مغز چگونه همه چیز را به خاطر میسپارد؟

به گزارش مجله خبری نگار/ابنا، خوشبختانه امروز با پیشرفتِ علوم طبیعی و کشف اسرار و شگفتی‌های جهان طبیعت و ریزه کاری‌های ساختمان وجود انسان و حیوان و گیاه و ساختمان حیرت انگیز یک سلّول و یک اتم و نظام شگفت انگیز عالم ستارگان، در‌های خداشناسی به روی ما گشوده شده است، به طوری که به جرأت می‌توان گفت تمام کتاب‌های علوم طبیعی کتاب‌های توحید و خداشناسی است، که به ما درس عظمت پروردگار را می‌دهند؛ زیرا این کتاب ها، پرده از روی نظام جالب موجودات این جهان برمی دارد و نشان می‌دهد که آفریدگار این جهان چه اندازه عالم و قادر است.

درون جمجمه ما را ماده خاکستری رنگی پر کرده که آن را مغز می‌نامیم و این مغز، مهم‌ترین و دقیق‌ترین دستگاه بدن ما را تشکیل می‌دهد، زیرا کار آن فرماندهی تمام قوای بدن و اداره امور تمام دستگاه‌های جسم ما است.

برای پی بردن به اهمیّت این مرکز بزرگ بد نیست قبلا این خبر را برای شما نقل کنیم:

در جرائد نوشته بودند یک جوان دانشجوی شیرازی، در خوزستان دچار یک حادثه رانندگی شد و ضربه‌ای به مغز او وارد گشت ولی ظاهراً عیبی در وجود او حاصل نشد، تمام اعضای او سالم بودند، امّا با نهایت تعجب تمام گذشته زندگی خود را فراموش کرد فکر او به خوبی کار می‌کرد، مطالب را می‌فهمید، امّا اگر پدر یا مادر خود را می‌دید نمی‌شناخت؛ و هنگامی که به او می‌گفتند، این مادر تو است، تعجّب می‌کرد او را به خانه اصلیش در شیراز بردند و کار‌های دستی او را که بر دیوار اطاق نصب بود به او نشان دادند ولی با تعجّب به همه آنها نگاه می‌کرد و می‌گفت این نخستین باری است که من اینها را می‌بینم.

معلوم شد در این ضربه مغزی قسمتی از سلّول‌هایی که در حقیقت سیم اتّصال میان فکر و مخزن حافظه او است، از کار افتاده و مانند پریدن فیوز برق که باعث قطع برق و تاریکی می‌شود بخش مهمّی از خاطرات گذشته او در تاریکی فراموشی فرو رفته است.

شاید نقطه‌ای که از کار افتاده به اندازه یک سر سنجاق بیشتر از مغز او نبوده باشد ولی چقدر اثر در زندگی او گذارده است و از این جا روشن می‌شود که دستگاه مغز ما چه دستگاه پیچیده و پر اهمیّتی است.

مغز و سلسله اعصاب از دو بخش ممتاز تشکیل می‌شود:

۱- بخش سلسله اعصاب ارادی که تمام حرکات اختیاری بدن ما مانند راه رفتن، نگاه کردن، حرف زدن و... از آن سرچشمه می‌گیرد.

۲- اعصاب غیر ارادی که حرکات قلب و معده و مانند این دستگاه‌ها را اداره و رهبری می‌کند و از کار افتادن یک گوشه از این بخش مغز کافی است که قلب یا دستگاه دیگری را از کار بیندازد.

«مخ» مرکز هوش، اراده، شعور و حافظه است و خلاصه یکی از حسّاس‌ترین بخش‌های مغز می‌باشد و بسیاری از عکس العمل‌های روحی، همچون خشم و ترس و امثال آن مربوط به آن است.

اگر مخ جانوری را بردارند ولی اعصابش سالم باشد، زنده می‌ماند، امّا فهم و شعور را بکلی از دست می‌دهد، مخ کبوتری را برداشتند، تا مدتی زنده بود، امّا دانه که جلوی او می‌ریختند، تشخیص نمی‌داد و با این که گرسنه بود نمی‌خورد و اگر به پروازش درمی آوردند آن قدر می‌پرید تا به مانعی برخورد کند و بیفتد.

مرکز حافظه که بخش کوچکی از مغز ما را تشکیل می‌دهد خاطرات تمام دوران عمر را با همه خصوصیاتش بایگانی کرده، هر شخصی که با ما ارتباط داشته است؛ خصوصیاتش را از نظر اندازه، شکل، رنگ، لباس، اخلاق و روحیات، همه را در بایگانی خود، نگهداری کرده و برای هر یک پرونده مخصوصی تشکیل داده است؛ لذا بمجرد این که با آن شخص روبه رو می‌شویم؛ فکر ما از لابه لای آن همه پرونده‌ها پرونده او را بیرون کشیده و یک مطالعه فوری روی تمام آن می‌کند؛ سپس به ما دستور می‌دهد که چه عکس العملی در برابر او نشان دهیم.

اگر دوست است احترام و اگر دشمن است ابراز تنفر نماییم؛ امّا تمام این کار‌ها به قدری با سرعت انجام می‌گیرد که تقریباً هیچ فاصله زمانی احساس نمی‌شود.

شگفتی این مسئله وقتی آشکارتر می‌شود که بخواهیم آنچه را در حافظه خود نگهداری کرده‌ایم؛ روی کاغذ به وسیله تصویر‌ها و یا روی نوار، ضبط کنیم، بدون شک اوراق و نوار‌های زیادی را تشکیل می‌دهد که می‌تواند یک انبار بزرگ را پر کند؛ و عجیب‌تر این که برای بیرون کشیدن یک تصویر یا یک نوار از میان آنها عده زیادی مأمور و بایگان لازم است، ولی حافظه ما همه این کار‌ها را به سادگی و به سرعت انجام می‌دهد.