لاکچری‌بازها و املاکی‌ها در قبرستان

به گزارش مجله خبری نگار، ۴٦٠‌میلیون تومان سقف قیمتی است که سازمان اوقاف و امور خیریه برای خرید خانه ابدی کسانی تعیین کرده که پس از مرگ در آرامستان‌های مجاور امامزاده‌ها و بزرگ‌زاده‌های مدفون در پایتخت به خاک سپرده می‌شوند، اما با وجود سقف تعیین‌شده برای قبور این آرامستان‌ها، باز هم در موارد بسیاری این قیمت‌ها روی کاغذ می‌مانند و صاحبان و وارثان قبور از فروش این خانه‌های آخرت، منفعت مادی قابل‌توجهی می‌برند. سود این معاملات خانه‌های ابدی گاهی به قیمت خانه‌های اعیانی پایتخت پهلو می‌زند و تا رقم‌های میلیاردی هم می‌رسد.

قبور گوشه‌های آرامستان ارزان‌تر است

برای پیداکردن حدود قیمت قبوری که در آرامستان‌های مختلف تهران قرار‌گرفته‌اند، راهی شهر ری می‌شویم؛ شهری نجیب و کهن که به‌عنوان بیستمین قطعه پایتخت به ضلع جنوبی‌اش سنجاق شده و از آنجا که از سال‌ها و قرن‌ها پیش درگذشتگان مردم امروز و دیروز تهران را در آغوش امن و آرامش خود جای داده، تعداد زیادی از آرامستان‌های پایتخت در این شهر قرار‌گرفته است. نخستین آرامستانی که سرک می‌کشیم آرامستان باغ طوطی در همسایگی حرم حضرت عبدالعظیم (ع) است. یکسان‌سازی و مسطح‌کردن قبور در اوایل دهه‌٩٠ باعث شده قبر‌های قدیمی آرامستان و تازه‌واردین سر‌و‌شکل یکسانی داشته باشند، اما وقتی صحبت از خرید قبر به میان می‌آید، متوجه تفاوت‌های این قبور می‌شویم؛ «قیمت قبر‌های مشرف به امامزاده طاهر که نزدیک حرم شاه‌عبدالعظیم هستند، حدود ٦٠٠ تا ٧٠٠‌میلیون تومان است، ولی بیشتر این قبر‌ها قبلا فروخته شده و مالک دارند. قیمت قبر‌های ردیف‌های دور‌تر ۵۰۰-۴۰۰‌میلیون تومان است و در ردیف‌های انتهایی یا گوشه‌های آرامستان قبر با قیمت ٣٠٠‌میلیون تومان هم پیدا می‌کنید.» این فهرست قیمت‌ها را مرد جاافتاده‌ای می‌گوید که در دفتر آرامستان پشت میزی نشسته و ظاهرا مسئول پاسخ‌دادن به خریداران قبور است: «می‌خواهید پیش‌خرید کنید یا کسی تازه فوت کرده؟...»

قبر میراثی

انگار گوش کسانی که قبر آماده فروش دارند، تیز است و هنوز از آرامستان دور نشده‌ایم که با صدای زن میانسالی پا نگه می‌داریم؛ «مرده روی زمین دارین؟ من کسی رو سراغ دارم که قبر پدربزرگش بهش ارث رسیده و می‌خواد بفروشه. پدربزرگش ٦٠‌سال قبل فوت کرده، می‌تونین با دفتر آرامستان هماهنگ کنین و طبقات دوم و سوم اون رو هم بخرین، ولی فعلا یک‌طبقه است.» توضیحاتش در مورد موقعیت قبر به دلالان بازار مسکن بی‌شباهت نیست؛ «همون ردیف‌های جلو‌ئه، دوبره و راحت می‌تونین رفت‌و‌آمد کنین، نورگیرش هم خوبه و شب هم می‌تونین به مرده‌تون سر بزنین...» قیمت قبر موروثی از قیمت‌هایی که در دفتر آرامستان شنیده‌ام ١٠٠‌میلیون تومان بیشتر است، اما انگار وارث خوب می‌داند چطور باید هم قانون و قیمت رسمی را اجرا کند و هم قیمت دلخواه خودش را؛ «اگه خریدار باشی الان زنگ می‌زنم به وارث قبر، بیاد همین‌جا، اول برید دفتر که مالکیتش رو براتون ثابت کنه و قبر رو نشونتون بده. ١٠٠ میلیون رو به‌حساب خودش واریز می‌کنی و مابقی رو به‌حساب دفتر فروش قبرآرامستان که اون‌ها باهاش تسویه کنن.»

