استقرار در کره ماه موقعیت رقابتی برای استارت‌آپ‌ها!

به گزارش مجله خبری نگار/دنیای اقتصاد،حسین موسوی: مانند خود کیهان، فرصت‌های سرمایه‌گذاری در فضای بیرونی در حال گسترش است. شرکت مشاوره‌ای نووااسپیس (Novaspace) حجم اقتصاد فضایی را در سال ۲۰۲۵، ۶۲۶‌میلیارد دلار تخمین می‌زند که ۲۳۶‌میلیارد دلار آن مستقیما به بازار فضایی و ۳۲۹‌میلیارد دلار آن به کاربرد‌هایی که توسط فناوری در فضا امکان‌پذیر می‌شوند، اختصاص دارد. به نوشته مجله مانی‌ویک، رقابت‌های فضایی اواسط تا اواخر قرن بیستم عمدتا توسط هزینه‌های دولتی هدایت می‌شدند، اما این بار اوضاع متفاوت است. شرکت‌های خصوصی اکنون حدود ۷۰ درصد از سرمایه اکتشافات فضایی را تامین می‌کنند، به این معنی که سرمایه‌گذاران دسترسی بی‌سابقه‌ای به اقتصاد رو به رشد فضا دارند.

چرا این همه پول خرج می‌شود؟ برخی از کاربرد‌های فضایی مستقیما بر اقتصاد روی زمین تاثیر می‌گذارند. برخی دیگر مربوط به اقتصاد رو به رشدی هستند که خارج از جو زمین وجود دارد. در حال حاضر، تقریبا تمام درآمدی که از فضا حاصل می‌شود مربوط به برنامه‌های کاربردی فضایی روی زمین است – برای مثال، ردیاب‌های GPS یا اتصال اینترنتی ماهواره‌ای. این به خودی خود باعث رشد عظیمی در ارزش می‌شود، اما بزرگ‌ترین پاداش‌ها می‌تواند مربوط به کاربرد‌هایی باشد که در فضا باقی می‌مانند.

بلیت یک‌سره به مریخ

پرواز اخیر آرتمیس به ماه، این واقعیت را برجسته کرد که فرود بر ماه اکنون بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. آژانس فضایی ایالات متحده، ناسا، قصد دارد در دهه ۲۰۲۰ فضانوردان را دوباره به سطح ماه بازگرداند، زیرا معتقد است که این امر تجربه و فناوری لازم برای انجام اولین ماموریت‌های انسانی به مریخ را فراهم خواهد کرد. شرکت مشاوره PwC در ژانویه تخمین زد که اقتصاد ماه تا سال ۲۰۵۰ می‌تواند ۱۲۷‌میلیارد دلار ارزش داشته باشد. ناسا تخمین می‌زند که برنامه‌های «از ماه تا مریخ» می‌تواند ۶۹۰۰۰ شغل ایجاد کند و از بیش از ۱۴‌میلیارد دلار در کل تولید اقتصادی پشتیبانی کند.

انواع فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند در خود فضا انجام شود و پتانسیل این امر تازه در حال بررسی است. استخراج منابع کلیدی از سیارک‌ها، اداره مراکز داده در فضا یا ساخت آزمایشگاه‌های تحقیقاتی که از جاذبه صفر و سایر شرایط موجود در فضا بهره می‌برند، جنبه‌های کلیدی هستند. ایولین چاو، مدیر پرتفوی صندوق اقتصاد فضایی نسل بعدی نوبرگر برمن، می‌گوید: «این‌ها سرمایه‌گذاری‌های جدیدی هستند و تجاری‌سازی آنها «هنوز مدتی طول می‌کشد». برای مثال، راه‌اندازی مراکز داده مداری همچنان بسیار گران است، حتی اگر سخت‌افزاری که به آنها متصل می‌شود بتواند در برابر سطوح تابشی که در فضا در معرض آن قرار می‌گیرند، مقاومت کند.

