ارائه برنامه‌های حمایتی و مداخله زودهنگام برای ناشنوایان قزوین

به گزارش مجله خبری نگار،زهرا غلامرضایی در گفت‌و‌گو با تأکید بر اهمیت اصل مداخله زودهنگام در دوران طلایی رشد گفتار و زبان، از جزئیات برنامه‌های پیشگیرانه استان در حوزه غربالگری شنوایی و فرآیند جامع توانبخشی کودکان ناشنوا و کم‌شنوا خبر داد.

وی با تبیین نقش حیاتی این اقدامات در پیشگیری از معلولیت‌های جسمی، بر ضرورت شناسایی به‌موقع اختلالات برای جلوگیری از عوارض کم‌شنوایی تأکید و بیان کرد: بهزیستی در راستای پیشگیری از معلولیت‌های جسمی، با اجرای برنامه‌ها و طرح‌های پیشگیرانه در جهت کاهش بروز برخی از انواع معلولیت‌ها فعالیت می‌کند. در این میان، برنامه غربالگری شنوایی نوزادان و شیرخواران با هدف شناسایی به‌موقع و زودهنگام اختلالات شنوایی و ارائه خدمات لازم و مداخله به‌هنگام جهت جلوگیری از عوارض کم‌شنوایی، حداکثر تا سن یک ماهگی نوزاد صورت می‌گیرد.

وی با تشریح زیرساخت‌های اجرایی این طرح در استان افزود: استان قزوین با تهیه دستگاه‌های مدرن غربالگری و همکاری دانشگاه علوم پزشکی استان و با مشارکت بخش خصوصی، مبادرت به اجرای برنامه غربالگری شنوایی در بیمارستان‌های کوثر، رازی در قزوین، ۹۶ تختخوابی (تأمین اجتماعی)، شفا تاکستان، امیرالمؤمنین بوئین‌زهرا و رحیمیان کرده است.

مدیرکل بهزیستی استان قزوین با ارائه آمار دقیق عملکرد این طرح اظهار کرد: در سال گذشته، ۱۲ هزار و ۴۷ مورد غربالگری شنوایی نوزادان انجام شده است که از این میان، ۲۶ نوزاد مبتلا به اختلالات شنوایی شناسایی شده‌اند. همچنین در ۶ ماهه سال ۱۴۰۵ نیز ۵۶۰۴ مورد غربالگری انجام شده که ۱۱ نوزاد مبتلا به اختلالات شنوایی در آن شناسایی شده‌اند.

وی تشریح کرد: طی این برنامه، کلیه نوزادان متولد شده قبل از ترخیص مورد معاینه قرار می‌گیرند و در صورت مشکوک شناخته شدن، ضمن ارائه بروشور راهنما جهت تشخیص، به مراکز سنجش شنوایی ارجاع داده می‌شوند.

وی تأکید کرد: پس از ارجاع، پیگیری‌های تلفنی برای خانواده‌ها انجام می‌گیرد تا افرادی که نسبت به امر پیگیری کم‌اهمیت هستند، از خطرات احتمالی باخبر شوند و پیش از دو سالگی، فرصت استفاده از اقدامات درمانی نظیر کاشت حلزون یا دریافت سمعک و بهره‌مندی از آموزش‌های تربیت شنیداری را از دست ندهند.

غلامرضایی به بررسی فرآیند توانبخشی در مرکز غیردولتی پرنیان پرداخت و گفت: مرکز پرنیان روزانه فرآیند تخصصی مداخلات و خدمات توانبخشی پس از غربالگری شنوایی نوزادان و کودکان و ارجاع از سوی سازمان بهزیستی را انجام می‌دهد. با توجه به اهمیت مداخله زودهنگام، پس از طی مراحل غربالگری، ارزیابی‌های تکمیلی و برگزاری کمیسیون‌های تشخیصی سازمان بهزیستی شامل تشخیص افت شنوایی بر اساس کد‌های ICF و نیازسنجی جهت دریافت یارانه، فرآیند ارجاع به مرکز انجام می‌شود.

وی با تشریح جزئیات این فرآیند افزود: این فرآیند بدون اتلاف وقت و با هدف پیشگیری از تأخیر‌های شناختی و ارتباطی، با ظرفیت ۵۰ نفر برای افراد تحت پوشش مرکز صورت می‌پذیرد. در بدو ورود، کودک و خانواده توسط تیم تخصصی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و جلسات مشاوره روان‌شناختی و انگیزشی با هدف کاهش استرس والدین، پذیرش شرایط و تبیین نقشه راه توانبخشی آغاز می‌شود؛ چرا که خانواده، رکن اصلی موفقیت در فرآیند درمان است.

مدیرکل بهزیستی استان قزوین مراحل مداخله را چنین تشریح کرد: با ارزیابی‌های ادیولوژیست‌های سازمان بهزیستی یا ادیولوژیست‌های منتخب والدین، سریعاً نسبت به تجویز و تنظیم تخصصی وسایل کمک‌شنوایی اقدام می‌شود. در صورت نیاز به کاشت حلزون، کودک در مسیر کمیسیون‌ها و آمادگی‌های قبل و بعد از عمل قرار می‌گیرد تا سیستم شنوایی او در سریع‌ترین زمان ممکن از تحریکات صوتی بهره‌مند شوند.