تخفیف برای خرید قبر

آرامستان امامزاده ابن‌بابویه که با حرم شاه عبدالعظیم (ع) فاصله چندانی ندارد. مرد جوانی که راهنمای خریداران قبر است، می‌گوید: «قبر‌ها ٣ قیمت دارند؛ ٢٦٠‌میلیون، ٣٦٠‌میلیون و ٤٦٠‌میلیون تومان. قیمت‌ها رو اداره اوقاف تعیین کرده و قبر‌های ردیف‌های نزدیک امامزاده ٤٦٠‌میلیون هستند. قیمت قبر‌های دور‌تر هم ٣٦٠‌میلیون و ٢٦٠میلیون تومان.» به‌گفته او، دفن اموات در این امامزاده چندان رونقی ندارد و بیشتر محلی‌ها و کسانی که سال‌ها پیش در اینجا کسی را به خاک سپرده‌اند، طالب خرید این قبور چند‌صد‌میلیونی هستند؛ «دیگه کسی برای خرید قبر اینقدر هزینه نمی‌کنه. می‌رن بهشت زهرا دفن می‌کنن که برا شون ارزون دربیاد. به محلی‌ها و کسایی که اینجا کسی رو قبلا به خاک سپرده‌ن، ٣٠‌درصد تخفیف می دن و می‌صرفه که اینجا قبر بخرن.»

بنگاه مشاوره املاک اموات

با آنکه صحبت از خرید‌و‌فروش غیررسمی قبر، خادم ابن‌بابویه را حسابی شاکی می‌کند، با شماره تلفنی که برای فروش قبر در یکی از سایت‌های آگهی رایگان پیدا کرده‌ایم، تماس می‌گیریم و سراغ قبر‌هایی را می‌گیریم که به‌عنوان قبور آرامستان ابن‌بابویه آگهی شده‌اند. آگهی‌کننده قبور فهرستی از قبر‌های آماده فروش را به‌دنبال هم ردیف می‌کند که هر یک، قیمتی بالا‌تر از قیمت‌های مصوب سازمان اوقاف دارند؛ «نزدیک در جنوبی حرم شیخ صدوقه، سند هم داره و آماده انتقاله. من بر‌ا‌تون ٦٠٠میلیون تومن تمومش می‌کنم. ٢‌قطعه قبر هم دارم نزدیک مزار پهلوون تختی که صاحبشون زیرقیمت بازار می‌فروشه ۵۵٠‌میلیون تومن. یکی هم بغل دیوار و نزدیک امامزاده هست، صاحبش تا ٤٠٠ تومن راه می‌آد.» قیمت قبور سایر آرامستان‌ها هم در مشتش است تا اطلاعاتش را برای بستن راه چانه‌زنی خرج کند؛ «قیمت قبر‌های آرامستان‌های شهرری خیلی خوبه. توی آرامستان امامزاده صالح نمی‌تونین قبر زیر ٣میلیارد تومن پیدا کنین. ملکه دیگه، چه خونه ٢‌متری برای مرده بخواید چه ویلای ٢ هزار متری برای زنده، باید پول درست‌و‌حسابی خرج کنین.» برای جوش‌دادن معامله و صحبت حضوری با فروشنده قبر‌ها هم آدرسی می‌دهد که با امامزاده ابن‌بابویه مقداری فاصله دارد: «به هر کسی بگید بنگاه املاک فلانی رو می‌خوام، بلدن و ما رو می‌شناسن.»

امکانات بیشتر، خریدار بیشتر

در بازارگرمی‌های آقای مشاور املاک متوجه می‌شویم دلیل کم‌شدن دفن اموات در ابن‌بابویه، کمبود جای پارک برای مهمانان مراسم عزاداری و بازماندگان اموات است که آنها را از صرافت خرید قبر در این آرامستان‌ها می‌اندازد، اما در آرامستان‌های امامزاده عبدالله (ع) و امامزاده هادی (ع) که مشکلات دسترسی و رفت‌و‌آمد بازماندگان کمتر است، قبر‌ها خریدار بیشتری دارند و حتی اگر نتوانند از طریق دفتر فروش قبور آرامستان‌ها، قبر‌های ٣٠٠ تا ٧٠٠ میلیون تومانی این آرامستان‌ها را خریداری کنند، با پرداخت حق دلالی یا به‌قولی حق‌الزحمه ١٠٠ تا ١۵٠میلیون تومانی به او و همکارانش می‌توانند برای درگذشتگانشان یک خانه ابدی لاکچری تهیه کنند.

منبع: همشهری-رابعه تیموری