چاو تخمین می‌زند که هزینه راه‌اندازی یک مرکز داده مداری در مقایسه با یک مرکز داده با توربین‌های گازی، چیزی حدود هشت تا ده برابر بیشتر به ازای هر مگاوات خواهد بود. اما این می‌تواند در آینده تغییر کند. چاو می‌گوید در زمان اولین ماموریت‌های آپولو در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، هزینه پرتاب هر کیلوگرم به فضا حدود ۴۰۰۰۰۰ دلار بود. تجزیه و تحلیل ARK Invest، صادرکننده ETF، نشان می‌دهد که هزینه پرتاب‌ها از حدود ۱۵۶۰۰ دلار به ازای هر کیلوگرم به کمتر از ۱۰۰۰ دلار به ازای هر کیلوگرم در ۱۷ سال از سال ۲۰۰۸ کاهش یافته است. گوگل پیش‌بینی می‌کند که این هزینه‌ها می‌توانند تا اواسط دهه ۲۰۳۰ به ۲۰۰ دلار به ازای هر کیلوگرم کاهش یابند. در این سطح، هزینه‌های اداره مراکز داده در فضا با هزینه‌های انرژی هوش مصنوعی روی زمین قابل مقایسه خواهد بود.

یکی از نوآوری‌های کلیدی، موشک‌های قابل استفاده مجدد بوده است. این نکته‌ای بدیهی است، اما اگر به جای یک بار، دو بار از یک موشک استفاده کنید، سودی که از ساخت آن در وهله اول به دست می‌آورید، دو برابرمی‌شود (البته علاوه بر هزینه‌های اضافی که برای استفاده مجدد از آن متحمل می‌شوید). ماهواره‌ها نیز ارزان‌تر شده‌اند. ماهواره‌های مدار پایین زمین (LEO) معمولا کوچک‌تر و ارزان‌تر از انواع دیگر ماهواره‌ها پرتاب می‌شوند و ماهواره‌های کوچک‌تر به طور فزاینده‌ای در آسمان ما غالب هستند. این امر باعث افزایش تعداد کل ماهواره‌هایی می‌شود که می‌توانند پرتاب شوند: به گفته چاو، اکنون حدود ۱۵۰۰۰ ماهواره در مدار وجود دارد و برخی از کارشناسان فکر می‌کنند که این تعداد تا سال ۲۰۳۰ می‌تواند به حدود ۱۰۰۰۰۰ عدد برسد.

اسپیس ایکس: عرضه اولیه سهام و فراتر از آن

یکی از نیرو‌های محرک اصلی بسیاری از این هزینه‌ها که در حال کاهش هستند، شرکت فناوری‌های اکتشاف فضایی (SpaceX) متعلق به ایلان ماسک بوده است. موشک قابل استفاده مجدد آن، فالکون ۹، هزینه‌های افزایشی پرتاب را به حدود ۱۵۰۰ دلار در هر کیلوگرم کاهش داده است و به گفته چاو، مدل آینده استارشیپ آن می‌تواند این هزینه را به نصف کاهش دهد. اسپیس ایکس بر صنعت پرتاب ماهواره تسلط دارد. طبق گزارش اداره هوانوردی فدرال ایالات متحده، از ۱۹۹ پرتاب فضایی دارای مجوز در سال گذشته، اسپیس ایکس در ۱۶۱ مورد از آنها پیشتاز بوده است که به این ترتیب بیش از ۸۰ درصد از کل سهم بازار را در اختیار دارد. اسپیس ایکس علاوه بر کسب درآمد از این خدمات پرتاب، شبکه‌ای با بیش از ۹۰۰۰ ماهواره دارد که شبکه استارلینک آن را تشکیل می‌دهد و اتصال اینترنت را در سراسر جهان فراهم می‌کند. تصور می‌شود استارلینک ۵۰ تا ۸۰ درصد از درآمد اسپیس ایکس را تشکیل می‌دهد. اسپیس ایکس همچنین مالک xAI است که چت‌بات گروک و شبکه اجتماعی X (که قبلا توییتر بود) را توسعه می‌دهد، بنابراین اسپیس ایکس از نظر هوش مصنوعی نیز در جایگاه معتبری قرار دارد.

