فرار سرمایه از صنایع انرژی خلیج فارس/ ترامپ بیش از همه به نمایش پیروزی نیاز دارد

به گزارش مجله خبری نگار،فریدون برکشلی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی  با اشاره به تحولات یک هفته اخیر در بازار انرژی جهان و آینده قیمت‌ها در این بازار اظهار داشت: پس از اعلام شکست دیدار هیات‌های ایران و آمریکا در اسلام‌آباد، ترامپ اعلام کرد که ورودی تنگه هرمز در خلیج‌فارس را مسدود خواهد کرد؛ در ابتدا برداشت بازار‌ها این بود که این انسداد برای تمام تردد‌ها در تنگه هرمز است، اما به‌تدریج مشخص شد هدف، توقف همه کشتی‌ها و نفتکش‌هایی است که از بنادر ایران یا به مقصد بنادر ایران کالا و نفت خام حمل می‌کنند.

وی افزود: نگاهی به درون چرخه این مذاکرات نشان می‌دهد که این گفت‌و‌گو‌ها در حقیقت دیپلماسی نبود، بلکه مسیری برای برخورد در پوشش دیپلماسی طراحی شده بود. معاون رئیس‌جمهور آمریکا برای اعلام بیانیه‌ای آمده بود که ساعتی بعد، ترامپ بی‌صبرانه آن را اعلام کرد. در حقیقت هیات ایرانی با اختیارات کامل وارد اسلام‌آباد شده بود، اما طرف آمریکایی در هر مرحله باید با ترامپ صحبت و کسب تکلیف می‌کرد. ترکیب تیم آمریکا نیز این را نشان می‌داد، زیرا یک مشاور معاملات املاک، یک داماد رئیس‌جمهور که حالا سیاستمدار شده بود و البته معاون رئیس‌جمهور که سوابق او برای بیشتر آمریکایی‌ها شناخته‌شده است.

دو عاملی که مانع از جهش بیشتر قیمت‌ها شد

برکشلی با اشاره به شوک‌هایی که بازار حهانی نفت در دهه‌های اخیر تجربه کرده است، اظهارداشت: بازار جهانی نفت پیش از این پنج بار دچار شوک شده بود؛ در سال ۱۹۷۳ با تحریم نفتی اعراب، سال ۱۹۷۹ با پیروزی انقلاب اسلامی، سال ۱۹۹۰ حمله آمریکا به عراق، سال ۲۰۰۸ با رکود اقتصادی آمریکا و جهان و سال ۲۰۲۲ با شروع جنگ اوکراین.

این تحلیلگر انرژی افزود: در میان این بحران‌ها، حمله آمریکا به عراق بیشترین اختلال عرضه را ایجاد کرد، ۵.۵ میلیون بشکه در روز از تولید عراق و کویت متوقف، بازار جهانی متلاطم و نفت برنت از ۴۶ دلار در بشکه گذشت و تقریباً ۲ برابر شد تا آنجا که زکی یمانی (متوفی) وزیر انرژی اسبق سعودی، اعلام کرد نفت از مرز ۱۰۰ دلار خواهد گذشت.

برکشلی با یادآوری اینکه در بحران سال ۱۹۷۳ نیز رشد قیمت چندبرابری نفت رخ داد، افزود: در بحران اخیر که در پی حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران رخ داد و به مسدودسازی تنگه هرمز منجر شد، حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت منطقه قطع شد، اما قیمت‌ها در بالاترین سطح تنها برای مدتی کوتاه به ۱۱۹ دلار در بشکه رسیدند.

وی در توضیح اینکه چرا قیمت نفت رکورد‌های بالایی را در بحران اخیر برای فروش آتی نفت ثبت نکرد، اظهار داشت: دلیل نخست سطح بالای ذخیره‌سازی کشور‌ها بود به طوری که ذخایر استراتژیک و تجاری چین به ۱.۲ میلیارد بشکه رسید و آمریکا، اتحادیه اروپا و کشور‌های صنعتی دیگر نیز ذخایر بالایی داشتند. تنها هند اندکی عقب ماند، زیرا به دلیل نزدیکی به خلیج فارس مخازن کافی ایجاد نکرده بود.

برکشلی عامل دیگر را مازاد عرضه ناشی از تصمیمات قبلی اوپک پلاس دانست و گفت: طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۶ میلیون بشکه نفت اضافی در بازار وجود داشت که دبیرخانه اوپک این رقم را کمتر از ۱.۲ میلیون بشکه برآورد کرده بود، اما در هر صورت مقداری عرضه مازاد وجود داشت.

