بیماران دیابتی، مراقب ابتلابه سرطان پانکراس باشند

به گزارش مجله خبری نگار،پانکراس، اندامی نسبتا کوچک است که در شکم و پشت معده قرار دارد و نقش مهمی در فرآیند هضم غذا و تنظیم قند خون ایفا می‌کند. این اندام با تولید آنزیم‌های گوارشی به تجزیه غذا کمک می‌کند و با تولید هورمون‌هایی مانند انسولین، در تنظیم میزان قند خون نقش دارد.

محل قرارگیری پانکراس یکی از دلایلی است که تشخیص تومور‌های کوچک این اندام را دشوار می‌کند. در معاینه معمول، پزشک معمولا نمی‌تواند توده‌های کوچک پانکراس را لمس کند و از سوی دیگر، علائم اولیه بیماری ممکن است بسیار خفیف یا غیر اختصاصی باشند.

درد شکم و کمر

یکی از علائمی که باید مورد توجه قرار گیرد، درد مداوم یا تکرار شونده در قسمت بالای شکم یا بخش میانی کمر است. این درد ممکن است در ابتدا گاه‌به‌گاه باشد و فرد آن را به مشکلات گوارشی یا گرفتگی عضلات نسبت دهد، اما در صورت تداوم یا تشدید، نیازمند بررسی پزشکی است. درد ناشی از سرطان پانکراس در برخی افراد ممکن است به پشت نیز گسترش پیدا کند. البته درد شکم و کمر از علائم بسیار شایع هستند و ممکن است به دلایل متعدد دیگری نیز نمایان شوند بنابراین به‌تنهایی نمی‌توانند نشانه سرطان پانکراس باشند.

کاهش وزن بدون دلیل

کاهش وزن ناخواسته، یکی دیگر از نشانه‌هایی است که می‌تواند در برخی افراد مبتلا به سرطان پانکراس دیده شود. کاهش اشتها، احساس سیری پس از خوردن مقدار کمی غذا، تهوع و اختلال در هضم غذا نیز ممکن است همراه با آن ایجاد شوند. این کاهش وزن فقط به دلیل کم شدن میزان غذا خوردن نیست. اگر عملکرد پانکراس تحت تاثیر تومور قرار گیرد، تولید و ترشح آنزیم‌های گوارشی ممکن است مختل شود و بدن در هضم چربی‌ها و جذب برخی مواد مغذی با مشکل مواجه شود. در نتیجه، فرد ممکن است با وجود تلاش برای تغذیه معمول، به‌تدریج وزن از دست بدهد.

تغییرات مدفوع

تغییر در وضعیت مدفوع نیز گاهی می‌تواند سرنخی درباره اختلال عملکرد پانکراس باشد. مدفوع ممکن است روشن‌تر از حالت معمول، چرب یا بدبو شود و به دلیل وجود چربی هضم‌نشده، به‌سختی از سطح توالت پاک شود. البته تغییرات مدفوع نیز دلایل بسیار متنوعی دارند و نباید بدون بررسی پزشکی به سرطان نسبت داده شوند، اما اگر این تغییرات مداوم باشند یا همراه با کاهش وزن، درد شکم یا زردی ایجاد شوند، بهتر است بررسی شوند.

زردی؛ علامتی که نباید نادیده گرفته شود

زرد شدن پوست یا سفیدی چشم‌ها از مهم‌ترین علائمی است که باید جدی گرفته شود. این وضعیت که «یرقان» یا «زردی» نام دارد، زمانی ایجاد می‌شود که میزان ماده‌ای به نام بیلی‌روبین در خون افزایش پیدا کند. برخی تومور‌های پانکراس می‌توانند با فشار بر مجرای صفراوی یا مسدود کردن آن، مانع عبور طبیعی صفرا شوند. در چنین شرایطی، علاوه بر زرد شدن پوست و چشم‌ها، ممکن است ادرار تیره، مدفوع روشن و خارش پوست نیز ایجاد شود. زردی لزوما به معنای ابتلا به سرطان پانکراس نیست و بیماری‌های کبد، کیسه صفرا و مجاری صفراوی نیز می‌توانند چنین علامتی ایجاد کنند. با این حال، بروز زردی بدون علت مشخص، به‌ویژه در بزرگسالان، نیازمند ارزیابی پزشکی در کوتاه‌ترین زمان ممکن است.