دن کوتس‌ورث، رئیس بخش بازار‌های‌ای‌جی بل، می‌گوید: «اجرای هوش مصنوعی به قدرت عظیمی برای ذخیره‌سازی و پردازش نیاز دارد و ماسک معتقد است که تنها راه برای افزایش مقیاس، استفاده از انرژی خورشیدی از فضا است.» «اسپیس‌ایکس قصد دارد از شبکه ماهواره‌ای خود برای فعالیت به عنوان یک مرکز داده مداری استفاده کند و ماسک می‌خواهد xAI به یک ارائه‌دهنده پیشرو در هوش مصنوعی تبدیل شود. بنابراین، ادغام این دو شرکت به این معنی است که اسپیس‌ایکس می‌تواند هوش مصنوعی را از چند طریق تقویت کند.»

در حال حاضر، اسپیس ایکس یک شرکت خصوصی است، بنابراین اکثر سرمایه‌گذاران نمی‌توانند سهام آن را مستقیما خریداری کنند – اگرچه راه‌های مختلفی برای قرار گرفتن در معرض دید وجود دارد که به زودی به آنها خواهیم پرداخت. با این حال، قرار نیست مدت زیادی خصوصی بماند. طبق گزارش‌ها، این شرکت در حال ثبت درخواست برای عرضه اولیه سهام (IPO) است که می‌تواند آن را به یکی از ارزشمندترین شرکت‌های جهان تبدیل کند – گزارش‌ها نشان می‌دهد که ارزش‌گذاری ۱.۷۵ تریلیون دلاری را هدف قرار داده است. به محض اینکه اسپیس ایکس عمومی شود، مطمئنا می‌توانید سهام آن را خریداری کنید.

عرضه اولیه سهام هنوز نهایی نشده است، اما آخرین گزارش‌ها حاکی از آن است که این اتفاق در ماه ژوئن رخ خواهد داد. در عین حال، راه‌هایی وجود دارد که می‌توانید در معرض دید عموم قرار بگیرید. این شرکت توسط تعدادی از صندوق‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری نگهداری می‌شود. به عنوان مثال، ۱۹ درصد از پرتفوی Scottish Mortgage LSE SMT در این شرکت سرمایه‌گذاری شده است که آن را به بزرگ‌ترین هلدینگ تبدیل می‌کند. خرید صندوق سرمایه‌گذاری دقیقا مشابه سرمایه‌گذاری در SpaceX نیست، زیرا کمتر از ۲۰ پنس از هر پوندی که سرمایه‌گذاری می‌کنید در سهام SpaceX نگهداری می‌شود، اما این یک راه خوب برای ایجاد کمی دید عمومی است و شما را در موقعیتی قرار می‌دهد که در صورت رسیدن عرضه اولیه سهام به انتظارات یا فراتر رفتن از آنها، سود ببرید. شرکت‌های خصوصی مجبور نیستند جزئیات مالی خود را مانند شرکت‌های سهامی عام فاش کنند، اما تحلیلگران KeyBanc تخمین می‌زنند که SpaceX سال گذشته ۲۱‌میلیارد دلار درآمد داشته است. ارزش‌گذاری شایعه‌شده عرضه اولیه‌ی سهام (IPO) بیش از ۸۳ برابر این مبلغ است. این رقم زیادی است – تا ۲۳ آوریل، سهام تسلا حدود ۱۴ برابر فروش و سهام انویدیا حدود ۲۳ برابر معامله می‌شد.

