شخصیت جامع‌الاطراف رهبر شهید؛ از فلسفه و فقه تا فرماندهی میدانی مقاومت

به گزارش مجله خبری نگار، حجت‌الاسلام و المسلمین احمدحسین شریفی عضو هیات علمی و رئیس دانشگاه قم به مناسبت ایام تشییع رهبر و قائد شهید، بر شخصیت جامع‌الاطراف و بی‌نظیر و تحول آفرین رهبر شهید تاکید کردند.

وی افزود: رهبر شهید جامع عقل نظری و عملی و حکیم به معنای واقعی کلمه بودند و همزمان در جایگاه رهبر فکری و فرمانده میدانی مقاومت ظاهر شدند. ایشان در عرصه‌های فلسفه فقه و اقتصاد مقاومت، نظریه‌پرداز و صاحب‌فکر بودند و در عین حال الگوی تمام مجاهدان معاصر در عرصه‌های مختلف جهادی به شمار می‌رفتند؛ به واقع یک رهبر جهاد به معنای واقعی کلمه بودند.

رئیس دانشگاه قم در ادامه با اشاره به نوآوری رهبر شهید در توسعه مفهوم جهاد بیان داشت: ایشان در بیانیه گام دوم انقلاب مفهوم جهاد را توسعه دادند و نوزده نوع جهاد از علم و فناوری و اخلاق و معنویت گرفته تا مبارزه با استکبار و زورگویان عالم را نام بردند. این توسعه در اندیشه جهاد نوآوری‌ای بود که پیش‌تر مورد توجه صاحب‌نظران اسلامی قرار نگرفته بود.

وی افزود: رهبر شهید صاحب‌نظری عمیق در تاریخ اسلام و اهل بیت علیهم السلام داشتند و از معدود فقهایی بودند که شناخت تاریخ اسلام را در اجتهاد دخیل می‌دانستند و معتقد بودند شناخت تاریخ ۲۵۰ ساله از دوران پیامبر صلی الله علیه و آله تا زمان غیبت از علوم ضروری برای اجتهاد و نظریه‌پردازی است.

شریفی با بیان این­که رهبر شهید متفکری قرآنی و با شناخت وسیع از تاریخ جهان بودند اظهار کرد: ایشان همواره در پی امتداد جنبه عینی اندیشه اسلامی بود و هیچ اندیشمندی را به اندازه قائد شهید نمی‌شناسد که به دنبال امتداد اجتماعی فکر و اندیشه اسلامی در حوزه‌های فقه فلسفه تفسیر و الهیات باشد. ایشان ایده‌ها و نمونه‌های بسیاری را برای حوزویان و عالمان بیان کردند که بر اساس آن­ها می‌توان همایش‌های متعددی برگزار کرد و آثار پژوهشی ارزشمندی تولید نمود.

وی در ادامه با تأکید بر ویژگی زمان‌مندی رهبر شهید افزود: حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (ره) رهبر و متفکری زمان‌مند و آگاه به مسائل روز بودند؛ ایشان بدون آن­که تفکر اسلامی را دچار زمان‌زدگی کنند اندیشه اسلامی را متناسب با شرایط زمان و مکان امتداد بخشیدند و تبیین کردند. امام شهید مبارزی تمام‌عیار بودند که حیاتشان از نوجوانی تا لحظه شهادت در مسیر جهاد مبارزه تفکر تدریس و تحصیل سپری شد؛ مسیری که از نوجوانی با جهاد آغاز گشت و در نهایت با صلابت و استواری به دیدار معبود شتافتند.

رئیس دانشگاه قم با تأکید بر این­که قائد شهید تجسم عینی و حقیقی مجاهدت بود اظهار کرد: ایشان در هر کجا که باطلی چه در حوزه اخلاق و سبک زندگی و چه در اقتصاد سیاست و روابط بین‌الملل می‌دیدند در برابر آن می‌ایستادند؛ تا جایی که گاه حتی صمیمی‌ترین دوستان خود را فدای مبارزه با باطل کردند. زندگی ایشان از دوران نوجوانی با قیام برای خدا آغاز شد و با مقاومت پایان یافت. ایشان همواره بر عدم عقب‌نشینی در برابر ظلم و استکبار تأکید داشتند و در عمل نیز این عزم را به نمایش گذاشتند تا جایی که در واپسین لحظات عمر نیز در خدمت مردم بودند و با مشت گره کرده به شهادت رسیدند.

