آلمان: کشف کتیبه‌های ۴۰ هزار ساله، منشأ نگارش را پیش از پیدایش خط میخی آشکار می‌کند

به گزارش مجله خبری نگار، تحلیل‌های آماری نشان می‌دهد که این نماد‌ها پیچیدگی‌ای مشابه خط میخی اولیه دارند و تاریخ سیستم‌های شبه‌خطی را بیش از ۴۰ هزار سال به عقب می‌برند.

نماد‌های ۴۰ هزار ساله عصر حجر ممکن است راه را برای نوشتن، مدت‌ها قبل از بین‌النهرین، هموار کرده باشند. 

بیش از ۴۰،۰۰۰ سال پیش، انسان‌های اولیه ابزارها، مجسمه‌ها و اشیاء دیگر را علامت‌گذاری می‌کردند. باستان‌شناسان در رشته‌کوه‌های آلپ سوابیا در جنوب غربی آلمان، مجسمه‌ها و ابزار‌های کوچکی را کشف کرده‌اند که دارای علائم عجیبی مانند خطوط، فرورفتگی‌ها، نقطه‌ها و صلیب‌ها هستند.

Staatliche Museen zu Berlin, Vorderasiatisches Museum / Olaf M. Tesmer, CC-BY-SA ۴.۰

Staatliche Museen zu Berlin, Vorderasiatisches Museum / Olaf M. Tesmer, CC-BY-SA ۴.۰

از جمله قابل توجه‌ترین این اکتشافات می‌توان به مجسمه کوچکی از یک ماموت تراشیده شده از عاج فیل، حکاکی شده با ردیف‌هایی از صلیب و نقطه، یک لوح عاجی که موجودی را نشان می‌دهد که ویژگی‌های انسان و شیر را با هم ترکیب کرده و با خطوطی از نقطه تزئین شده است، علاوه بر مجسمه معروف «مرد شیری» که بریدگی‌هایی با فاصله مساوی روی بازویش دارد، اشاره کرد.

پروفسور کریستین بنتز از دانشگاه سارلند آلمان و باستان‌شناس اوا دوتکویچ از موزه برلین بیش از ۳۰۰۰ علامت حک شده بر روی ۲۶۰ اثر باستانی را بررسی کردند. آنها کشف کردند که این علائم تصادفی نیستند، بلکه عمداً سازماندهی و تکرار شده‌اند.

بنتز می‌گوید: «این علائم، پیش‌درآمد اولیه‌ی خط هستند. انسان‌ها از آنها برای ذخیره یا انتقال اطلاعات استفاده می‌کردند.» این دو محقق تأکید می‌کنند که مردم پارینه سنگی، صنعتگران ماهری بودند و شواهد نشان می‌دهد که آنها این آثار باستانی را دائماً با خود حمل می‌کردند، زیرا بیشتر آنها به راحتی در کف دستشان جای می‌گرفتند و این نشان دهنده‌ی اهمیت آنها برای آنها است.

شباهت قابل توجه به قدیمی‌ترین نوشته‌ی شناخته شده

بزرگترین شگفتی زمانی رخ داد که دانشمندان این کتیبه‌های باستانی را با خط میخی ابتدایی، قدیمی‌ترین سیستم نوشتاری شناخته شده که حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد در بین‌النهرین پدیدار شد، مقایسه کردند.

آنها دریافتند که کتیبه‌های باستانی و خط میخی از نظر سطح پیچیدگی و تراکم اطلاعات مشابه هستند. بنتز توضیح می‌دهد: «به دلیل نرخ تکرار بالا و قابلیت پیش‌بینی بالای علامت بعدی، ما توانستیم نشان دهیم که تراکم اطلاعات در کتیبه‌های پارینه سنگی مشابه با خط میخی اولیه است.»

او اضافه می‌کند: «هرچه بیشتر مطالعه می‌کنیم، بیشتر آشکار می‌شود که خط میخی ابتدایی اولیه، با وجود تفاوت زمانی زیاد بین آنها، بسیار شبیه به کتیبه‌های بسیار قدیمی‌تر پارینه سنگی است.»

محققان از روش‌های پیچیده‌ای برای مطالعه‌ی این کتیبه‌ها استفاده کردند، توالی علائم را در یک پایگاه داده دیجیتالی کردند و آنها را با استفاده از ابزار‌های زبان‌شناسی کمی، از جمله مدل‌سازی آماری و الگوریتم‌های طبقه‌بندی یادگیری ماشین، تجزیه و تحلیل کردند.

آنها فراوانی نشانه‌ها و قابلیت پیش‌بینی نشانه بعدی را اندازه‌گیری کردند، همان روش‌هایی که برای مطالعه زبان‌های مدرن استفاده می‌شوند. بنتز پیشنهاد می‌کند که این تکنیک‌ها به آشکار کردن «اثر انگشت آماری» سیستم‌های نشانه باستانی کمک می‌کنند.

دانشمندان هنوز دقیقاً مطمئن نیستند که انسان‌های ماقبل تاریخ چه چیزی را ثبت می‌کردند. اما آنها معتقدند که این حکاکی‌ها برای سازماندهی گروه‌های اجتماعی یا بهبود شانس بقای آنها مورد استفاده قرار می‌گرفت.

دوتکیویچ خاطرنشان می‌کند که این آثار باستانی کوچک و به اندازه کف دست هستند، به این معنی که صاحبانشان دائماً آنها را حمل می‌کردند، دقیقاً مانند لوح‌های گلی باستانی که اولین کتیبه‌ها را روی خود داشتند. او می‌افزاید: «توالی‌های متعددی از آدرس‌ها را می‌توان روی این آثار یافت.»

این مطالعه نشان می‌دهد که انسان‌های ۴۰ هزار سال پیش از همان قابلیت‌های ذهنی که ما امروزه داریم، برخوردار بوده‌اند. تنها تفاوت این است که دانش آنها کمتر بوده است، زیرا آنها بسیار زودتر در تاریخ بشر، قبل از هزاران سال تجربه و اکتشافات انباشته شده، زندگی می‌کردند.

این کشف دیدگاه ما را نسبت به تاریخ نگارش تغییر می‌دهد. به جای اینکه نوشتار به طور ناگهانی ۵۰۰۰ سال پیش ظاهر شود، به نظر می‌رسد که انسان‌ها در طول ده‌ها هزار سال در حال توسعه سیستم‌هایی برای ثبت اطلاعات بوده‌اند.

بنتز تأکید می‌کند که «نوشتار تنها یک شکل خاص در مجموعه‌ای طولانی از سیستم‌های نشانه است. ما همچنان به توسعه سیستم‌های جدید برای رمزگذاری اطلاعات ادامه می‌دهیم. رمزگذاری همچنین برای سیستم‌های کامپیوتری اساسی است.» شایان ذکر است که مدل‌های زبانی در مقیاس بزرگ در هوش مصنوعی بر قابلیت پیش‌بینی توالی‌های زبانی تکیه دارند، همان اصلی که توسط انسان‌های باستان در کتیبه‌هایشان استفاده می‌شد.

این مطالعه که در مجله معتبر PNAS منتشر شده است، گامی مهم در درک چگونگی تکامل توانایی انسان در ذخیره و به اشتراک گذاری اطلاعات تلقی می‌شود، توانایی‌ای که در نهایت منجر به اختراع خط و سپس کامپیوتر و هوش مصنوعی شد که امروزه از آن استفاده می‌کنیم.

منبع: scitechdaily