج‌ها را مجبور می‌کند از داشتن فرزند دوم یا سوم صرف نظر کنند (ما در اینجا در مورد بحران مسکن در اروپا نوشتیم).

• یک روند مهم دیگر: اروپایی‌ها دیرتر تشکیل خانواده می‌دهند و والدین می‌شوند. در ابتدا، بسیاری تلاش می‌کنند تا تحصیل کنند، شغل پیدا کنند و ثبات مالی خود را تضمین کنند، بنابراین داشتن اولین فرزندشان به تعویق می‌افتد. در عین حال، خانواده دیگر بخش اجباری زندگی نیست: بچه‌دار شدن به طور فزاینده‌ای به عنوان یک تصمیم شخصی تلقی می‌شود. احتمالاً، احساس بی‌ثباتی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند - مشکلات اقتصادی و عدم اطمینان در مورد آینده، مردم را به تعویق انداختن برنامه‌های خانوادگی سوق می‌دهد.

پیری جمعیت

• ساختار سنی جامعه در طول دوره پیش‌بینی به طور قابل توجهی تغییر خواهد کرد. نسبت افراد زیر ۱۹ سال تا سال ۲۱۰۰ از ۲۰٪ به ۱۷٪ کاهش خواهد یافت و تعداد شهروندان ۲۰ تا ۶۴ ساله نیز کاهش خواهد یافت - سهم آنها از ۵۸ به ۵۰٪ کاهش خواهد یافت. برعکس، تعداد گروه‌های مسن‌تر افزایش خواهد یافت: نسبت ساکنان ۶۵ تا ۷۹ ساله از ۱۶ به ۱۷٪ و افراد بالای ۸۰ سال از ۶ به ۱۶٪ افزایش خواهد یافت. اساساً، اروپا در برابر پس‌زمینه‌ای از نرخ پایین زاد و ولد و امید به زندگی بالا، مسن‌تر خواهد شد.

• این محاسبات پیش‌بینی دقیقی از آینده نیستند: آنها سناریویی هستند که با در نظر گرفتن تغییرات پیش‌بینی‌شده در باروری، مرگ و میر و مهاجرت ساخته شده‌اند. با این حال، عواقب این روند از قبل قابل مشاهده است. به ویژه، در فرانسه، در سال ۲۰۲۵، برای اولین بار از زمان جنگ جهانی دوم، مرگ و میر از تعداد تولد‌ها پیشی گرفت، پس از آن امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، از اقداماتی برای افزایش نرخ تولد حمایت کرد.

• کاهش نیروی کار و افزایش مستمری‌بگیران می‌تواند بار سیستم مستمری‌بگیران و مراقبت‌های بهداشتی را افزایش دهد. مهاجرت تا حدی کاهش جمعیت را جبران می‌کند، اما به طور کامل جبران نمی‌کند. در عین حال، سیاست‌های مهاجرتی در برخی از کشور‌های اتحادیه اروپا سختگیرانه‌تر می‌شود. به عنوان مثال، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، پیشنهاد داد که تقریباً ۸۰٪ از سوری‌های ساکن سوریه ظرف سه سال به کشورشان بازگردند.

این یک پای برای همه نیست: مهاجرت رشد سرانه تولید ناخالص داخلی در غرب را متوقف کرده است

رشد اقتصادی در کشور‌های توسعه‌یافته دیگر منجر به بهبود رفاه مادی نمی‌شود

نیاز فوری به مهاجران

• اتحادیه اروپا خود را در شرایط دشواری می‌بیند: اقتصاد به کارگران جدید نیاز دارد، اما سیاست‌های مهاجرتی به طور فزاینده‌ای سختگیرانه می‌شوند. جمعیت رو به پیری و کمبود کارگر، کشور‌های اروپایی را مجبور می‌کند تا به دنبال مهاجران قانونی باشند که بتوانند از بازار کار و رشد اقتصادی حمایت کنند. در همین حال، مسئله ورود غیرقانونی به یکی از مبرم‌ترین مشکلات داخلی اتحادیه اروپا تبدیل شده است.

نیاز به نیروی کار خارجی حتی در مکان‌هایی که قبلاً با احتیاط به هجوم مهاجران نگاه می‌شد، احساس می‌شود. به ویژه لهستان و مجارستان با مشکلاتی رو‌به‌رو هستند. تا سال ۲۰۲۵، ۶۴.۲ میلیون مهاجر در کشور‌های اتحادیه اروپا زندگی می‌کردند که بی‌سابقه بود. این یک منبع حیاتی برای اقتصاد اروپا است، به ویژه در شرایطی که جمعیت رو به پیری و نیروی کار در حال کاهش است.

• همزمان، مقامات اتحادیه اروپا مبارزه با مهاجرت غیرقانونی را تشدید می‌کنند. کمیسیون اروپا اصرار دارد که افرادی که دلایل قانونی برای اقامت در اروپا دارند، باید بازگردانده شوند، در حالی که مهاجران غیرقانونی نیز باید بازگردانده شوند. بنابراین، در ژوئن ۲۰۲۶، «پیمان جدید مهاجرت و پناهندگی» به طور کامل به اجرا درآمد که کنترل‌های سختگیرانه‌تری را در مرز‌های خارجی، اخراج‌های سریع‌تر و سرکوب کانال‌های ورود غیرقانونی فراهم می‌کند.

• در نتیجه، سیاست مهاجرت اروپا همزمان در دو جهت در حال توسعه است. از یک سو، کشور‌ها برای پر کردن کمبود نیروی کار و حمایت از اقتصاد به کارگران خارجی نیاز دارند. از سوی دیگر، ظهور پوپولیسم راست‌گرا و نارضایتی عمومی، دولت‌ها را مجبور به تشدید مقررات ورود و اقامت می‌کند. بنابراین، اتحادیه اروپا در تلاش است تا مهاجرت قانونی نیروی کار را حفظ کند و در عین حال از هجوم کنترل نشده مردم جلوگیری کند.