شریفی در پاسخ به این پرسش که آیا شخصیت علمی و اخلاقی ایشان در ورای جایگاه سیاسی‌شان مورد غفلت قرار نگرفته است تصریح کرد: واقعیت این است هنوز برداشت‌های نادرست و ناصوابی از مفهوم سیاست در میان متدینین و حتی اقشار روحانی وجود دارد و تصور می‌شود که سیاست فضایی غیرعلمی غیراندیشگی و به دور از اخلاق است. حال آن­که رهبر ما از عالم تفکر اندیشه و اخلاق به عرصه سیاست وارد شدند و لذا در طول انقلاب و پیش از آن هیچ تغییری در شخصیت ایشان رخ نداد. ایشان از زمان نگارش کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن تا پایان عمر بر همان مبانی اندیشگی استوار ماندند و این تفکر در گذر زمان عمیق‌تر و همه‌جانبه‌تر شد.

وی افزود: قائد شهید در بیانیه حوزه سرآمد تحلیلی از منشور حوزه و روحانیت امام (ره) ارائه دادند و فرمودند که امام (ره) قدسیت دین را بیش از هر کجا در میادین جهاد سیاسی نظامی و فکری بروز دادند. از دیدگاه ایشان عرفان و معنویت دینی اساساً در همین میادین تجلی می‌یابند و قوت علمی و اندیشگی ایشان نیز دقیقاً در همین عرصه‌های سیاسی نظامی اقتصادی و مدیریتی متجلی گشت.

رئیس دانشگاه قم در تبیین رابطه میان تفکر قرآنی و حکمرانی تصریح کرد: اگر نگاهی جامع به اسلام و مطابق با آموزه‌های پیامبر صلی الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه السلام داشته باشیم خواهیم دید که تجسم معرفت اسلامی در امامین انقلاب متجلی شده است. ما باید تصویر خود از سیاست و حکمرانی اسلامی را بازتعریف و اصلاح کنیم؛ چرا که تنها یک متفکر قرآنی با ابعادی فکری جامع و همه‌جانبه است که می‌تواند حکمرانی اسلامی را به درستی اجرا کرده و رهبری نماید.

وی در ادامه با اشاره به ابعاد علمی امام شهید افزود: فارغ از جنبه‌های سیاسی، مجموعه تفاسیر رهبری شهید گوهری گرانبهاست که نشان می‌دهد هیچ مفسری در تاریخ اسلام به اندازه ایشان نگاهی اجتماعی و تمدنی به قرآن نداشته است. همچنین هیچ فیلسوف صدرایی به اندازه امام شهید ظرفیت و قوت فلسفه صدرا و امکانات آن برای جامعه‌سازی را نشناخت. هرچند رشته تحصیلی ایشان فلسفه نبود و اثری صرفاً فلسفی از ایشان نداریم، اما ایشان فیلسوف واقعی بودند و ظرفیت فلسفه اسلامی را بهتر از هر فیلسوفی و حتی برجسته‌ترین اندیشمندانی، چون علامه طباطبایی شهید مطهری علامه مصباح و آیت‌الله جوادی آملی شناختند و به کار بستند.

رئیس و عضو هیات علمی دانشگاه قم در مورد رویکرد فقهی ایشان نیز تأکید کرد: هیچ فقیهی به اندازه ایشان نگاهی تمدنی جامعه‌پرداز و نظام‌ساز به فقه شیعی نداشت. ایشان این نگاه تحولی را مطالبه کردند و فریاد زدند، اما متأسفانه حوزه و دانشگاه هنوز نتوانسته‌اند در افق اندیشه ایشان تدبر کنند چه رسد به اینکه بر اساس آن برنامه‌ریزی و حرکت نمایند.

احمد حسین شریفی در پایان بیان کرد که حقیقتاً ما گوهر گرانبهایی را از دست دادیم. ایشان شخصیتی بی‌نظیر در ابعاد علمی سیاسی و حکمرانی و تمامی حوزه‌های زیست اجتماعی بودند. ما امروز در سوگ بزرگواری نشسته‌ایم که هنوز عمق فقهی اخلاقی و علمی ایشان برای ما به طور کامل روشن نشده است و تنها می‌توانیم شکرگزار باشیم که چنین رهبر فرزانه‌ای داشتیم. ایشان الگویی تمام‌عیار برای نسل‌های آینده هستند و باید تلاش کنیم تا راه ایشان را با شناخت عمیق‌تر از ابعاد شخصیتی‌شان ادامه دهیم.