ارتباط دیابت با سرطان پانکراس

پانکراس در تنظیم قند خون نقش دارد و به همین دلیل تغییرات ناگهانی در وضعیت قند خون نیز ممکن است در برخی افراد مبتلا به بیماری‌های پانکراس دیده شود. در برخی افراد، ابتلا به دیابت ممکن است در فاصله زمانی نسبتا کوتاهی پیش از تشخیص سرطان پانکراس یا همزمان با آن ایجاد شود. با این حال، این موضوع به هیچ وجه به این معنی نیست که ابتلا به دیابت نشانه سرطان پانکراس است، بیشتر موارد دیابت ارتباطی با این سرطان ندارند. با این حال، ایجاد ناگهانی دیابت در سنین بالاتر، به‌ویژه زمانی که با کاهش وزن غیرقابل توضیح یا سایر علائم گوارشی همراه باشد، ممکن است پزشک را به بررسی دقیق‌تر وضعیت بیمار وادار کند.

خستگی و بی‌اشت‌هایی

خستگی غیرمعمول، کاهش اشتها، تهوع و احساس ناخوشی عمومی نیز ممکن است در افراد مبتلا به سرطان پانکراس دیده شود. مشکل اینجاست که چنین علائمی بسیار شایع هستند و معمولا به دلایل مختلفی از مشکلات گوارشی و اختلالات خواب گرفته تا بیماری‌های دیگر ایجاد می‌شوند. به همین دلیل، وجود یک علامت به‌تنهایی معمولا نمی‌تواند تشخیص مشخصی ایجاد کند. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تداوم، تشدید یا همزمانی چند علامت است. برای مثال، کاهش وزن بدون دلیل در کنار درد مداوم شکم، تغییرات مدفوع یا زردی پوست و چشم‌ها اهمیت بیشتری دارد و باید از سوی پزشک بررسی شود.

چه عواملی خطر سرطان پانکراس را افزایش می‌دهند؟

عوامل مختلفی می‌توانند احتمال ابتلا به سرطان پانکراس را افزایش دهند. سیگار کشیدن، یکی از مهم‌ترین عوامل خطر قابل پیشگیری است. بر اساس اطلاعات انجمن سرطان آمریکا، خطر ابتلا به سرطان پانکراس در افراد سیگاری حدود دو برابر افرادی است که هرگز سیگار نکشیده‌اند. افزایش سن نیز از عوامل مهم خطر محسوب می‌شود. اضافه وزن، التهاب مزمن پانکراس، برخی تغییرات ژنتیکی ارثی و سابقه خانوادگی سرطان پانکراس نیز می‌توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. با این حال، داشتن یک یا چند عامل خطر به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست و در مقابل، نداشتن عوامل خطر نیز ابتلا به بیماری را به‌طور کامل منتفی نمی‌کند.

سرطان پانکراس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

در صورت وجود علائم مشکوک، پزشک با توجه به شرایط فرد ممکن است آزمایش‌ها و بررسی‌های مختلفی را درخواست کند. روش‌های تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن و‌ام‌آرآی می‌توانند برای بررسی پانکراس و اندام‌های اطراف آن مورد استفاده قرار گیرند. در صورت مشاهده یک ناحیه غیرطبیعی، ممکن است بررسی‌های تکمیلی برای مشخص شدن ماهیت آن انجام شود. نوع آزمایش‌های مورد نیاز به علائم بیمار، یافته‌های معاینه و نتایج بررسی‌های اولیه بستگی دارد.

چرا توجه به علائم اهمیت دارد؟

یکی از چالش‌های اصلی درباره سرطان پانکراس این است که در حال حاضر آزمایش غربالگری ساده و معمول وجود ندارد که برای همه افراد بدون علامت توصیه شود. به همین دلیل، شناخت علائم احتمالی و مراجعه به پزشک در صورت ایجاد تغییرات مداوم و غیرعادی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. البته بسیاری از افرادی که درد شکم، کاهش وزن، تهوع یا تغییر در اجابت مزاج را تجربه می‌کنند، به سرطان پانکراس مبتلا نیستند. این علائم اغلب دلایل شایع‌تر و کم‌خطرتر دارند.

سایت نوریج گزارش کرد، با این حال، علائم جدید، مداوم یا غیرقابل توضیح، به‌ویژه زمانی که چند علامت همزمان ظاهر شوند، نباید نادیده گرفته شوند. بررسی پزشکی می‌تواند علت اصلی این تغییرات را مشخص کند و در صورت وجود بیماری جدی، امکان آغاز درمان در زمان مناسب را فراهم کند.