این کارشناس بازار انرژی افزود: بنابراین شوک حمله به ایران و انسداد مشروط تنگه هرمز در بستری رخ داد که بازار آماده مواجهه با یک شوک بزرگ بود.

فرار سرمایه از صنایع انرژی خلیج فارس در کمین است

تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی معتقد است که فارغ از قیمت‌ها، موضوع فرار سرمایه معضل بزرگ‌تری است که در کمین بازار انرژی است، زیرا شرکت‌های نفتی نسبت به سرمایه‌گذاری در کشور‌های منطقه خلیج‌فارس مردد شده‌اند که این به معنای ابهام در آینده سرمایه‌گذاری تلقی می‌شود.

برکشلی افزود: اکنون عمان تنها کشوری است که تا حدی روند معمول سرمایه‌گذاری در بخش پایین‌دستی را ادامه می‌دهد در حالی که امارات در معرض بیشترین آسیب‌پذیری است، زیرا وابستگی شدیدی به تنگه هرمز دارد.

این کارشناس حوزه نفت یادآور شد: از سوی دیگر، قیمت‌های بالای نفت برای آمریکا از نظر سیاسی مشکل‌ساز است و می‌تواند موفقیت ترامپ در انتخابات را تهدید کند؛ اما برای کشور‌های عضو اوپک پلاس نیز خطرناک به شمار می‌آید، زیرا قیمت بالای طولانی‌مدت موجب رشد سریع‌تر سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر می‌شود.

وی به اعلام رئیس جمهور آمریکا مبنی بر ادامه محاصره دریایی ایران با وجود گشایش تنگه هرمز برای کشتی‌های تجاری نیز اشاره کرد و گفت: عملی شدن تهدید آمریکا برای حمله به نفتکش‌های حامل نفت ایران ممکن است، اما بسیار دشوار خواهد بود. حتی اگر تنها یک کشتی مورد حمله یا توقف قرار گیرد، ناامنی ناشی از آن سایر کشتی‌ها را از نزدیک‌شدن به منطقه بازمی‌دارد و شرکت‌های بیمه نیز ریسک را نمی‌پذیرند. در این شرایط شاهد وضعیت آشفته‌ای خواهیم بود.

برکشلی با اشاره به مواضع چین درباره تصمیم آمریکا اظهار داشت: بسیاری از سران کشور‌ها متوجه شده‌اند فردی غیرعادی در کاخ سفید حضور دارد و با ترامپ نمی‌توان با منطق معمول گفت‌و‌گو کرد؛ بنابراین ممکن است لازم باشد تاکتیک‌های مذاکره و پیام‌رسانی دائماً تغییر کند.

دست ترامپ زیر ساطور انتخابات آمریکا

تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی به مشکلات داخلی آمریکا که بر آینده تخاصم این کشور با ایران اثرگذار است نیز اشاره کرد و گفت: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در نوامبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود. ترامپ اکنون در هر ۲ مجلس اکثریت ضعیفی دارد و احتمالاً این اکثریت را از دست خواهد داد. با توجه به تأخیر در فعالیت‌های انتخاباتی، او می‌خواهد موضوع تنگه هرمز را هرچه زودتر با نمایش پیروزمندانه‌ای پایان دهد.

وی افزود: ترامپ در اواخر ماه مه عازم پکن است و این دیدار برای او اهمیت زیادی دارد. این ملاقات یک بار به تعویق افتاده و برای چین نیز اهمیت دارد؛ اما اگر آمریکا درگیر جنگ باشد، موقعیت ترامپ تضعیف خواهد شد. از سوی دیگر، طرح او برای ایجاد لایه تازه‌ای از کنترل و انسداد تنگه هرمز، مسیر تأمین نفت چین را هم تهدید می‌کند.

برکشلی تاکید کرد: به‌نظر می‌رسد آمریکا قصد دارد آتش‌بسی مشابه گذشته بر ایران و منطقه تحمیل کند؛ آتش‌بسی که به سود آمریکا و اسرائیل باشد، اما منافع بلندمدت ایران را تأمین نکند. ترامپ با دستکاری اطلاعات، رژیم آماری جدیدی ایجاد کرده و بورس‌های نفتی را پشت دیوار‌های آماری پنهان کرده است؛ این موضوع در بازار فروش نفت‌های روی آب نیز دیده می‌شود که با بیش از ۳۰ دلار بالاتر از برنت معامله می‌شوند.