سالگرد هیروشیما فرصتی است برای بیان چیزی که نظم هسته‌ای جهان دهه‌ها از گفتنش خودداری کرده

به گزارش مجله خبری نگار، رضا نصری، حقوقدان بین الملل:

 امروز سالگرد بمباران اتمی هیروشیماست. آمریکا همچنان تنها کشوری در تاریخ است که از سلاح هسته‌ای در جنگ استفاده کرده و جمعیتی غیرنظامی را در مقیاسی صنعتی در آتش سوزانده است.

واشنگتن برای دهه‌ها پیرامون این اقدام یک روایت اسطوره‌ای ساخت: اینکه بمباران هیروشیما ضروری بود، اینکه مرگ صد‌ها هزار نفر برای نجات جان انسان‌های بیشتری لازم بود و اینکه هیچ گزینه دیگری وجود نداشت. نسل‌های متعددی از مورخان جدی این روایت را به چالش کشیده‌اند. با این حال، این روایت همچنان پابرجاست، چون هدفی عمیق‌تر را تامین می‌کند: حفظ مشروعیت اخلاقی دولتی که بمب اتم را به کار گرفت.

 اما ریاکاری در هیروشیما پایان نیافت. همان دولتی که مدعی دفاع از یک نظم بین المللی مبتنی بر قانون است، دهه‌ها از زرادخانه هسته‌ای مخفی اسرائیل در برابر نظارت و بررسی بین المللی محافظت کرده است. واشنگتن حمایت سیاسی، حقوقی و دیپلماتیک خود را در اختیار دکترین مضحک ابهام هسته‌ای اسرائیل قرار داده؛ تعبیری محترمانه برای داشتن سلاح هسته‌ای در حالی که از پذیرش علنیِ داشتن آن خودداری می‌شود.

 این دکترین، نظام جهانی منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را به تمسخر می‌گیرد؛ و اسرائیل شاید آخرین رژیمی روی زمین باشد که باید سلاح‌های کشتارجمعی را به آن سپرد.

این رژیمی است که بر پایه یک ایدئولوژی خطرناک قوم برتر پندار توصیف می‌شود و در دیوان بین المللی دادگستری با اتهام نسل‌کشی روبه‌روست؛ رژیمی که رهبران سیاسی و نظامی آن با احکام بازداشت دیوان کیفری بین المللی در ارتباط با اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت مواجه شده‌اند؛ و رژیمی که با بی‌اعتنایی کامل به حقوق بین الملل و ابتدایی‌ترین معیار‌های انسانیت، بیش از پیش بر توسعه‌طلبی خود پافشاری می‌کند. با این حال، به‌طرزی عجیب، بحث بین المللی کاملا وارونه شده است.

آمریکا، اسرائیل و متحدان غربی آنها برای دهه‌ها بخش بزرگی از جهان را متقاعد کرده‌اند که تهدید موجودیتی برای جهان، برنامه هسته‌ای غیرنظامی ایران است، در حالی که زرادخانه هسته‌ای خود اسرائیل همچنان پشت پرده ابهام عمدی پنهان مانده است.

هیچ بازرسی بین المللی ثابت نکرده که برنامه غنی‌سازی ایران با هدف ساخت سلاح هسته‌ای طراحی شده باشد. هیچ ارزیابی اطلاعاتی آمریکا هم نشان نداده که ایران تصمیم سیاسی برای ساخت چنین سلاحی گرفته باشد.

با این حال، همین تهدید ادعایی، بهانه‌ای شد برای دهه‌ها جنگ اقتصادی علیه مردم ایران و در نهایت برای حملات نظامی که سراسر منطقه را به آتش کشیده‌اند. بزرگترین دستاورد این فریب هسته‌ای این بوده که احتمال وجود یک سلاح را ترسناک‌تر از وجود واقعی سلاح‌ها جلوه داده است.

حتی شگفت انگیزتر، پذیرش این وارونگی از سوی بسیاری از دولت‌های عربی بوده است. کشور‌هایی که بیشترین آسیب پذیری را در برابر یک مسابقه تسلیحات هسته‌ای منطقه‌ای دارند، سال‌ها خواستار محدودیت بر ایران بوده‌اند، در حالی که زرادخانه هسته‌ای اسرائیل را موضوعی دست نخوردنی تلقی کرده‌اند.

آیا دریای خونی را که از لبنان تا غزه امتداد دارد فراموش کرده‌اند؟ آیا فراموش کرده‌اند که اسرائیل تنها رژیم خاورمیانه‌ای است که سلاح هسته‌ای در اختیار دارد؟ زرادخانه اسرائیل فقط تهدیدی برای همسایگانش نیست؛ بلکه حتی برای حامیان غربی آن هم یک مسئولیت و خطر راهبردی محسوب می‌شود.

گزینه سامسون مشهور، سناریوی کابوس‌واری را مطرح می‌کند که در آن یک رژیم مجهز به سلاح هسته‌ای، اگر احساس کند موجودیتش در خطر است، به تلافی فاجعه‌بار بیندیشد؛ بنابراین اسرائیلِ مجهز به سلاح هسته‌ای نه عامل ثبات، بلکه منبعی دائمی از خطر راهبردی است؛ رژیمی که محاسبات آن می‌تواند تمام جهان را در معرض خطر قرار دهد و عملا آن را گروگان بگیرد.

هیروشیما باید جهان را وادار کند با یک پرسش ساده روبه‌رو شود: چه کسانی واقعا سلاح هسته‌ای در اختیار دارند، و چه کسانی اجازه یافته‌اند بابت داشتن آنها پاسخگو نباشند؟ پاسخ این پرسش زیر دهه‌ها تبلیغات، استاندارد‌های دوگانه و مصلحت‌های سیاسی مدفون شده است. این روایت باید درهم شکسته شود.

سالگرد هیروشیما فرصتی است برای بیان چیزی که نظم هسته‌ای جهان دهه‌ها از گفتنش خودداری کرده: اسرائیل باید خلع سلاح هسته‌ای و کل منطقه باید برای تحقق این هدف متعهد شود.