کوتس‌ورث می‌گوید: «ممکن است افراد خوش‌بین استدلال کنند که پتانسیل رشد درآمد اسپیس‌ایکس آنقدر زیاد است که ارزش‌گذاری آن با استفاده از پیش‌بینی درآمد ۲۰۲۷ یا ۲۰۲۸ ممکن است رتبه‌بندی سهام را کمتر عجیب جلوه دهد. افراد خوش‌بین می‌توانند با گفتن اینکه اسپیس‌ایکس برای ارزش‌گذاری سرسام‌آور، بیش از حد نابالغ یا بسیار پرخطر است، پاسخ دهند.» بنابراین، قبل از اینکه به هجوم سرمایه‌گذارانی که به دنبال خرید اسپیس‌ایکس در طول عرضه اولیه سهام آن هستند بپیوندید، ارزش دارد که خطرات ناشی از عدم موفقیت آن در برآورده کردن ارزش‌گذاری نجومی‌اش در درازمدت را در نظر بگیرید.

راه‌های دیگر برای سرمایه‌گذاری در فضا

اگر احساس می‌کنید که اسپیس ایکس قیمت بسیار بالایی دارد، گزینه‌های دیگری نیز برای آن وجود دارد، اگرچه بسیاری از این شرکت‌ها با ارزش‌گذاری‌های بالا معامله می‌شوند. از نظر شرکت‌هایی که در پرتاب‌ها مشارکت دارند، یکی از بزرگ‌ترین رقبای اسپیس ایکس، راکت لب (Nasdaq: RKLB) است. راکت لب در نیوزیلند تاسیس شد و اکنون دفتر مرکزی آن در لس‌آنجلس است. این شرکت در سال ۲۰۲۵ درآمد سالانه ۶۰۲‌میلیون دلاری را ثبت کرد. این رقم بخش کوچکی از فروش شایعه‌شده اسپیس‌ایکس است و این واقعیت را برجسته می‌کند که اگرچه راکت لب ممکن است دومین شرکت بزرگ پرتاب باشد، اما هنوز تا حدودی از تسلط اسپیس‌ایکس بر این بازار عقب است. به طور مشابه، AST SpaceMobile دومین ارائه دهنده بزرگ اتصال به اینترنت، پس از استارلینک است.

اینها سهام فضایی کاملا کاربردی هستند. با این حال، بسیاری از آنها، اگرچه درآمد زیادی به همراه دارند، اما هنوز سودآور نیستند. چاو برای کسب و کار‌های جاافتاده‌تر که به اقتصاد رو به رشد فضا می‌پردازند، به شرکت‌های متنوع‌تری نگاه می‌کند. این شرکت‌ها شامل سهام دفاعی مانند BAE Systems و Leonardo (میلان: LDO) هستند که بسیاری از آنها می‌توانند از فناوری‌ها و جریان‌های درآمدی مرتبط با فضا مانند قرارداد BAE با ارتش ایالات متحده برای ردیابی موشک‌های ماهواره‌ای استفاده کنند. آنجلین اونگ، تحلیلگر ارشد سرمایه‌گذاری در پلتفرم معاملاتی IG، می‌گوید مزیت سرمایه‌گذاری در دو حوزه دفاعی/فضایی این است که آنها در کنار ثبات قرارداد‌های تحت حمایت دولت، پتانسیل رشد را نیز ارائه می‌دهند.