وی همچنین بر برگزاری جلسات مستمر توانبخشی شامل شنوایی‌درمانی، گفتاردرمانی، هنردرمانی، مشاوره، بازی‌درمانی و در صورت امکان و آمادگی کودک، آموزش‌های گروهی تأکید کرد و گفت: کودک به‌طور منظم تحت برنامه‌های تربیت شنوایی تخصصی و گفتاردرمانی و سایر اعضای تیم مرکز قرار می‌گیرد تا با تقویت حافظه شنیداری، توانایی شنیدن، تشخیص، پردازش صدا‌ها و در نهایت دستیابی به زبان طبیعی و گفتار را کسب کند. همچنین با توجه به پیوستگی رشد حرکتی، حسی و شناختی با رشد ارتباطی، ارزیابی‌ها و تمرین‌های کاردرمانی ذهنی و یکپارچگی حسی متناسب با سن کودک ارائه می‌شود.

غلامرضایی با اشاره به نقش کلیدی والدین خاطرنشان کرد: در راستای توانمندسازی خانواده‌محور، والدین آموزش می‌بینند که چگونه در طول فعالیت‌های روزمره در منزل، نقش تسهیل‌گر ارتباطی را برای فرزند خود ایفا کرده و محیط خانه را به بستری غنی از تعاملات زبانی تبدیل کنند تا در نهایت، هدف نهایی یعنی رسیدن کودک به سطح رشدی همتایان شنوا، ورود موفقیت‌آمیز به مهدکودک و مدارس عادی و مشارکت فعال در جامعه محقق شود.

وی در راستای تکمیل چرخه درمانی توضیح داد: توانمندسازی و آموزش خانواده‌محور در این فرآیند بسیار حائز اهمیت است؛ بدین صورت که والدین آموزش می‌بینند چگونه در طول فعالیت‌های روزمره در منزل، نقش تسهیل‌گر ارتباطی را برای فرزند خود ایفا کرده و محیط خانه را به بستری غنی از تعاملات زبانی تبدیل کنند. هدف نهایی از این چرخه درمانی، آماده‌سازی کودک برای ورود به مهدکودک و مدارس عادی است تا او بتواند به سطح رشدی همتایان شنوا رسیده و ورود موفقیت‌آمیز او به مراکز آموزشی عادی و مشارکت فعال در جامعه محقق شود.

مدیرکل بهزیستی قزوین با اشاره به رویکرد مرکز توانبخشی، تصریح کرد: مرکز با تأکید بر این اصل که کم‌شنوایی مانعی برای رشد گفتار و ارتباط نیست، از تمامی والدین می‌خواهد نسبت به غربالگری شنوایی نوزادان و پیگیری به‌موقع مداخلات توانبخشی حساسیت لازم را داشته باشند.

وی در ادامه به تفاوت دیدگاه‌های ارتباطی در سطح ملی و بین‌المللی پرداخت و تصریح کرد: اگرچه در ایران و در مراکز تحت نظارت بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی، بر روش‌های ارتباطی کلامی با هدف ادغام این کودکان در جامعه همتایان شنوا تأکید می‌شود، اما باید توجه داشت که هفته جهانی ناشنوایان در سطح بین‌المللی متعلق به تمامی افراد ناشنوا با هر نوع هویت ارتباطی است؛ به‌ویژه کسانی که استفاده از زبان اشاره و حضور در جامعه ناشنوا را حق مسلم خود می‌دانند. شعار‌های سالانه این هفته نیز بر همین محور استوار است؛ چنان‌که شعار هفته جهانی ناشنوایان در سال ۲۰۲۶، اعلام حقوق بشر افراد ناشنوا تعیین شده است.

غلامرضایی با تبیین وظایف کانون ناشنوایان قزوین اظهار کرد: کانون ناشنوایان به عنوان یک تشکل مردم‌نهاد، فرصتی مناسب برای معرفی توانمندی‌های افراد ناشنوا، افزایش آگاهی جامعه، تقویت ارتباط افراد ناشنوا و بهبود تعامل میان ناشنوایان و مسئولان و پیگیری حقوق و مطالبات آنان فراهم آورده است. این کانون با بهره‌گیری از ظرفیت اعضا، خانواده‌ها، خیرین، سازمان بهزیستی و سایر دستگاه‌های مرتبط، زمینه‌ساز حضور فعال‌تر و برابرتر افراد ناشنوا در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و اقتصادی می‌شود.

مدیرکل بهزیستی قزوین یادآور شد: کانون در راستای ارائه خدمات گسترده به جامعه هدف خود، طیف متنوعی از اقدامات را در حوزه‌های مختلف به اجرا درآورده است. این اقدامات شامل توانمندسازی اقتصادی از طریق راه‌اندازی کارگاه‌های تخصصی نظیر خیاطی، چرم‌دوزی و معرق‌کاری، و همچنین ارتقای سطح خدمات ارتباطی با آموزش زبان اشاره در سطوح مقدماتی تا پیشرفته و اعزام مترجم به ادارات، ارگان‌ها و دادگاه‌ها است. علاوه بر این، کانون با برگزاری برنامه‌های اجتماعی، جشن‌های مناسبتی و همچنین تور‌های تفریحی، زیارتی و گردشگری، همواره در تلاش است تا تعاملات اجتماعی و رفاهی افراد ناشنوا و کم‌شنوا را تقویت کند.