نام‌هایی مانند L۳Harris Technologies بورس نیویورک: LHX، RTX (بورس نیویورک: RTX) و Kratos Defense and Security Solutions (نزدک: KTOS) در این تقاطع قرار دارند و سیستم‌های ماهواره‌ای، ارتباطات، نظارت و فناوری موشکی را در برمی‌گیرند. اونگ می‌گوید، بازیگرانی مانند BlackSky Technology (بورس نیویورک: BKSY) اطلاعات مکانی را ارائه می‌دهند که به صورت تجاری و توسط صنعت دفاعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. نام‌هایی مانند ال‌تری هریس تکنولوجیز، آرتی‌اکس و کراتوس در این تقاطع قرار دارند و سیستم‌های ماهواره‌ای، ارتباطات، نظارت و فناوری موشکی را در برمی‌گیرند. اونگ می‌گوید، بازیگرانی مانند بلک‌اسکای تکنولوژی اطلاعات مکانی را ارائه می‌دهند که به صورت تجاری و توسط صنعت دفاعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شرکت‌های صنعتی مانند صنایع سنگین میتسوبیشی نیز فعالیت‌های فضایی متنوعی ارائه می‌دهند. چو می‌گوید: «میتسوبیشی زمان زیادی را صرف توربین‌های گازی و رونق هوش مصنوعی می‌کند، اما البته این موضوع برای تولید ماهواره ژاپن نیز بسیار بسیار حیاتی است.» این امر، این را به یک بازی «بیل و کلنگ» بالقوه در اقتصاد فضا تبدیل می‌کند – اشاره‌ای به ضرب‌المثل قدیمی بازار سهام که می‌گوید شرکت‌هایی که در دوران تب طلا بیل و کلنگ می‌فروختند، بیشتر از خود معدنچیان پول در می‌آوردند. اونگ می‌گوید: «در فضا، این به معنای کسب‌وکار‌هایی است که اجزای حیاتی ماموریت، داده‌های ماهواره‌ای و زیرساخت‌ها را فراهم می‌کنند» که به نفع هر کسی خواهد بود که در مسابقه پرتاب یا «نبرد اتصال» پیروز شود.»

شرکت کانادایی MDA Space مورد توجه گرگ اکل، مدیر پرتفوی شرکت سرمایه‌گذاری عمومی کانادا، قرار دارد. این شرکت قطعاتی را برای شرکت‌های اکتشاف فضایی و همچنین ساخت ماهواره فراهم می‌کند و بازوی رباتیکی را می‌سازد که در ایستگاه فضایی گیت‌وی ناسا که در مدار ماه قرار دارد، استفاده خواهد شد. اکل می‌گوید این شرکت ۴‌میلیارد دلار سفارش معوقه دارد. برای شرکتی که هنوز حتی «۲‌میلیارد دلار» درآمد ندارد، این نشانه خوبی است که اتفاق خوبی در پشت صحنه در حال رخ دادن است. این شرکت اخیرا ظرفیت تولید ماهواره در تاسیسات مونترال خود را دو برابر کرده است.

شرکت ایتالیایی تولیدکننده موتور موشک جامد آویو (Avio) نیز می‌تواند ارزش بررسی داشته باشد. چو می‌گوید: «موتور‌های SRM احتمالا یکی از بزرگ‌ترین نقاط ضعف دفاعی در سطح جهان هستند.» آنها نیروی محرکه همه چیز را از پرتاب موشک گرفته تا موشک‌ها تامین می‌کنند. چو می‌گوید: «این موتور‌های SRM با سرعت شگفت‌آوری در حال اتمام هستند، آن هم فقط به‌خاطر جنگ علیه ایران.» او ادامه می‌دهد: «آن‌ها بسیار تخصصی هستند… شاید فقط شش تولیدکننده در سطح جهان قادر به ساخت آنها باشند و آویو یکی از تنها تولیدکنندگان این بخش است که مقیاس لازم برای رشد را دارد.»

اونگ سه صندوق سرمایه‌گذاری را انتخاب می‌کند که سرمایه‌گذاران می‌توانند برای سرمایه‌گذاری در فضا به آنها مراجعه کنند: صندوق سرمایه‌گذاری Seraphim Space و صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس VanEck Space Innovators و ARK Space & Defense Innovation. صندوق سرمایه‌گذاری Scottish Mortgage Investment Trust که قبلا به آن اشاره شد، گزینه دیگری برای سرمایه‌گذارانی است که به‌طور خاص می‌خواهند در اسپیس‌ایکس سرمایه‌گذاری کنند، اگرچه باید توجه داشت که این یک صندوق سرمایه‌گذاری متنوع است و به‌طور خاص بر فضا متمرکز نیست.